Harbiye Askeri Müzesi, İstanbul’da askeri tarih, savaş sanatları ve mehteran kültürü denildiğinde akla gelen ilk durak olmasının yanı sıra, güncel giriş ücreti, ziyaret saatleri ve barındırdığı paha biçilemez tarihi eserleri ile her yıl yüz binlerce gezgin tarafından aratılan devasa bir kültür kompleksidir. Dünyanın en köklü ve sayılı askeri müzelerinden biri olarak kabul edilen bu anıtsal yapı, Osmanlı İmparatorluğu’nun kadim savaş teknolojilerinden ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün şahsi eşyalarına kadar uzanan 55 binden fazla objelik benzersiz bir koleksiyona ev sahipliği yapmaktadır. İstanbul’un tam kalbinde, ulu ağaçlarla bezeli muazzam bir bahçenin ortasında yükselen bu tarihi kışla, ziyaretçilerine sadece geçmişin askeri dehasını sunmakla kalmayıp, her gün düzenlenen canlı mehteran konserleriyle de konuklarını zamansız bir tarih yolculuğuna çıkarmaktadır.
Harbiye Askeri Müzesi Önemi
Harbiye semtine ilk yerleşimlerin başladığı 1870’li yıllardan bu yana bölgenin en ikonik simgesi olan müze binası, barındırdığı askeri ve idari hafıza ile Türkiye’nin en stratejik kültürel miraslarından biridir. Sultan Abdülmecid döneminde tamamlanarak kapılarını açan ve bulundurduğu Mekteb-i Harbiye (Kara Harp Okulu) yapısıyla semte doğrudan adını veren bu anıtsal kışla, sadece mimari bir şaheser değildir. Cumhuriyetimizin kurucusu ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün de 1283 apolet numarasıyla okuyup teğmen ve ardından kurmay subay olarak mezun olduğu bu tarihi yerleşke, Türk ulusunun küllerinden doğuşuna yön veren komuta kademesinin yetiştiği yer olması yönüyle tarihi bir ağırlığa ve muazzam bir jeopolitik öneme sahiptir.
Savaş kültürü, askeri üniformalar ve mehteran mirası konusunda dünyanın sayılı merkezleri arasında gösterilen bu kompleks, İstanbul gezilecek yerleri listelerinin ve kültür turlarının en ayrıcalıklı duraklarından biridir. Gerçek anlamda modern Türk müzeciliğinin temellerini oluşturan ve Ahmet Fethi Paşa’nın Aya İrini’de başlattığı o kadim koleksiyon ruhunu günümüze taşıyan yapı, askeri deha ile sanatın pürüzsüz sentezini sunmaktadır. Küresel ölçekte askeri bir tarih kütüphanesi ve yaşayan bir bando müzesi niteliği taşıyan bu nadide yer, hem İstanbul’un hem de genel anlamda Marmara Bölgesi gezilecek yerleri kapsamındaki en başarılı, en asil koruma örneklerinin başında gelmektedir.
Konu Başlıkları
- Harbiye Askeri Müzesi Kısa Bilgiler Tablosu
- Harbiye Askeri Müzesi Giriş Ücreti, Ziyaret Saatleri ve Mehter Konseri
- Harbiye Askeri Müzesi’ne Nasıl Gidilir?
- Harbiye Askeri Müzesi İçinde Ne Var?
- Harbiye Askeri Müzesi Görülmesi Gereken Önemli Eserleri
- Harbiye Askeri Müzesi Sergi Salonları ve İçerikleri
- Harbiye Askeri Müzesi Tarihçesi: Mekteb-i Harbiye’den Günümüze
- Harbiye Askeri Müzesi Mimarisi ve Yapısal Özellikleri
- Müzenin Mimari Evrimi ve Prof. Dr. Nezih Eldem’in Restorasyon Sırrı
- Harbiye Askeri Müzesi Hakkında Az Bilinen ve Şaşırtıcı İlginç Bilgiler
- Harbiye Kışlası ve Müzesi Hakkındaki Şehir Efsaneleri ve Gizemli Söylenceler
- Osmanlı Padişahlarının Savaş Sırları, Stratejik Dehası ve Efsaneleri
- Mustafa Kemal Atatürk’ün Askeri Dehası, Conkbayırı’ndaki Saat Mucizesi ve Taktik Sırları
- İstanbul’daki Diğer Askeri ve Tarihi Müzeler (Alternatif Rotalar)
- Harbiye Askeri Müzesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Askeri Müzesi Eserleri İle İlgili Linkler
Harbiye Askeri Müzesi Kısa Bilgiler Tablosu
| Özellik / Kriter | Harbiye Askeri Müzesi Detayları |
|---|---|
| Konum / Adres | Vali Konağı Caddesi, Harbiye, Şişli / İstanbul (Metro ile Taksim veya Osmanbey duraklarından ulaşım sağlanabilir). |
| Binanın Tarihi Kökeni | 1796’da hastane kışlası olarak temelleri atılmış, Sultan Abdülmecid tarafından 10 Ekim 1846’da Mekteb-i Harbiye (Harp Okulu) olarak resmi olarak açılmıştır. |
| Müze Hali ve Açılış Tarihi | 1966 yılında kışlanın müzeye dönüştürülmesi kararlaştırılmış, Prof. Dr. Nezih Eldem’in restorasyon projesiyle 25 yıl süren çalışmaların ardından 10 Şubat 1993’te ziyarete açılmıştır. |
| Toplam Sergi Salonu Sayısı | Tarihi yapının iki katına yayılan toplam 21 büyük tematik ve kronolojik sergi salonu bulunmaktadır. |
| Toplam Envanter Sayısı | Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı bünyesinde toplam 55.000 adet tescilli askeri obje ve tarihi eser yer almaktadır. |
| Aktif Sergilenen Eser Sayısı | Çağdaş sergileme standartları gereği yaklaşık 5.000 adet seçkin eser salonlarda gösterimde olup, 50.000 eser özel askeri depolarda korunmaktadır. |
