Xanthos Antik Kenti, Likya uygarlığının en önemli merkezlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Kınık Mahallesi yakınlarında bulunan antik kent, Likya Birliği’nin başkenti olması ve günümüze ulaşan etkileyici anıtlarıyla dikkat çekmektedir.
Xanthos’ta kaya mezarları, anıt mezarlar, tiyatro kalıntıları ve Likya dönemine ait önemli yapılar görülebilmektedir. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan antik kent, yakınındaki Letoon Antik Kenti ile birlikte Anadolu’nun en önemli arkeolojik alanlarından biri olarak kabul edilmektedir.
Xanthos Antik Kenti Bilgileri
Xanthos antik kenti ile ilgili tüm bilgilerin derlendiği içerikte, Antalya Kaş bölgesinde antik kentin önemli tapınakları, tarihçesi, tarihi eserleri ile bilgilerin yanı sıra, nerede bulunur, nasıl gidilir, hangi bölgemizdedir gibi konular da yer almaktadır. Akdeniz bölgesinde gezilecek yerler sıralamasında ciddi bir konuma sahip olan Xanthos antik kenti hakkında vereceğimiz ilk bilgi, 1988 yılında Letoon antik kenti ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne girmiş olduğudur. Bu anlamda, Xanthos antik kentini, Letoon antik kentinden ayırmamak gerekmektedir.
Antalya’nın Kaş ilçesinde bulunan Kınık mahallesine bağlı olan Xanthos antik kenti ayrıca Patara plajı ve Patara antik kentine de yakındır. Antalya – Fethiye karayoluna yakın olan antik şehire gitmek için Kınık tabelaları kullanılabilir. Xanthos kelimesinin Türkçe’deki anlamı ‘sarı’dır. Antik kent ile ilgili tüm bilgileri vermeden önce batı uygarlığı ve Anadolu uygarlıkları için önemli bir yer teşkil eden Likya Birliği’nin en önemli kentlerinden olan Xanthos tarihçesine bakmak gerekmektedir.
Xanthos Antik Kenti UNESCO Dünya Mirası Listesi
Xanthos Antik Kenti, Letoon Antik Kenti ile birlikte 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir. Likya uygarlığının siyasi merkezi olarak kabul edilen kent, özgün mimarisi, kaya mezarları ve anıtları sayesinde dünya kültür mirasının önemli parçalarından biri olarak görülmektedir. UNESCO tarafından koruma altına alınan Xanthos, Anadolu’nun en önemli arkeolojik alanları arasında gösterilmektedir.
Xanthos Antik Kenti Ziyaret Saatleri ve Giriş Ücreti 2026
Xanthos’u ziyaret etmek isterseniz Xanthos giriş ücreti 2026 yılı için 112 TL‘dir. Ancak Müzekart ile giriş yapılabilir. Müzekart 2026 yılı fiyatı ise 200 TL’dir. Yaz mevsiminde ziyaret saatleri 08:00 – 19:00 arasındadır (15 Nisan – 2 Ekim arası), Kış mevsim ziyaret saatleri ise 08:00 – 17:00 saatleri arasıdır (3 Ekim- 14 Nisan).
Bunun yanı sıra dini bayramların ilk günü saat 13:00’e kadar kapalıdır. Ayrıca daha fazla bilgi almak için 0242 845 47 99 numaralı telefon aranılabilir.
Xanthos Antik Kenti Önemli Eserleri
Xanthos Antik Kenti, Likya uygarlığından Roma ve Bizans dönemlerine kadar uzanan çok sayıda önemli yapıya ev sahipliği yapmaktadır. Kent içerisinde bulunan anıt mezarlar, kaya mezarları, tiyatro, agora ve akropol kalıntıları Likya medeniyetinin mimari ve kültürel zenginliğini gözler önüne sermektedir. Xanthos’ta görülebilecek başlıca eserler aşağıda listelenmiş olup, bu yapıların bir kısmı günümüzde yerinde görülebilirken bazı önemli parçaları dünyanın farklı müzelerinde sergilenmektedir.
- Harpy Anıtı
- Nereidler Anıtı
- Likya Kaya Mezarları
- Roma Tiyatrosu
- Agora Kalıntıları
- Yazıtlı Dikme Mezar
- Payava Lahdi Kalıntıları
- Aslanlı Mezar
- Akropol Kalıntıları
- Nekropol Alanı
Xanthos Antik Kenti Tapınakları ve Anıtları
Bizans egemenliği sırasında piskoposluk merkezi haline gelen Xanthos, bu dönemde birçok yapıya kavuşmuştur. Ayrıca Brutus tarafından yerle bir edilen kent, sonrasında imparator Marcus Antonius tarafından da imar görmüş ve canlanmıştır.
