Blaundus Antik Kenti, derin vadilerle çevrili bir yarımada üzerindeki benzersiz konumu, masif kamu binaları ve büyüleyici atmosferiyle Ege Bölgesi’nin en çok merak edilen ve arama hacmi hızla yükselen saklı arkeoloji rotalarından biridir. Türkiye’nin ve dünyanın en uzun kanyonları arasında gösterilen Ulubey Kanyonu (Büyük Uşak Kanyonları) sisteminin bir parçası olan bu mistik ören yeri, özellikle son yıllarda ışık kirliliğinden uzak gökyüzü yapısı sayesinde gece gövdesi Stonehenge’i andıran kalıntıların üzerinde samanyolunu yakalamak isteyen astronomi fotoğrafçılığı tutkunları tarafından sıklıkla ziyaret edilmektedir. Tarihi kayıtlarda ve epigrafik buluntularda Büyük İskender’in generalleri tarafından kurulan bir Makedon kolonisi kent olarak tescillenen bu antik yerleşim; devasa kaya mezarları, ayakta kalan anıtsal giriş kapısı ve ücretsiz ziyaret edilebilme imkanıyla Uşak gezilecek tarihi yerler listelerinin en popüler lokasyonudur.
Blaundus Antik Kenti Önemi
Blaundus Antik Kenti, hem askeri mühendislik stratejisi hem de Helenistik dönem koloni planlaması açısından Anadolu arkeolojisinde çok istisnai ve hayati bir öneme sahiptir. Kentin en büyük önemi, Büyük İskender’in Anadolu seferinin ardından bölgeye yerleşen Makedon kökenli askerler tarafından bir sınır garnizonu ve koloni şehri olarak kurulmuş olmasıdır. Üç tarafı Ulubey Kanyonu’nun dik ve derin uçurumlarıyla çevrili doğal bir kale görünümündeki bir yarımada üzerinde yükselmesi, kente antik dönemde fethedilmesi imkansız askeri bir stratejik üstünlük kazandırmıştır.
Şehrin mimari ve şehircilik tarihi açısından önemi ise, doğu-batı ekseninde uzanan ana caddesinin 23 derecelik bir sapmayla tasarlanmış ızgara planında gizlidir. Antik Roma’nın dahi mimarı Vitruvius’un şehir planlamasında iklim koşullarına ve insan sağlığına göre vurguladığı bu özel mimari açı, Blaundus’un rastgele değil, muazzam bir mühendislik dehasıyla inşa edildiğini kanıtlamaktadır. Tüm bunlara ek olarak, çevresini saran vadilerde Anadolu’nun en büyük kaya mezarı topluluklarından birine ev sahipliği yapması ve günümüze masif bloklarla ulaşan kamu binaları, şehre sadece tarihi bir garnizon değil, aynı zamanda estetik bir açık hava müzesi önemi de kazandırmaktadır.
Blaundus Antik Kenti Kısa Bilgiler Tablosu
| Özellik | Blaundus Antik Kenti Detayları |
|---|---|
| Konumu / Nerede? | Uşak ilinin Ulubey ilçesi, Sülümenli Köyü sınırları içerisindedir. |
| En Ünlü Yapısı | Astro-fotoğrafçıların simgesi haline gelen ve Stonehenge anıtını andıran anıtsal Blaundus Kamu Binası’dır. |
| Yapı Sayısı (Envanter) | Alanın merkezinde ve kanyon yamaçlarında tescillenmiş 9 ana anıtsal yapı kompleksi ve yüzlerce kaya mezarı bulunmaktadır. |
| Eser Bulundu mu? | Evet; kazılarda Helenistik ve Roma dönemine ait heykel kaideleri, antik sikkeler, yazıtlar, seramik parçaları ve Demeter Tapınağı mimari blokları açığa çıkarılmıştır. |
| Nerede Sergileniyor? | Çıkarılan taşınabilir kültür varlıkları, yazıtlar and arkeolojik buluntular Uşak Arkeoloji Müzesi bünyesinde koruma altında sergilenmektedir. |
| İlginç Bilgi: Asma Bahçeleri | Kentin kadim Luvi dilindeki ismi “Asması bol, Asmalı” anlamına gelmektedir; bu da kanyonun antik çağda devasa bağlarla kaplı olduğunu gösterir. |
| İlginç Bilgi: Tek Yönlü Tribün | Blaundus Stadyumu, sarp kanyon yamacına inşa edildiği için dünyadaki nadir örneklerden biri olarak sadece tek yönde yükselen tribün yapısına sahiptir. |
| İlginç Bilgi: Taş Yağması | 1894 yılında bölgeye gelen Alman araştırmacı Buresch, kentin paha biçilemez anıtsal mermer taşlarının yakın köylerde askeri kışla yapımı için sökülerek yağmalandığını rapor etmiştir. |
Blaundus Antik Kenti Giriş Ücreti ve Ziyaret Bilgileri 2026
Ege Bölgesi’nin bu gizemli Makedon kentini rotasına eklemek isteyen seyahat severler için en şaşırtıcı ve sevindirici haber, Blaundus Antik Kenti’ne girişlerin tamamen ücretsiz olmasıdır. Ören yerinde herhangi bir giriş ücreti ya da Müzekart zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak alanı belirli bir düzen içinde ziyaret edebilmeniz için Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenen resmi kapı açılış ve kapanış saatleri mevcuttur.