| En Popüler ve İlginç Eserler | Kanuni Sultan Süleyman’ın zincir örme zırhı, Sultan IV. Murad’ın altın kakmalı kılıcı, Osman Gazi’nin miğferi, Bizans Haliç zinciri, Çanakkale Kahramanlık Anıtı Top ve ulu önder Atatürk’ün ıslak imzalı İngiliz askeri şapkası. |
| En Yüksek Manevi Değeri | Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün 1899-1902 (Piyade Teğmenlik) ve 1904 (Erkan-ı Harbiye/Kurmaylık) yıllarında eğitim gördüğü, aslına uygun korunan “1283” apolet numaralı tarihi Atatürk Dershanesi. |
| Dikkat Çeken Kültürel Özellik | Dünyanın en eski askeri bandosu olan Mehteran Birlik Komutanlığı’nın, müzenin açık olduğu her gün saat 15.00 – 16.00 arasında canlı konser vermesi. |
| Mimari Dönüşüm Sırrı | 1967-1992 restorasyonunda, eski kışlanın Cumhuriyet Caddesi’ne bakan çift taraflı merdivenli o meşhur tarihi ana giriş kapısının tamamen iptal edilip kaldırılarak girişlerin yan cephelere taşınmış olması. |
| Tarihsel Tahribat İzleri | 1927’deki kanunun taşrada yanlış yorumlanmasıyla binadaki Osmanlı tuğra, arma ve kitabelerinin kazınmış olması; kurtarılan orijinal kitabelerin ise günümüzde müze bahçesinde sergilenmesi. |
| En Güncel Durumu | Tarihi yapının aslına uygun şekilde geleceğe taşınması amacıyla 1 Haziran 2026 tarihi itibarıyla kapsamlı bir restorasyon ve güçlendirme sürecine alınmış olup geçici olarak ziyarete kapalıdır. |
Harbiye Askeri Müzesi Giriş Ücreti, Ziyaret Saatleri ve Mehter Konseri
Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt (ATASE) Başkanlığı’na bağlı olan Türk Silahlı Kuvvetleri Harbiye Askeri Müzesi, zaman yönetimi ve bütçe planlaması açısından ziyaretçilerin en çok hassasiyet gösterdiği noktaların başında gelmektedir. Müze planlaması yaparken kapıda herhangi bir sürprizle karşılaşmamak adına hem güncel çalışma takvimini hem de 2026 yılı için belirlenen yeni giriş ve hizmet ücretlerini detaylıca bilmek gerekir.
Öncelikle seyahat planınızı yaparken dikkat etmeniz gereken en güncel ve hayati bilgi; Harbiye Askerî Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı, kapsamlı bir restorasyon çalışması nedeniyle 1 Haziran 2026 tarihinden itibaren ziyarete kapatılmıştır. Kapıların ne zaman yeniden açılacağına dair resmi makamlarca net bir tarih henüz duyurulmamış olup, çalışmalar tamamlanana kadar komplekse geçici olarak ziyaretçi kabul edilmemektedir.
Müzenin normal dönemdeki işleyişi, çalışma takvimi, resmi tatil kısıtlamaları ve restorasyon sonrası geçerli olacak güncel fiyat tarifesi tam olarak şu şekildedir:
Çalışma Takvimi, Ziyaret Saatleri ve Mehter Konseri
- Haftalık Tatil: Harbiye Askeri Müzesi normal dönemde pazartesi günleri ziyarete kapalıdır.
- Resmi ve Dini Tatil Kısıtlamaları: Müze, her yıl 1 Ocak günü ile Ramazan ve Kurban bayramlarının ilk günleri de kapılarını ziyaretçilere tamamen kapatmaktadır.
- Ziyaret Saatleri: Kapıların açık olduğu diğer günlerde ziyaret saatleri 09.00 ile 16.00 arasındadır.
- Mehteran Konseri Detayı: Dünyanın en eski askeri bandosu olan Mehteran Birlik Komutanlığı, müzenin açık olduğu her gün 15.00 ile 16.00 saatleri arasında ziyaretçilere canlı ve muhteşem bir mehter konseri sunmaktadır.
- Fotoğraf ve Kamera Çekimi: Müze içerisinde anı biriktirmek ve fotoğraf/kamera çekimi yapmak normal giriş ücretinden bağımsız olarak ayrıca bir ücrete tabidir.
Harbiye Askeri Müzesi Giriş Ücretleri
| Bilet / Hizmet Tipi | 2026 Yılı Güncel Ücreti (TL) |
|---|---|
| Bilet (Tam) | 160,00 TL |
| Bilet (Yabancı) | 750,00 TL |
| Bilet (MüzeKart) | 125,00 TL |
| Bilet (Öğrenci 18-25 Yaş) | 50,00 TL |
| Bilet (Yabancı Öğrenci 12-25 Yaş) | 375,00 TL |
| Bilet (Foto/Kamera Çekim Ücreti) | 480,00 TL |
| Halk Günü Bilet (Çarşamba) (Tam) | 80,00 TL |
| Halk Günü Bilet (Çarşamba) (Öğrenci) | 30,00 TL |
| İndirimli Bilet (100 kişi üzeri gruplar için) | 125,00 TL |
Türk ve Osmanlı tarihi ve savaş sanatı ile ilgili bir çok şey öğreneceğiniz günün sonunda Askeri Müze bahçesinde dinlenirken ulu önder Atatürk’ün şu sözünü hatırlamamanız mümkün olmayacaktır:
“İnsanları mutlu edecek tek vasıta, onları birbirlerine yaklaştırarak, onlara birbirlerini sevdirerek, karşılıklı maddi ve manevi ihtiyaçlarını karşılamaya yarayan hareket ve enerjidir. Dünyanın barışı içinde insanlığın gerçek mutluluğu, ancak bu yüksek ideal yolcularının çoğalması ve başarılı olmasıyla mümkün olacaktır.” Mustafa Kemal ATATÜRK (1931)
Harbiye Askeri Müzesi’ne Nasıl Gidilir?