Harpy Anıtı
İki akropolü olan Xanthos, değişik örgü sistemlerinin görüldüğü sur duvarları ile çevrilidir. Likya akropolünün kuzeyinde Roma devri tiyatrosu yer alır. Xanthos’un en ilginç kalıntıları, tiyatronun batısında konumlanır. Bunlardan ilki yüksek dikdörtgen yekpare kaide üzerindeki ölmüş ailesi ile yanındaki kadın gövdeli, kuş kanatlı yaratıklar olan ve ölülerin ruhlarını gökyüzüne taşıdıklarına inanılan “Harpy” kabartmalarına sahiptir. Bugün orijinal kabartmaları Biritish Museum’da sergilenen Harpy Anıtı, M.Ö. 5.yy’a tarihlenmektedir. Bu anıt mezarın yanında 4. yy’a ait diğer bir kaideli Likya lahdi yer almaktadır. Tiyatronun bitişindeki kare şekilli geniş alan ise üç yanı dükkanlarla çevrili Roma devri agorasıdır.
Agoranın kuzeydoğu köşesinde, Harpy anıtına çok benzer, yekpare dikdörtgen gövdesinde Likya ve Grekçe dilinde yazılmış kitabede yer alan milattan önceye ait anıt mezar yükselir. Anıtın gövdesindeki kitabe günümüze dek bulunmuş Likya dilindeki en uzun kitabe olup, Kherei adlı Xanthoslu prensin serüvenlerini anlatmaktadır.
Nereidler Anıtı
Roma akropolünde de birçok kaya mezarı ve kaideli mezarı yan yana görmek mümkündür. Bu alanın güney eteklerinde yer alan, Aslanlı Mezar, Payava ve Merehi lahitlerinin kaideleri dışında tümü British Museum’da sergilenmektedir. Günümüz kalıntılarına çıkan rampanın sağ kenarında sadece temelleri kalmış olan M.Ö. 4.yy’a ait tapınak planlı Nereidler anıtı da British Museum’da sergilenen Xanthos’un dünyaca ünlü anıtlarından biridir.
UNESCO resmi sitesine göre, antik dünyanın yedi harikasından biri olan Halikarnas mozolesi, Nereidler anıtından doğrudan etkilenerek yapılmıştır.
Yazıtlı Dikme Mezar
Yazıtlı Dikme Mezar, Xanthos’un en önemli anıtlarından biridir. Mezarın üzerinde hem Likya dilinde hem de Antik Yunanca yazılmış kitabeler bulunmaktadır. Bu yazıtlar sayesinde Likya dili hakkında önemli bilgiler elde edilmiştir. Anıtın üzerindeki metinlerin, Kherei adlı bir Xanthos yöneticisinin yaşamını ve başarılarını anlattığı düşünülmektedir.
Roma Tiyatrosu
Xanthos Roma Tiyatrosu, Likya akropolünün kuzeyinde yer almaktadır. Roma döneminde inşa edilen tiyatro, binlerce kişiyi ağırlayabilecek büyüklüğe sahiptir. Günümüzde oturma sıralarının önemli bir bölümü görülebilmekte olup tiyatro, antik kentin en etkileyici yapıları arasında yer almaktadır. Tiyatronun bulunduğu noktadan çevredeki dağlar ve antik kent kalıntıları da görülebilmektedir.
Likya Kaya Mezarları
Likya uygarlığının en dikkat çekici özelliklerinden biri kaya mezarlarıdır. Xanthos’ta bulunan kaya mezarları, yüksek kayalara oyularak yapılmış olup dönemin ölüm ve ahiret anlayışı hakkında önemli bilgiler vermektedir. Cephe tasarımlarında ahşap mimarinin taş üzerine uygulanmış örnekleri görülebilmektedir.
Agora Kalıntıları
Agora, antik dönemde ticaretin, sosyal yaşamın ve resmi faaliyetlerin merkezi olarak kullanılmıştır. Xanthos’taki agora alanı Roma döneminde düzenlenmiş olup çevresinde dükkânlar ve çeşitli kamu yapıları yer almaktadır. Günümüzde temel seviyesinde görülebilen kalıntılar, kentin ekonomik yaşamı hakkında fikir vermektedir.
Aslanlı Mezar
Aslanlı Mezar, Xanthos’un en dikkat çekici mezar yapılarından biridir. Günümüzde yapının büyük bölümü yerinde bulunmasa da kaidesi hâlâ görülebilmektedir. Adını üzerindeki aslan kabartmalarından alan mezar, Likya dönemi mezar mimarisinin önemli örnekleri arasında kabul edilmektedir.