Blaundus Antik Kenti güncel ziyaret saatleri şu şekildedir:
- Yaz Dönemi (15 Nisan – 2 Ekim): Haftanın her günü saat 09:00 ile 17:00 arası.
- Kış Dönemi (3 Ekim – 14 Nisan): Haftanın her günü saat 08:00 ile 17:00 arası.
Blaundus Ziyaretçileri İçin Hayati Tavsiyeler
Antik kent, Sülümenli Köyü’nün hemen karşısında, kanyonun ortasında izole bir tepede yer almaktadır. Ören yeri sınırları içerisinde şu an için herhangi bir kafeterya, büfe, restoran veya müze mağazası gibi bir tesis bulunmamaktadır. Bu nedenle alana adım atmadan önce yanınıza mutlaka yeterli miktarda su almanız hayati önem taşımaktadır; zira susuzluk durumunda en yakın köy olan Sülümenli’ye ulaşmak bile ciddi bir zaman kaybına yol açacaktır.
Özellikle yaz mevsiminin o kavurucu sıcak günlerinde Blaundus’u keşfetmek istiyorsanız, gezinizi kesinlikle öğle saatlerine denk getirmemelisiniz. Antik kent arazisinde gölgesine sığınabileceğiniz, dinlenebileceğiniz tek bir ağaç bile yer almamaktadır. Güneş çarpmasından korunmak ve konforlu bir yürüyüş gerçekleştirmek adına yanınıza şapka, güneş kremi veya bir şemsiye almayı ihmal etmeyin. Günün erken saatleri ya da gün batımına yakın zaman dilimleri, hem sıcaktan bunalmamak hem de kanyon manzarası eşliğinde o meşhur kamu binası kalıntılarını fotoğraflamak için en ideal vakitlerdir.
Blaundus ya da Blaundos Ne Demek ve Adı Nereden Geliyor?
Uşak kent sınırları içerisinde yer alan bu gizemli yerleşimin “Blaundus” ya da “Blaundos” olarak anılan ismi, dilbilimsel araştırmalara göre Anadolu’nun en eski kadim halkı olan Luvilerin diline (Luvice) dayanmaktadır. Yapılan etimolojik çalışmalarda, bu ismin “Asması bol, Asmalı” veya “Bağlık-Bahçelik” anlamına geldiği öne sürülmektedir. Bunun yanı sıra kelimenin antik Grekçe dilinde “tepe” anlamına gelen bir kökten türetildiği de kabul gören görüşler arasındadır ki kentin kanyon ortasındaki dik bir tepe üzerine kurulmuş olması bu dilbilimsel yaklaşımı coğrafi olarak tamamen desteklemektedir.
Antik çağın tarihi kayıtları, basılan sikkeler ve epigrafik yazıtlar incelendiğinde, kentin adının asırlar boyunca çok farklı varyasyonlarla yazıldığı net bir şekilde görülmektedir:
- Batlamyus’un Haritası: M.S. 2. yüzyılda yaşayan meşhur astronom ve coğrafyacı Batlamyus (İskenderiyeli Ptolemaios), hazırladığı dünya haritasında enlem ve boylam derecelerini milimetrik olarak vererek Blaundus kentinin coğrafi konumunu bilim dünyasına ilk kez tam olarak sunmuştur.