Harbiye Askeri Müzesi, İstanbul’un en merkezi ve hareketli noktalarından biri olan Şişli ilçesinin Harbiye semtinde, Vali Konağı Caddesi üzerinde konumlanmıştır. Ziyaretçilerin ulaşım planlamasını kolaylaştıracak en pratik ve net alternatifler şunlardır:
- Metro ile Ulaşım: M2 Yenikapı-Hacıosman metro hattının Osmanbey veya Taksim duraklarında inerek, kısa ve keyifli bir yürüyüşle müzeye kolayca ulaşabilirsiniz.
- İETT Otobüsleri: Harbiye ve Şişli yönüne sefer düzenleyen çok sayıda merkezi otobüs hattı ile şehrin farklı noktalarından doğrudan bölgeye gelebilirsiniz.
- Özel Araç ve Park İpuçları: Özel aracıyla seyahat eden ziyaretçiler Vali Konağı Caddesi güzergâhını takip edebilir; bölgedeki İSPARK noktalarını veya otopark alanlarını değerlendirerek aracılarını park edebilirler.
Harbiye Askeri Müzesi İçinde Ne Var?
Harbiye Askeri Müzesi, Türk ordusunun asırlara yayılan askeri dehasını, savaş kültürünü ve ordu geleneklerini kesintisiz bir kronolojiyle sunan dünyanın en büyük askeri müzelerinden biridir. Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı bünyesinde koruma altında tutulan toplam eser sayısı tam 55.000 adettir. Çağdaş müzecilik standartları gereği bu devasa koleksiyonun yaklaşık 5.000 adet seçkin objesi müze salonlarında aktif olarak ziyaretçilerin seyrine sunulurken, geriye kalan 50.000 parça ise özel iklimlendirmeli askeri depolarda titizlikle muhafaza edilmektedir.
Müze kompleksi, Mekteb-i Harbiye binasının iki katına yayılan toplam 21 büyük sergi salonundan oluşmaktadır. Alt katta; Türk Ordusu Kuruluş, Selçuklu, Osmanlı Kuruluş ve Yükseliş Dönemleri, İstanbul’un Fethi, Savunma ve Ateşli Silahlar, Askeri Kıyafetler ile Sancaklar salonları gibi askeri tarihi şekillendiren birimler yer alır. Üst katta ise Meşrutiyet Dönemi, Birinci Dünya Savaşı, Çanakkale Savaşları, Kurtuluş Savaşı, Kore-Kıbrıs, Çadırlar ve Belgelerle Ermeni Sorunu salonları bulunmaktadır. Koleksiyonun en yüksek manevi değerine sahip olan ve Anıtkabir ile askeri arşivlerden titizlikle bir araya getirilen Atatürk Şahsi Eşyaları ve Harbiyeli Atatürk Sınıfı bölümleri ise müzenin kalbini oluşturmaktadır.
Harbiye Askeri Müzesi Görülmesi Gereken Önemli Eserleri
Harbiye Askeri Müzesi’nin kronolojik sıra ile kurgulanmış iki katlı devasa sergi salonlarında, her biri Türk ve dünya askeri tarihine yön vermiş binlerce nadide obje sergilenmektedir. Müze geziniz esnasında askeri dehanın, kahramanlık hikayelerinin ve estetik işçiliğin zirve noktalarını kaçırmamanız adına, koleksiyonun en çok merak uyandıran, en yüksek arama hacmine sahip ve manevi değeri en yüksek olan başyapıtlarını sizler için bir araya getirdik.
İşte Harbiye Askeri Müzesi ziyaretinizde mutlaka yakından görmeniz gereken o önemli eserlerin güncel listesi:
- Kanuni Sultan Süleyman’ın Zırhı: Cihan padişahının bizzat seferlerde giydiği, metal işleme sanatının zirvesini gösteren paha biçilemez halka örme zincirli zırhlı gömlek.
- Sultan IV. Murad’ın Altın Kakmalı Kılıcı: 16. yüzyıl Osmanlı kılıç işçiliğinin en nadide örneği olan, padişahın efsanevi fiziksel gücüne uygun formda dövülmüş ihtişamlı tören kılıcı.
- Osman Gazi’nin Miğferi: Osmanlı Beyliği’nin kurucusu 1. Osman’a ait, müzenin en eski ve nadide korunan başlık eserlerinden biri.
- Gazi Evrenos Bey’in Kur’an-ı Kerim’i ve Zırhı: Balkan fetihlerinin efsanevi komutanına ait orijinal zırhlı gömlek ve seferlerde yanında taşıdığı el yazması kutsal kitap.
- Ulu Önder Atatürk’ün Islak İmzalı İngiliz Şapkası: Koleksiyonun en çok merak uyandıran ve üzerinde Mustafa Kemal Atatürk’ün orijinal imzasını barındıran askeri obje.
- Atatürk’ün Kişisel Eşyaları Koleksiyonu: Anıtkabir’den geçici olarak getirilen; ulu önderin kullandığı zarflar, şahsi sabahlıkları, pijaması, paltosu ve bastonu gibi yüksek manevi değere sahip şahsi eşyaları.
- 1283 Apolet Numaralı Atatürk Dershanesi: Mustafa Kemal’in 1899-1902 yılları arasında Piyade Teğmen olarak mezun olduğu ve bugün ilk günkü dokusuyla korunan tarihi sınıfı.
- Demirci Mehmet Efe’nin İstiklal Madalyası ve Elbisesi: Kurtuluş Savaşı salonunun en özel köşelerinden biri olan, milli mücadelenin efe kültürünü ve kahramanlık ruhunu yansıtan orijinal kıyafet ve madalya envanteri.
- 17. Yüzyıl Çift El Epesi (Büyük Kılıç): Orta Çağ ve yakın çağ Avrupa savaş konseptini gösteren, müzenin nadide yabancı askeri teçhizat koleksiyonunun en heybetli parçalarından biri.