Akropol Kalıntıları
Xanthos Antik Kenti iki ayrı akropol üzerine kurulmuştur. Likya ve Roma dönemlerinde kullanılan bu yüksek savunma alanları, şehrin yönetim merkezi ve güvenlik noktası olarak görev yapmıştır. Günümüzde sur kalıntıları, yapı temelleri ve çeşitli mimari parçalar akropol alanlarında görülebilmektedir.
Xanthos ve Letoon Antik Kentleri Arasındaki Bağlantı
Xanthos ve Letoon Antik Kentleri, Likya uygarlığının siyasi ve dini merkezleri olarak kabul edilmektedir. Xanthos, Likya Birliği’nin başkenti ve yönetim merkezi görevini üstlenirken, Letoon ise bölgenin en önemli dini merkezi olarak kullanılmıştır. İki antik kent arasında yaklaşık 4 kilometrelik bir mesafe bulunmaktadır ve antik dönemde kutsal bir yol ile birbirine bağlandıkları düşünülmektedir.
Letoon içerisinde tanrıça Leto ile çocukları Apollon ve Artemis’e adanmış tapınaklar yer almaktadır. Xanthos’ta yaşayan Likyalılar dini törenler ve festivaller için Letoon’u kullanırken, siyasi ve idari faaliyetlerini ise Xanthos’ta yürütmüşlerdir. Bu nedenle her iki antik kent birlikte değerlendirilmekte ve 1988 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne ortak bir kültürel miras alanı olarak dahil edilmiştir. Günümüzde Xanthos ve Letoon, Likya uygarlığının en önemli iki arkeolojik merkezi olarak kabul edilmektedir.
Xanthos Antik Kenti Tarihçesi
Xanthos antik şehri, bugün Eşen çayı olarak bilinen Ksanthos nehri kenarında iki tepe üzerine kurulmuştur. Homeros, Sarpedon (Truvalıların baş kahramanlarından, Zeus ile Laodamia’nın oğlu, Likya prensi) yönetimindeki Xanthosluların Truva savaşına katıldığını yazmıştır. Fakat antik kentte yapılan kazılardan elde edilen bulgular, şehri en eski olarak M.Ö. 800 yılına kadar götürmektedir. Antik kent hakkında tarihçiler, kentin birçok defa yerle bir olduğunu veya yandığını ama yeni şehrin küllerinden tekrar doğduğunu yazmaktadırlar.
M.Ö. 545 – 546 yıllarında Pers komutanı Harpagos şehri kuşatır. Xanthoslular şehirlerini kahramanca direnmelerine karşın çaresiz duruma düşerler. Kadın ve çocuklarını öldürüp şehri yakarak Harpagos’a insansız ve harap bir şehir bırakırlar.
Kentte o sırada bulunmayan 80 kadar aile ile yeni göçmenler tarafından şehir, tekrar kurulur. M.Ö. 475 ile 450 yılları arasında Xanthos bu kez yangın felaketiyle karşılaşır ve yangından sonra kent bir daha kurulur.
M.Ö. 429 yılında Melesandros isimli Atinalı bir komutan, Likya kentlerinden vergi toplamak istediğinde, tüm Likyalılar birleşir ve çıkan savaşta Melesandros ölür. Artık Atina ile tüm bağlar kopmuştur.
Xanthos ve Büyük İskender
M.Ö. 334 yılında Büyük İskender kenti alır ve topraklarına katar. İskender’in ölümünün ardından M.Ö. 309 yılından itibaren Xanthos, Büyük İskender’in komutanlarından olan ve imparatorluk bölüşülürken payına Mısır ve çevresi düşen Ptolemaios’un komutası altına girer. Bundan hemen sonra ise Suriye kralı III. Antiokhos kente hâkim olur.
M.Ö. 42 yılında Xanthos kenti, Roma imparatoru Sezar’ı bıçaklayarak öldüren Brutus (Marcus Junius Brutus) tarafından işgal edilir. Yapılan savaş hakkında Yunanlı tarihçiler Appianos ve Plutarkhos şunları yazmıştır:
“Brutus bir süvari saldırısı ile 600 kadar Likyalı askeri öldürüp ilerleyerek pek çok köyü ve savunma noktasını ele geçirdi. Fakat Likyalılara hoş görünmek için esirleri serbest bıraktı. Bozguna uğrayan Likyalılar, Xanthos kentinde toplandılar ve Brutus de şehri kuşattı. Xanthoslular Roma kuşatma kulelerini ateşe vermeye çalışırken, 2000 kadar Romalı asker şehre girmeyi başardı. Savaşı kaybettiklerini kabul eden Xanthoslular, esir düşmektense önce ailelerini kendi elleriyle öldürdüler. Bütün şehri ateşe verdiler. Kucağında çocuğu ile bir kadının ateşe atladığını gören Brutus çok üzüldü ve askerlerine “Xanthosluları kurtaranları ödüllendireceğini” söylese de çok geç kaldı.”