- Helenistik Dönem: Şehirde basılan ilk Helenistik dönem sikkelerinde kentin ismi resmi olarak “Mlaundos” şeklinde darp edilmiştir.
- Roma Dönemi: İmparatorluk çağına geçilmesiyle birlikte basılan Roma sikkelerinde kentin adı “Blaundeon” olarak değiştirilmiştir.
- Strabon’un Kayıtları: Antik çağın dünyaca ünlü coğrafyacısı Strabon, hazırladığı coğrafya tıpksı basımlarında Frigya bölgesinin hemen sınır hattında yer alan “Blaudos” isimli bir Lidya kentinden açıkça bahsetmiştir.
Blaundus Antik Kenti Yapıları ve Mimari Özellikleri
Ulubey Kanyonu’nun derin uçurumları üzerine kurulmuş bu eşsiz yerleşimdeki her bir anıtsal yapı, Roma İmparatorluğu’nun mühendislik becerisini ve sanatsal estetiğini günümüze taşımaktadır. Yollardan.com okurları için Blaundus sınırları içerisinde mutlaka görülmesi ve fotoğraflanması gereken en önemli antik yapıları şu şekilde listeleyebiliriz:
- Blaundus Giriş Kapısı ve Savunma Surları
- Blaundus Kamu Binası (Stonehenge Anıtı)
- Ceres (Demeter) Tapınağı
- Sütunlu Ana Cadde ve Dorik Portikolar
- Antik Kanalizasyon ve Altyapı Sistemi
- Su Kemerleri ve Kanyon Kanalları
- Blaundus Stadyumu
- Antik Tiyatro Binası
- Blaundus Kaya Mezarları
Şehrin ruhunu tam anlamıyla kavrayabilmek adına, yukarıda listelediğimiz bu 9 anıtsal yapının öne çıkan mimari ve konum detaylarına daha yakından göz atalım:
Blaundus Giriş Kapısı ve Savunma Surları
Üç tarafı derin kanyon vadileriyle korunan antik kente karayolu ile bağlanılabilen tek nokta olan kuzey yönündeki anıtsal bir kapıdan giriş yapılmaktadır. Günümüzde büyük bir kısmı hala dimdik ayakta olan bu görkemli Blaundus Kapısı, dışı ince işçilikli kesme taşlardan, içi ise moloz dolgudan inşa edilmiş masif bir mimariye sahiptir. Kapının her iki yanında yükselen savunma kulelerinin temelleri bugün hala net bir şekilde izlenebilmektedir.
Blaundus Kamu Binası
Blaundus denildiğinde, özellikle astronomi fotoğrafçılarının samanyolu karelerinde sıkça gördüğümüz ve kentin küresel simgesi haline gelen en sıra dışı yapı bu anıtsal kamu binasıdır. Blok taşlardan meydana gelen masif bir duvarın, hiçbir harç olmadan statik açıdan asırlardır nasıl boşluklu ve dengede durabildiği büyük bir hayranlık konusudur. Yuvarlak planlı formuyla bu yapı, İngiltere’deki Stonehenge Anıtı’nı anımsatmaktadır.
Ceres (Demeter) Tapınağı
İon düzeninde inşa edilmiş olan Ceres (Demeter) Tapınağı, Blaundus kentinin bilinen iki büyük tapınağından biridir. Yaklaşık 2 metre yüksekliğinde anıtsal bir podyum üzerine oturtulan tapınak yapısı, etrafını çevreleyen sütunlu galerisiyle birlikte 38 metreye 63 metre ölçülerindedir. Yapıyı gezerken, üzerinde bereket tanrıçası Demeter’in betimlemeleri ve “CERES” yazısı kazınmış olan orijinal mimari blokları yakından görebilirsiniz.
Sütunlu Ana Cadde ve Dorik Portikolar
Şehrin ızgara planlı sivil mimarisinin kalbini oluşturan bu geniş cadde, doğu-batı doğrultusunda uzanmaktadır. Her iki yanı sütunlu Dorik portikolarla (revaklarla) süslenmiş olan caddenin, iklim koşulları gözetilerek mimari olarak 23 derecelik bir sapma açısıyla tasarlanmış olması kentin ne denli büyük bir mühendislik dehasıyla inşa edildiğini kanıtlamaktadır.