- Sultan III. Selim Odası ve Eserleri: Müzenin üst katında padişahın askeri reform dönemine ışık tutan, özel mehteran gösterilerinin de yapıldığı simgesel köşe alanı.
- Kahramanlık Anıtı Top: Çanakkale Savaşı kahramanlarına ve ailelerine yardım toplamak amacıyla Beyazıt Meydanı’na kurulan, yapılan her yardımı sembolize eden kabaralarla (çivilerle) kaplı abidevi top.
- Fatih’in İstanbul Fetih Günlüğü: İstanbul’un kuşatılması esnasında gün gün yaşanan askeri gelişmeleri ve stratejileri kayıt altına alan tarihi doküman.
- İstanbul’un Fethi Canlandırma Panosu: Fatih Sultan Mehmed’in şehre girdiği Fetihkapı’dan (Romanos) geçişini ve kuşatma anını devasa bir görsellikle sunan fetih canlandırması.
- Osmanlı Sancakları ve Mehter Enstrümanları: Savaş meydanlarında ordunun gururu olan görkemli sancaklar ile dünyanın en eski askeri bandosuna ait orijinal mehteran vurmalı ve üflemeli çalgıları.
- Ergenekon Destanı ve Türk Göçleri Tabloları: Müze girişinde ziyaretçileri karşılayan, Türk mitolojisini ve tarihsel köklerini anlatan anıtsal sanat eserleri.
- Orta Çağ Avrupa Savaş Teçhizatları: Haçlı dönemlerine ve Orta Çağ Avrupa ordularına ait miğferler, kalkanlar ve dönemsel ağır savaş silahları.
- Çanakkale Şehit Subay Mezar Taşları: Cephede kahramanca çarpışarak şehit düşen Osmanlı subaylarının hüzünlü ve asil hatırasını yaşatan orijinal kabir taşları.
- Tarihi Osmanlı Otağları (Çadırlar Salonu): Osmanlı padişahlarının ve yüksek rütbeli komutanlarının seferlerde konakladığı, kumaş işçiliğiyle büyüleyen devasa tarihi çadırlar.
- Şeyh Edebali’nin Osman Gazi’ye Öğütleri: Osmanlı Devleti’nin yönetim ve adalet felsefesinin temelini oluşturan, müze duvarlarında sergilenen o meşhur tarihi nasihat metni.
- Bizans Haliç Zinciri: İstanbul’un fethi sırasında Bizanslıların Osmanlı gemileri girmesin diye Haliç’in ağzına gerdiyi, fethin zorluğunu ve lojistik dehasını simgeleyen orijinal tarihi devasa zincir baklaları.
- Sultan II. Mahmud’un Av Tüfeği ve Şahsi Silahları: Osmanlı askeri modernleşmesini başlatan padişahın, dönemin en ileri teknolojisi ve göz alıcı süslemeleriyle bizzat kendisi için tasarlanmış şahsi ateşli silah koleksiyonu.
- Tarihi Osmanlı Okçuluk Menzil Taşları ve Yayları: Osmanlı İmparatorluğu’ndaki askeri okçuluk kültürünü, efsanevi menzil rekorlarını ve dönemin en esnek, en güçlü kompozit yay teknolojilerini gösteren nadide spor-askeri envanteri.
Listemizde yer alan bu nadide parçalar, Harbiye’nin asırlık koridorlarında karşılaşacağınız binlerce görsel hazinenin sadece küçük birer özetidir. Ancak müze ziyaretinizi sıradan bir turdan çıkarıp gerçek bir tarih keşfine dönüştürmek için, bu simgesel objelerin ardında yatan askeri deha, politik hamleler ve insan hikayeleriyle dolu o gizemli dünyayı çok daha derinlemesine incelemek gerekir. Şimdi, arama motorlarında da en çok merak edilen ve her birinin kendine has birer efsanesi bulunan bu öne çıkan başyapıtları, tarihin pürüzsüz akışı içinde tüm detaylarıyla mercek altına alalım.
Fatih’in Şahi Topları Gerçekte Nerede Sergileniyor?
İstanbul’un fethinde Bizans surlarını yerle bir etmek amacıyla bizzat Fatih Sultan Mehmed’in askeri dehasıyla tasarlanan o meşhur devasa “Şahi” topunun aslı, günümüzde ne yazık ki Harbiye Askeri Müzesi sınırlarında yer almamaktadır. Müze içerisindeki Top Maketleri salonunda fethin bu en büyük aktörünün prototipleri, döküm süreçleri ve fethin günlüğü sergilenirken; bahçede ve salonlarda Osmanlı dönemine ait diğer muazzam toplar ve havanlar sergilenmektedir.
Gerçek Şahi topu, 1868 yılında Sultan Abdülaziz tarafından İngiltere’ye hediye edilmiştir ve bugün İngiltere’deki Fort Nelson Müzesi bünyesinde sergilenmektedir. 18 ton ağırlığında, 5.5 metre uzunluğunda ve 92 cm yarıçapında olan bu iki parçalı devasa mühendislik harikasının ateşlendiğinde çıkardığı ses etkisi tam 23 kilometre mesafeden duyulabilmekteydi. Kültür gezginlerinin en büyük arzularından biri, fethin simgesi olan bu muazzam eserin bir gün ait olduğu topraklara dönerek Harbiye’de sergilenmesidir.
Kanuni Sultan Süleyman’ın Zırhlı Gömleği
Osmanlı İmparatorluğu’nun en parlak dönemine ışık tutan bu nadide eser, Kanuni Sultan Süleyman’ın bizzat seferlerde giydiği muazzam bir işçiliğe sahip zırhtır. Dönemin metal işleme sanatının zirvesini gösteren halka örme zincir yapısı, hem padişahı savaş meydanındaki ok ve kılıç darbelerine karşı koruyacak mukavemette hem de hareket kabiliyetini engellemeyecek esneklikte tasarlanmıştır. Müze ziyaretçilerinin en çok önünde vakit geçirdiği ve fotoğrafladığı parçaların başında gelmektedir.
