Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi (Güncel 26 Alan)

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi içinde hangi yapılar, hangi kazı alanları ve arkeolojik alanların kaydedildiğini listelemeden önce UNESCO’nun kısa tarihine, neden kurulduğuna ve nasıl bir gücü olduğuna dair bilgileri öncelikli olarak kısaca derleyelim. UNESCO, 16 Kasım 1945 tarihinde İngiltere’de II. Dünya Savaşı sırasında Avrupa’da yıkılan okulların, kütüphanelerin ve müzelerin yeniden inşasına odaklanmak amacıyla kurulmuştur. UNESCO bir Birleşmiş Milletler örgütüdür, kısaltmanın anlamı ise Türkçe olarak Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü’dür.

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi (26 Alan)

UNESCO Dünya Mirası Listesi Türkiye

Kısaca Unesco’nun amacı nedir diye sorarsak cevabı; UNESCO’nun misyonu, eğitim, bilim, kültür, iletişim ve bilgi yoluyla barış kültürünün inşasına, yoksulluğun ortadan kaldırılmasına, sürdürülebilir kalkınmaya ve kültürlerarası diyaloğa katkıda bulunmaktır. Türkiye UNESCO Dünya Mirası Listesi de bu anlamda ülkemize tarihi, kültürel ve doğal mirasların belgelenmesi ve tanıtılması yönünden yardımcı olmuştur.

İlk olarak I. Dünya Savaşı sonunda hem kültürel alanların hem de doğal alanların korunması fikri ortaya çıkar. 1972 yılında bu iki fikir birleştirilerek bir sözleşme hazırlanır. Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına ilişkin Sözleşme UNESCO Genel Konferansı’nda 16 Kasım 1972 yılında kabul edilir. 1975 yılında ise ilk 20 üye ülke tarafından onaylanması ile yürürlüğe girer.

UNESCO’nun Kuruluş Amacı, Misyonu ve Dünya Mirası Sözleşmesi

Sözleşme, Devlet Taraflarının potansiyel alanları belirlemedeki görevlerini ve bunları koruma ve muhafaza etmedeki rollerini belirler. Sözleşmeyi imzalayarak, her ülke yalnızca kendi topraklarında bulunan Dünya Mirası alanlarını değil, aynı zamanda global olarak ulusal mirasını da korumayı taahhüt eder. 1978 yılında ise Ekvador’a bağlı Galapagos Adaları Dünya Miras Listesine giren ilk alan olur. Türkiye’de ise aşağıdaki listede görüleceği üzere ilk olarak 1985 yılında Göreme Milli Parkı ve Kapadokya bölgesi Türkiye UNESCO Dünya Miras Listesi’ne girer.

2024 yılı itibari ile dünya çapında 168 ülkeden 1223 yer, alan veya bölge hem karma, hem doğal, hem de kültürel kategorilerinde UNESCO Dünya Miras Listesi’nde bulunmaktadır. Yine 2024 yılı itibari ile UNESCO Türkiye Dünya Mirası Listesi içinde 26 yer bulunur.

Tarih Sırasıyla Unesco Türkiye Dünya Mirası Listesi

• Göreme Milli Parkı ve Kapadokya 1985
• Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası 1985
• İstanbul’un Tarihi Alanları 1985 (2017 yılında değişiklik yapılmıştır)
• Hattuşa: Hitit Başkenti ve Yazılıkaya 1986
• Nemrut Dağı 1987
• Hierapolis-Pamukkale 1988
• Xanthos–Letoon 1988
• Safranbolu Şehri 1994
• Truva Arkeolojik Alanı 1998
• Selimiye Camii ve Külliyesi 2011 (2000 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Çatalhöyük Neolitik Alanı 2012 (2009 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu’nun Doğuşu 2014 (2000 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Pergamon ve Çok Katmanlı Kültürel Manzarası 2014 (2011 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajı 2015 (2000 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Efes 2015 (1994 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Ani Arkeolojik Alanı 2016 (2012 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Afrodisias 2017 (2009 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Göbeklitepe 2018 (2011 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Arslantepe Höyüğü 2021 (2014 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Gordion 2023 (2012 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)
• Orta Çağ Anadolu’sunun Ahşap Hipostil Camileri 2023 (2018 yılında Dünya Mirası Geçici Liste’ye girmiştir.)

Ayrıca İlgili Linkler ve Kaynaklar:

Türkiye ve Yurtdışı Tarihi Yerler Antik Şehirler

Türkiye UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi

Britannica Unesco

UNESCO Resmi Web Sitesi