Antik Kanalizasyon ve Altyapı Sistemi
Kazı çalışmalarında ana cadde seviyesinin yaklaşık iki metre altında ortaya çıkartılan bu gelişmiş altyapı şebekesi, kentin sivil mühendislik ve hijyen standartlarını göstermektedir. Roma döneminin şehircilik anlayışını yansıtan bu kanallar, kentin bugünkü en dikkat çekici yapısal kalıntılarından biridir.
Su Kemerleri ve Kanyon Kanalları
Kentin giriş kapısının hemen dışında, kuzey cephede yer alan ve şehre kilometrelerce uzaktan temiz su taşımak için inşa edilen antik su kanalları sistemidir. Bu anıtsal su hattını kanyon üzerinden kente bağlayan toplam on dört adet devasa kemerden günümüze sadece bir tanesi, kemer bölümü tamamen bozulmadan sapasağlam ulaşmayı başarmıştır.
Blaundus Stadyumu
M.S. 1. yüzyılda, Roma İmparatorluk döneminde inşa edilen bu spor kompleksi, kuzey-güney doğrultusunda tasarlanmıştır. 140 metreye 37 metre boyutlarında olan stadyum sarp bir kanyon yamacının doğal eğimine kurulduğu için, dünyadaki diğer örneklerin aksine izleyici koltukları (tribünleri) sadece tek bir yönde yükselecek şekilde inşa edilmiştir.
Antik Tiyatro Binası
Şehrin güney yamaçlarında, kanyona nazır dik bir tepenin oyulmasıyla inşa edilen tiyatro yapısıdır. Doğal yamaç eğisinden faydalanılarak inşa edilmiş olsa da, ne yazık ki yüzyıllar boyunca yaşanan depremler ve doğa şartları nedeniyle sahne binası ve oturma basamakları günümüze kadar tam anlamıyla sağlam kalamamıştır.
Blaundus Kaya Mezarları
Antik kentin üç tarafını kuşatan derin vadinin yamaçlarında, kayaların oyulmasıyla oluşturulmuş 2’li, 10’lu ve 12’li odalardan meydana gelen devasa bir nekropol alanıdır. Tonozlu odaların içerisinde nişler ve sabit lahitler yer almaktadır. Duvarlarında kırmızı, yeşil ve mavi kök boyalarla yapılmış bitki ve hayvan motifleri hala fark edilebilmektedir.
Blaundus Antik Kenti Tarihi ve Kronolojik Geçmişi
Blaundus Antik Kenti’nin tarih sahnesine çıkışı, antik dünyanın en büyük askeri dehalarından biri olan Makedonyalı Büyük İskender’in Pers İmparatorluğu’na karşı başlattığı Anadolu seferiyle doğrudan ilişkilidir. M.Ö. 333 yılında Perslerin Batı Anadolu’daki egemenliğine son veren Büyük Иskender, stratejik öneme sahip Frigya bölgesinin valiliğine generallerinden I. Antigonos Monophtalmos’u atamıştır. Büyük İskender’in M.Ö. 323 yılında Babil’deki ani ölümünün ardından fethedilen devasa topraklar generalleri (Diadohi) arasında kanlı savaşlarla paylaşılmış, Blaundus ve çevresi de yine aynı komutanın idaresinde kalmıştır.
Kentin siyasi ve idari kronolojisindeki kırılma noktaları ve egemenlik değişimleri asırlar boyunca şu şekilde yön bulmuştur:
- Makedon Kolonisinin Kurulması (M.Ö. 4. Yüzyıl Sonu): M.Ö. 301 yılında Afyonkarahisar yakınlarında gerçekleşen tarihi İpsos Savaşı’nda Antigonos ölünce, Anadolu topraklarının büyük bölümü İskender’in bir diğer güçlü generali Lysimachos’un yönetimine geçmiş ve yaklaşık 20 yıl bu şekilde idare edilmiştir. Kentte keşfedilen ve üzerinde “Makedonyalı Blaunduslular” ifadesi yer alan ünlü yazıt, şehrin tam da bu karmaşık fetih döneminde, M.Ö. 4. yüzyılın son yılları ile M.Ö. 3. yüzyılın başlarında Seleukos hanedanlığı içindeki Makedon kökenli askerler tarafından bir koloni ve sınır garnizonu olarak kurulduğunu tescillemektedir.