Sultan IV. Murad’ın Altın Kakmalı Kılıcı
16.yüzyıl Osmanlı kılıç işçiliğinin ve süsleme sanatının dünyadaki en nadide örneklerinden biri olan bu törensel kılıç, Bağdat Fatihi Sultan IV. Murad’a aittir. Kabzasındaki ve gövdesindeki incelikli altın kakmalar dönemin el sanatlarının gücünü yansıtırken, kılıcın formu ve ağırlık dengesi IV. Murad’ın efsanevi fiziksel gücüne ve savaşçı karakterine uygun olarak jilet gibi keskin bir formda dövülmüştür.
Harbiyeli Mustafa Kemal Atatürk Sınıfı ve Şahsi Eşyaları
Müzenin şüphesiz en yüksek manevi duyguya sahip alanı, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün 1899-1902 yılları arasında okuduğu ve Piyade Teğmen olarak mezun olduğu, bugün ilk günkü dokusuyla korunan tarihi Atatürk Dershanesi’dir. Anıtkabir’den geçici olarak getirilen şahsi eşyaları, sabahlıkları, giydiği paltosu, pijaması ve bastonunun yanı sıra koleksiyonun en gizemli parçası; üzerinde Atatürk’ün ıslak imzasını barındıran orijinal İngiliz askeri şapkasıdır. Mustafa Kemal’in 1283 apolet ve 5998 diploma numarasıyla eğitim gördüğü bu oda, Türk milletinin kaderinin yazıldığı en önemli hafıza mekanlarından biridir.
Kahramanlık Anıtı Top ve Çanakkale Ruhu
Çanakkale Savaşları salonunda yer alan ve üzerinde yüzlerce kabara (çivi) bulunan bu anıt top, cephedeki askerlere ve şehit ailelerine yardım toplamak amacıyla Osmanlı döneminde Beyazıt Meydanı’na kurulmuş simgesel bir yapıdır. Meydanda yapılan her bir kuruşluk yardımı ve halkın gösterdiği büyük fedakarlığı sembolize etmek adına üzerine kabaralar çakılarak bir abideye dönüştürülmüştür. Salonun hemen devamında yer alan ve cephede şehit düşen kahraman Osmanlı subaylarının orijinal mezar taşları ise Çanakkale Ruhu’nun o hüzünlü ve asil hatırasını günümüze pürüzsüzce taşımaktadır.
Harbiye Askeri Müzesi Sergi Salonları ve İçerikleri
Askeri Müze’de bulunan on binlerce nadide eserin sergilendiği salonlar, tarihi Mekteb-i Harbiye binasının iki katına kronolojik ve tematik bir düzenle yayılmıştır. Müze gezinizi planlarken hangi katta hangi dönemleri ve eser gruplarını göreceğinizi bilmeniz, bu devasa envanteri pürüzsüzce keşfetmenizi sağlayacaktır.
Alt Kat Sergi Salonları (Zemin Kat)
Müzenin alt katında askeri tarihin köklerinden başlayıp Osmanlı’nın yükselişine ve temel silah envanterlerine uzanan 21 büyük sergi salonu yer almaktadır:
- Tanıtım Salonu: Müzenin genel tarihi, kuruluşu ve yapısı hakkında sinevizyon ve rehber dökümanların sunulduğu giriş alanı.
- Türk Ordusu Kuruluş Salonu: Hun, Göktürk ve Uygur dönemlerinden itibaren Türk askeri teşkilatlanmasının ilk adımlarını gösteren belgeler ve tasvirler.
- Selçuklu Salonu: Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu devletlerinin savaş stratejilerini, kılıçlarını ve dönemsel askeri teçhizatlarını barındıran bölüm.
- Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi Salonu: Söğüt’ten yükselen beyliğin ilk askeri başarıları, Osman Gazi’nin miğferi ve erken dönem Osmanlı savaş aletleri.
- Osmanlı Devleti Yükseliş Dönemi Salonu: İmparatorluğun cihan devletine dönüştüğü parlak dönemlere ait zırhlar, kılıçlar ve askeri başarı belgeleri.
- Büyük Türk Devletleri Salonu: Tarihte kurulmuş olan 16 Büyük Türk Devletini simgeleyen askeri nişanlar, büstler ve dönemsel bayraklar.
- Fatih ve Yavuz Salonu: İstanbul’u fetheden Fatih Sultan Mehmed ile Doğu seferleriyle sınırları genişleten Yavuz Sultan Selim dönemlerine ait askeri objeler.
- İstanbul’un Fethi Salonu: 1453 kuşatmasının gün gün anlatıldığı fetih günlüğü, haritalar ve fethin askeri dehasını gösteren nadide parçalar.
- Savunma Silahları Salonu: Savaş meydanlarında askerleri koruyan kalkanlar, miğferler, paha biçilemez göğslükler ve koruyucu zırh çeşitleri.
- Ateşli Silahlar Salonu: Osmanlı’nın erken dönem tüfeklerinden yakın çağ tabancalarına kadar uzanan geniş bir barutlu ve ateşli silah koleksiyonu.
- Harbiyeli Atatürk Sınıfı (Dershanesi): Mustafa Kemal Atatürk’ün 1283 apolet numarasıyla eğitim gördüğü ve ilk günkü sırasıyla, dokusuyla korunan tarihi anı sınıfı.
- Top Maketleri Salonu: Osmanlı ordusunun gücü olan Şahi topları dahil, farklı dönemlerde dökülen devasa topların ve havanların teknik maketleri ve döküm planları.
- Somali – Bosna – Kosova Salonu: Türk Silahlı Kuvvetleri’nin uluslararası barışı koruma misyonları kapsamında katıldığı modern insani ve askeri operasyonların hatıraları.