M.S. 2. ve 3. yüzyıllardaki depremlerden dolayı Xanthos ve diğer Likya birliği kentleri bir daha toparlanamamıştır. 8. yüzyıllardaki Arap akınları ve diğer saldırılar sonucunda bölge terk edilmiş ve 13. yüzyılda Kınık boyuna ait Türkmenler bölgeye yerleşmiştir.
Xanthos Kazıları
Xanthos antik kenti, 1838 yılında Charles Fellows tarafından keşfedilmiş ve bir çok kalıntısı yine aynı arkeolog tarafından İngiltere’de Londra’ya götürülmüştür. Yukarıda bahsetmiş olduğumuz Nereidler anıtı ve Payava mezarı bunlardan sadece ikisidir.
Ksanthos kazıları ilk olarak bundan 112 yıl kadar sonra 1950 yılında Fransız arkeologlar tarafından başlatılmıştır. 2011 yılından sonra ise Akdeniz Üniversitesi Arkeoloji bölümünden Prof. Dr. Burhan Varkıvanç tarafından yürütülmektedir.
2012 yılında, 1 Temmuz tarihinde başlayan kazılar, ödenek yetersizliğinden ve kazı evi ile altyapı yetersizliğinden dolayı kısıtlı katılımcı ile yapılmıştır.
Xanthos Antik Kenti Hakkında Sık Sorulan Sorular
Xanthos Antik Kenti, Likya uygarlığının en önemli merkezlerinden biri olması nedeniyle tarih ve arkeoloji meraklıları tarafından sıkça araştırılmaktadır. Aşağıda Xanthos hakkında en çok merak edilen soruların cevaplarını bulabilirsiniz.
Xanthos Antik Kenti, Antalya’nın Kaş ilçesine bağlı Kınık Mahallesi sınırlarında yer almaktadır. Fethiye-Antalya karayoluna oldukça yakın konumda bulunan antik kent, Patara Antik Kenti ve Letoon Antik Kenti ile birlikte bölgenin en önemli tarihi alanları arasında gösterilmektedir.
Xanthos Antik Kenti, Likya uygarlığının en önemli kentlerinden biridir. Likya Birliği’nin siyasi merkezi olarak kabul edilen kent, daha sonraki dönemlerde Pers, Helenistik, Roma ve Bizans egemenliği altında da varlığını sürdürmüştür.
Xanthos Antik Kenti, kaynaklarda Ksanthos, Ksantos ve Xanthus isimleriyle de geçmektedir. Antik dönemde kentin adı, yanında bulunan Ksanthos Nehri’nden gelmektedir. Günümüzde Türkçe kaynaklarda en yaygın kullanım “Xanthos” ve “Ksantos” şeklindedir.
Xanthos, Likya uygarlığının siyasi ve idari merkezi; Letoon ise dini merkezi olarak kabul edilmektedir. Antik dönemde iki kentin kutsal bir yol ile birbirine bağlı olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle Xanthos ve Letoon, 1988 yılında birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir.
Xanthos, Likya uygarlığının siyasi merkezi olması, özgün mezar mimarisi, anıtları ve yazıtları sayesinde dünya kültür mirasının önemli parçalarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle Letoon ile birlikte UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer almaktadır.
Xanthos Antik Kenti ortalama 1,5 ila 3 saat arasında gezilebilmektedir. Tiyatro, akropol, kaya mezarları ve anıt mezarlar detaylı olarak incelendiğinde ziyaret süresi daha da uzayabilmektedir.
19.yy’da yüzyılda bölgeyi araştıran İngiliz arkeolog Charles Fellows tarafından Xanthos’tan çıkarılan birçok eser İngiltere’ye götürülmüştür. Günümüzde Harpy Anıtı kabartmaları, Nereidler Anıtı’nın büyük bölümü ve bazı lahit parçaları British Museum’da sergilenmektedir.
Ayrıca İlgili Linkler:
UNESCO Dünya Mirası Listesi Türkiye
Akdeniz bölgesi tarihi şehirler, antik kentler ve gezilecek yerler
Akdeniz bölgesi antik kent ve tarihi şehir fotoğrafları