- Bergama (Pergamon) Krallığı Dönemi (M.Ö. 188): Seleukos egemenliğinin ardından bölge, M.Ö. 188 yılında imzalanan tarihi Apameia Barışı ile Bergama (Pergamon) Krallığı’nın yönetimine devredilmiştir. Bu dönemde askeri kimliğini koruyan kent, Pergamon’un güney sınır emniyetini sağlayan hayati bir kale görevi görmüştür.
- Roma İmparatorluğu’nun Altın Çağı (M.Ö. 133 – M.S. 4. Yüzyıl): M.Ö. 133 yılında Bergama Krallığı’nın vasiyet yoluyla Roma Cumhuriyeti’ne bırakılması, Blaundus için yepyeni ve parlak bir imar döneminin kapılarını açmıştır. Roma İmparatorluk çağında askeri garnizon kimliğinden sıyrılıp popüler bir sivil yerleşime dönüşen kentte devasa tapınaklar yenilenmiş, kamu binaları inşa edilmiş ve şehir kanyon dışındaki geniş alanlara doğru yayılmıştır.
- Bizans Dönemi ve Terk Ediliş Süreci (M.S. 5. – 12. Yüzyıl): Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu dönemine geçildiğinde ise kent, eski ihtişamını ve stratejik önemini yavaş yavaş kaybetmeye başlamıştır. Bu dönemde yapılan yapılar, Roma çağının o anıtsal binalarından sökülen dev mermer blokların (spolia) devşirilmesiyle inşa edilen daha düşük nitelikli sivil eserlerdir. 9. yüzyıldan itibaren nüfusu hızla azalan Blaundus, 12. yüzyıla gelindiğinde tamamen sessizliğe bürünerek kimsenin yaşamadığı mistik bir ören yeri haline gelmiştir.
Blaundus Antik Kenti Keşfi ve Kazı Tarihi
Blaundus Antik Kenti’nin yüzyıllar süren sessizliğini bozarak modern bilim dünyasıyla tanışması, 19. yüzyılda Batılı seyyahların ve araştırmacıların Biga ve Frigya sınır hatlarında yürüttüğü epigrafik keşif seyahatlerine dayanmaktadır. Kentin arkeoloji literatüründeki yerini almasını sağlayan o macera dolu keşif kronolojisi ve sistemli kazı geçmişi şu şekildedir:
- Arundell’in İlk Gravürleri (1833): İngiliz araştırmacı F. V. J. Arundell, 1833 yılında kanyon ortasındaki bu mistik alanı ziyaret ederek kentin ilk detaylı gravürlerini ve mimari çizimlerini yapmıştır. Arundell, o tarihte yüzeyde bulduğu antik sikkelerden yola çıkarak buranın “Klanudda” antik kenti olduğunu öne sürmüştür.
- Hamilton’ın Büyük Keşfi (1835): Arundell’den iki yıl sonra, 1835 yılında bölgeye gelen bir diğer İngiliz seyyah W. J. Hamilton, ören yerinde ezber bozan anıtsal bir yazıt bulmuştur. Bulunan bu mermer yazıtın üzerinde “Blaundeon Makedonon” (Makedonyalı Blaundoslular) ifadesinin yer almasıyla, kentin yüzyıllardır aranan gerçek adının Blaundus olduğu kesin olarak kanıtlanmıştır.
- Ramsay ve Buresch Raporları (1881 – 1894): 1881 yılında bölgeyi inceleyen İskoç tarihçi W. M. Ramsay, kente giden antik yolların artık tamamen doğa tarafından yutulduğunu raporlamıştır. 1894’te gelen Alman araştırmacı K. Buresch ise üzücü bir tespitte bulunarak, Blaundus’un anıtsal taşlarının yakın köylerdeki askeri kışla inşaatlarında devşirme malzeme olarak kullanılmak üzere yağmalandığını kayda geçirmiştir.