- Atıcılık ve Binicilik Salonu: Türk askeri kültürünün en önemli iki unsuru olan okçuluk, atıcılık ve süvarilik geleneklerine ait eyerler, yaylar ve nişan kupaları.
- Mehter Enstrümanları Salonu: Dünyanın en eski askeri bandosuna ait orijinal vurmalı, üflemeli tarihi çalgılar ve mehteran kıyafetleri.
- Askeri Kıyafetler Salonu: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde ordunun kullandığı rütbe nişanları, üniformalar ve dönemsel askeri giysiler.
- Sancaklar Salonu: Savaş meydanlarında ordunun namusu sayılan, üzerleri ayetler ve dualarla işlenmiş görkemli tarihi Osmanlı sancakları.
- Şehitler Galerisi: Vatan savunmasında canını feda eden kahraman askerlerimizin hatıralarını, madalyalarını ve isimlerini yaşatan asil saygı alanı.
- Denizcilik Köşesi Salonu: Türk denizcilik tarihine, Barbaroslar dönemine ve Osmanlı donanmasının askeri başarılarına ışık tutan gemi maketleri ve bahriyeli envanterleri.
Üst Kat Sergi Salonları
Müzenin üst katında ise daha çok yakın tarih, Osmanlı’nın son dönem reformları, modernleşme süreçleri ve Cumhuriyet’in kuruluşuna giden büyük savaşların askeri hafızası sergilenmektedir:
- Meşrutiyet Dönemi Salonu: Osmanlı’nın son dönemindeki siyasi ve askeri kırılmaları, Jön Türk hareketlerini ve dönemin ordu yapısını gösteren arşivler.
- Birinci Dünya Savaş Salonu: İmparatorluğun dört bir yanda çarpıştığı cephelerden kalan askeri teçhizatlar, haritalar ve savaş hatıraları.
- Çanakkale Savaşları Salonu: Geçilmez destanın yazıldığı cepheden toplanan mermiler, asker şahsi eşyaları, meşhur Kahramanlık Anıtı Top ve şehit subayların mezar taşları.
- Kurtuluş Savaşı Salonu: Milli mücadelenin, kongreler döneminin ve Büyük Taarruz’un askeri dehasını, Demirci Mehmet Efe gibi kahramanların madalya ve giysilerini barındıran kalbi alan.
- Kore – Kıbrıs Salonu: Türk askerinin Kore Savaşı’nda ve Kıbrıs Barış Harekatı’nda gösterdiği kahramanlıkları, ele geçirilen sancakları ve operasyon detaylarını sunan salon.
- Etnografik ve Yazma Eserler Salonu: Askeri kültürün sosyal hayatla birleştiği el yazması paha biçilemez Kur’an-ı Kerimler, fermanlar ve etnografik savaş objeleri.
- Genelkurmay Başkanları Salonu: Osmanlı’dan günümüze Türk Silahlı Kuvvetleri’ne komuta etmiş genelkurmay başkanlarının şahsi eşyaları, portreleri ve biyografileri.
- Atatürk Salonu: Ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün Anıtkabir’den getirilen şahsi kıyafetleri, bastonları, imzaladığı belgeler ve ıslak imzalı meşhur İngiliz şapkası.
- Çadırlar Salonu: Osmanlı padişahlarının ve veziriazamların seferlerde konakladığı, el işçiliği ve dokumalarıyla göz kamaştıran devasa tarihi otağlar.
- Belgelerle Ermeni Sorunu Salonu: Tarihsel arşivler, askeri yazışmalar ve objektif dökümanlar eşliğinde Ermeni meselesinin aslına ışık tutan bilgi ve belge galerisi.
- 3. Selim Köşesi Salonu: Osmanlı ordusunda Nizam-ı Cedid ile ilk köklü modern askeri reformları başlatan Sultan III. Selim dönemine ait şahsi ve askeri eser alanı.
Harbiye Askeri Müzesi Tarihçesi: Mekteb-i Harbiye’den Günümüze
Harbiye Askeri Müzesi’nin üzerinde yükseldiği topraklar ve can verdiği tarihi yapılar, sadece bir müze binasından çok daha fazlasını ifade etmektedir. İstanbul’un askeri reformlarına, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün ayak izlerine ve Türk müzeciliğinin ilk şafağına tanıklık eden bu muazzam külliyenin köklü tarihçesini, kuruluş dönemlerinden itibaren kronolojik bir sıra ile inceleyelim:
İlk Adımlar ve Tıbbi Geçmiş (18. Yüzyıl Sonu)
Harbiye bölgesinin askeri bir merkez haline gelmesinin ilk adımları, Taksim’deki Topçu Ocağı erlerinin tedavisi amacıyla inşa edilen Tophane-i Amire Hastanesi ile atılmıştır. Yapılış tarihi kesin olarak bilinmeyen bu tek katlı hastane binası, 1796 yılında koğuşlar ve dershaneler eklenerek genişletilmiş ve ilerleyen dönemde Mekteb-i Harbiye’ye tahsis edilmiştir. 1831 yılında ise Hassa Müşiri Ahmet Fevzi Paşa tarafından, Selimiye Kışlası’nda bulunan Hassa ordusunun “Sıbyan Bölükleri” için bir kışla olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Mekteb-i Harbiye-i Şahane’nin Doğuşu (1834 – 1846)
Osmanlı İmparatorluğu’nda askeri anlamda köklü bir reform yapılması ve 1826 yılında Yeniçeri Ocağı’nın kapatılmasının ardından modern bir subay okuluna ihtiyaç duyulmuştur. Bu doğrultuda Padişah II. Mahmut’un emriyle 1834 yılında Maçka Kışlası bünyesinde okul (Mekteb-i Harbiye) kurulmuş, içerisine cami, kütüphane, hamam, eczane, matbaa ve laboratuvar gibi dönemin en ileri imkanları entegre edilmiştir.
İlk mezunlarını 1841 yılında veren okul için Harbiye semtindeki anıtsal binanın resmi açılışı ise Sultan Abdülmecid tarafından 10 Ekim 1846 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Yapı, 1850-1851 yıllarında İngiliz mimar Smith tarafından inşa edilen bir binicilik binası (manej) ile daha da büyütülmüştür.
Yangınlar, Savaşlar ve Taşınmalar (1853 – 1887)
Kırım Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte Harbiye’deki bu görkemli bina, müttefik Fransız askerleri için misafirhane ve hastane olarak ayrılınca Harp Okulu geçici olarak Taşkışla’ya taşınmıştır. Bu süreçte bina, içindeki tüm kıymetli kitap ve eşyalarla birlikte maalesef yanarak kül olmuştur.
Savaşın ardından Sultan Abdülaziz’in emriyle okulun eski temelleri üzerinde yeniden inşasına başlanmıştır. Bir buçuk yıl gibi kısa bir sürede tamamlanan yeni bina, iki katlı, iki iç avlulu ve dikdörtgen planlı geleneksel kışla şemasına uygun olarak düzenlenmiştir. Okul, 1862 yılında bu yeni binasına taşınırken, ilerleyen yıllarda (1887) Sultan Abdülmecid tarafından üstü kubbeli muazzam bir Taamhane (Yemekhane) de yerleşkeye eklenmiştir. Yapının bulunduğu bölge, bu askeri okuldan dolayı zamanla “Harbiye” olarak anılmaya başlanmıştır.
Aya İrini’de Türk Müzeciliğinin Temelleri (1846 – 1940)
Müzenin kurumsal tarihi ise binadan bağımsız olarak Aya İrini Kilisesi‘nde başlamıştır. Ahmet Fethi Paşa, 1846 yılında İstanbul’un fethinden beri silah ambarı (cebehane) olarak kullanılan Aya İrini’de eski eserleri toplatmaya başlamış ve Türk müzeciliğinin temelini oluşturan Eski Eserler Koleksiyonu’nu (Mecma-ı Asar-ı Atika) kurmuştur. Zamanla silahların sergilendiği bölüm Harbiye Askeri Müzesi’nin özünü oluşturmuştur.
Daha sonra Ahmet Muhtar Paşa dönemiyle birlikte silah koleksiyonları zenginleştirilmiş; kütüphanesi, sineması, atış poligonu ve mehteri ile çağdaş bir askeri müze yapısı kurgulanmıştır. Müze, İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’ye sıçrama tehlikesine karşı 1940 yılında faaliyetlerine ara verene dek Aya İrini’deki varlığını sürdürmüştür.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Harbiye Yılları, Kaydı ve Kurmaylık Eğitimi (1889 – 1936)
Mekteb-i Fünun-u Harbiye-i Şahane’nin dünya tarihi açısından en büyük gururu, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün bu sıralarda yetişmiş olmasıdır. Mustafa Kemal, 13 Mart 1889 tarihinde okula kaydolmuş; 1899-1902 yılları arasında bu binada 1283 apolet ve 5998 diploma numarasıyla Piyade Teğmen olarak ilk eğitimini tamamlamıştır. Başarılı mülazım Mustafa Kemal, mezuniyetinin ardından okulun üst kademesi olan Erkan-ı Harbiye (Kurmay) sınıflarında da öğrenim görerek 1904 yılında buradan Kurmay Yüzbaşı olarak mezun olmuştur. Bugün müze bünyesinde “Atatürk Dershanesi” adıyla hizmete sunulan tarihi oda, ulu önderin o dönem kurmaylık eğitimini aldığı sınıftır.
Kurtuluş Savaşı yıllarında padişahın isteğiyle kapatılan okul, ancak Lozan Antlaşması’ndan sonra yeniden açılabilmiştir. Harbiye (Harp Okulu), 10 Ekim 1846’dan 24 Eylül 1936’ya kadar tam 90 yıl boyunca bu binada öğretimini sürdürmüştür. Ankara’da yeni yapılan Harp Okulu binasına taşınma kararı alınınca, 24 Eylül 1936 Perşembe günü sabahın altısında sokaklara dökülen binlerce İstanbullu, Harbiyelileri gözyaşları ve sevgi seliyle Ankara’ya uğurlamıştır.
Tarihin Silinmesi ve Muhafaza Edilen Kitabeler (1927)
1927 yılında, cumhuriyetin ilk yıllarında askeri yapıların üzerindeki tuğra ve methiyelerin kaldırılmasına yönelik bir kanunun taşrada ve bazı kurumlarda yanlış yorumlanması sebebiyle, Harbiye binası dahil pek çok askeri yapılardaki kitabe, tuğra ve Osmanlı armaları maalesef kazınarak tahrip edilmiştir. Bu durum günümüzde bazı binaların yapılış amaçlarının belirlenmesini zorlaştırsa da Mekteb-i Harbiye’nin ilk dönem yapısına ait o orijinal kurtarılan kitabeler, bugün Askeri Müze ve Kültür Sitesi’nin bahçesinde gururla sergilenmektedir.
Tarihi Kışlanın Askeri Müzeye Dönüşmesi ve Mimari Değişim (1966 – 1993)
İkinci Dünya Savaşı sonrası Maçka Silahhanesi ve Harbiye Mektebi Jimnastikhanesi gibi geçici alanlarda sergilenen askeri koleksiyonlerin kalıcı bir yuvaya kavuşması için 1966 yılında tarihi Harbiye Kışlası’nın Askeri Müze ve Kültür Sitesi’ne dönüştürülmesine karar verilmiştir. Prof. Dr. Nezih Eldem’in kazandığı restorasyon projesi kapsamında 1967 yılında başlayan titiz çalışmalar tam 25 yıl sürmüş ve yapı aslına uygun olarak yenilenerek 10 Şubat 1993 tarihinde kapılarını modern bir Askeri Müze olarak tüm dünyaya açmıştır.