İlk Kazılardan Günümüze Blaundus Kazı Çalışmaları
Blaundus Antik Kenti topraklarında ilk resmi ve fiziki arkeolojik kazı çalışması, keşfinden çok uzun yıllar sonra, 1995 yılında Uşak Müzesi Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmiştir. Sadece altı hafta süren bu kurtarma kazısında, kentin iki büyük inanç merkezinden biri olan Ceres (Demeter) Tapınağı açığa çıkarılmış ve tapınağın anıtsal podyum blokları meydana çıkartılmıştır. Ardından Alman arkeolog A. Filges, 1999-2002 yılları arasında kentte son derece geniş kapsamlı yüzey araştırmaları yürütmüş ve bu hacimli envanter çalışmasını 2006 yılında kitaplaştırarak dünyaya duyurmuştur.
2016 yılında ören yerinde bitki temizliği ve çevre düzenlemesiyle başlayan restorasyon hazırlıkları, 2018 yılı kazı sezonunda Ulubey Kaymakamlığı ve Uşak İl Genel Meclisi’nin güçlü destekleriyle sistemli bir dönem kazısına dönüşmüştür. Günümüzde de aktif olarak devam eden bu modern kazılarda, yer seviyesinin yaklaşık iki metre altına inilerek anıtsal sütunlu ana cadde, dükkan kapıları ve kentin harika bir sivil mühendislik örneği olan antik kanalizasyon şebekesi gün ışığına kavuşturulmuştur.
Blaundus Antik Kenti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
yollardan.com okurlarının Uşak’ın bu gizemli Makedon yerleşimi hakkında seyahat öncesinde arama motorlarında en çok sorguladığı konuları, güncel kazı raporları ve tarihi veriler ışığında bir araya getirdik. İşte Blaundus ve çevresindeki antik dünyaya dair en çok merak edilen sorular ve cevapları:
Blaundus Antik Kenti, M.Ö. 333 yılında Pers İmparatorluğu’nun Anadolu’daki egemenliğine son veren Makedonyalı Büyük İskender’in askeri seferlerinin ardından, onun ordusunda görev yapan Makedon kökenli askerler ve generaller tarafından inşa edilmiştir. Kent, bölgede asayişi sağlamak amacıyla kurulan askeri bir garnizon ve sınır kolonisi özelliğindedir.
Blaundus Antik Kenti, Ege Bölgesi’nde yer alan Uşak ilinin Ulubey ilçesine bağlı Sülümenli Köyü sınırları içerisinde konumlanmaktadır. Ören yeri, Uşak il merkezine yaklaşık 43 kilometre mesafede olup, üç tarafı derin uçurumlarla çevrili bir yarımada üzerinde yükselmektedir.
Kentin en dikkat çekici hikayesi, kökenlerinin Büyük İskender’in ordusundaki elit Makedon askerlerine dayanması ve adının yüzyıllar boyunca bir sır olarak kalmasıdır. Sarp Ulubey Kanyonu ortasında korunaklı bir garnizon olarak kurulan şehir, Roma döneminde görkemli bir ticaret ve kültür merkezine dönüşerek altın çağını yaşamıştır. Ancak 12. yüzyıla gelindiğinde Bizans’ın gücünü kaybetmesi ve bölgedeki nüfusun çekilmesiyle tamamen terk edilerek asırlar süren derin bir sessizliğe bürünmüştür.
Tarihsel ve arkeolojik kayıtlara göre Büyük İskender’in günümüze ulaşmış fiziki bir “evi” veya saray kalıntısı bulunmamaktadır; çünkü İskender ömrünün neredeyse tamamını seferlerde ve askeri çadırlarda geçirmiştir. Ancak onun soyundan gelen Makedonların Anadolu’da kurduğu ve “İskender’in çocuklarının evi” olarak anılan en önemli yerleşimler Blaundus (Uşak) ve Aleksandria Troas (Çanakkale) antik kentleridir.
Blaundus Antik Kenti’ne girişler tamamen ücretsiz olduğu için alanda herhangi bir bilet gişesi bulunmamaktadır ve dolayısıyla Müzekart kullanmanıza gerek yoktur. Resmi ziyaret saatleri içerisinde ören yerine ücret ödemeden doğrudan giriş yapabilirsiniz.
Ayrıca İlgili Kaynaklar:
Blaundus antik kenti fotoğrafları
Ege bölgesi tarihi şehir antik kent fotoğrafları