Bu çeyrek asırlık büyük restorasyon sürecinde binanın mimarisinde çok radikal bir dönüşüm yaşanmıştır: Cumhuriyet Caddesi’ne bakan eski cephedeki, çift taraflı merdivenlerle çıkılan o meşhur tarihi ana giriş kapısı tamamen kaldırılmıştır. Restorasyon sonrası planlara göre dikdörtgen yapının ortasında bir büyük avlunun yanı sıra 4 tane yeni iç avlu kurgulanmış, müzenin bugünkü yeni ana girişleri ise yapının iki tarafında simetrik olarak yükselen çift kollu merdivenli kapılara kaydırılmıştır.
Günümüz ve En Son Büyük Gelişme (1 Haziran 2026)
Açıldığı 1993 yılından bu yana asırlık çınarların gölgesindeki muazzam bahçesi, ekonomik askeri kantini, nefis tostları, lezzetli çayı ve paha biçilemez 55.000 objelik envanteriyle İstanbul’un en asil kültür duraklarından biri olan bu anıtsal kompleks için yakın tarihte yeni bir dönem başlamıştır. Harbiye Askerî Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı, zamana direnen tarihi dokusunun geleceğe pürüzsüzce aktarılması amacıyla 1 Haziran 2026 tarihi itibarıyla kapsamlı bir restorasyon ve güçlendirme sürecine alınmıştır. Bu asil yenilenme çalışmaları tamamlanana kadar müze geçici olarak ziyarete kapalı tutulmaktadır.
Harbiye Askeri Müzesi Mimarisi ve Yapısal Özellikleri
İstanbul’un en görkemli tarihi kışla yapılarından biri olan eski Mekteb-i Harbiye binası, yalnızca barındırdığı askeri koleksiyonla değil, 19. yüzyıl Osmanlı mimari evrimini yansıtan yapısal detaylarıyla da ders niteliğindedir. Klasik Osmanlı kışla planlamasından Batı etkisindeki mühendislik eklemelerine kadar uzanan Harbiye Askeri Müzesi’nin mimari özellikleri ve yapısal evrimi şu başlıklar altında incelenmektedir:
Geleneksel Osmanlı Kışla Planı ve İki İç Avlulu Yapı Şeması
Yapı, genel hatlarıyla iki katlı, dikdörtgen planlı ve geleneksel Osmanlı kışla şemasına uygun olarak tasarlanmıştır. Binanın merkezinde yer alan geniş iç avlular, hem askerlerin toplu halde hareket etmesini kolaylaştıran hem de dershanelerin ve koğuşların optimum düzeyde gün ışığı ve havalandırma almasını sağlayan merkezi bir planlama mantığıyla kurgulanmıştır. Kışlanın kalın taş duvarları, dönemin askeri yapı estetiğinin en dayanıklı örneklerindendir.
İngiliz Mimar Smith İmzalı Tarihi Manej (Binicilik Binası)
Mekteb-i Harbiye’nin subay adaylarına sunduğu askeri eğitimi modernize etmek amacıyla 1850-1851 yıllarında yapıya önemli bir mimari ekleme yapılmıştır. İngiliz mimar Smith tarafından inşa edilen geniş açıklıklı binicilik salonu (manej), öğrencilerin süvari ve atıcılık eğitimlerini en üst düzeyde alabilmesi için dönemin ileri inşa teknikleriyle tasarlanmıştır.
Üstü Kubbeli Tarihi Taamhane (Yemekhane) Yapısı
Kompleksin sosyal yaşam merkezini oluşturan ve 1887 yılında Sultan Abdülmecid döneminde eklenen Taamhane (Yemekhane), binanın en karakteristik mimari bölümlerinden biridir. Üstü görkemli bir kubbeyle örtülen bu geniş mekân, yüzlerce Harbiyelinin aynı anda yemek yiyebileceği akustik ve mekânsal düzene sahip olacak şekilde inşa edilmiştir.
1853 Büyük Yangını ve Sultan Abdülaziz Dönemi Yeniden İnşası
Kırım Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte Fransız müttefik askerlerine hastane ve misafirhane olarak ayrılan yapı, bu dönemde çıkan talihsiz bir yangınla büyük ölçüde yanmıştır. Savaşın ardından Sultan Abdülaziz’in emriyle anıtsal binanın orijinal temelleri üzerinde yeniden inşasına başlanmış; yapı, iki katlı ve iki iç avlulu geleneksel kışla formuna sadık kalınarak kısa sürede tekrar ayağa kaldırılmıştır.
Müzenin Mimari Evrimi ve Prof. Dr. Nezih Eldem’in Restorasyon Sırrı
Harbiye Askeri Müzesi’nin ev sahipliği yaptığı tarihi Mekteb-i Harbiye binası, yalnızca içindeki koleksiyonla değil, Türk mimarlık tarihi açısından ders niteliği taşıyan yapısal evrimiyle de büyüleyicidir. 1966 yılında kışlanın müzeye dönüştürülmesine karar verilmesinin ardından, Mimar Prof. Dr. Nezih Eldem’in kazandığı geniş kapsamlı proje doğrultusunda restorasyon çalışmalarına başlanmıştır.
Çeyrek Asır Süren Restorasyon ve Mimari Dönüşümün Perde Arkası
1967 yılında başlayan ve titizlikle yürütülen çalışmalar tam 25 yıl sürmüş, yapı aslına uygun bir yenilemeyle 10 Şubat 1993 tarihinde kapılarını yeniden açmıştır. Bu uzun soluklu restorasyon sürecinde binanın mimarisinde çok radikal ve dikkat çekici bir karar alınmıştır:
- Cumhuriyet Caddesi’ne Bakan Ana Girişin İptal Edilmesi: Kışlanın orijinalinde Cumhuriyet Caddesi’ne bakan ve çift taraflı merdivenlerle çıkılan o meşhur tarihi ana giriş kapısı, trafik ve kentsel doku gereksinimleri nedeniyle tamamen kaldırılmıştır.
- Yeni Yan Girişler ve İç Avlu Düzenlemesi: Yapının ortasındaki büyük avlunun yanı sıra eklenen yeni iç avlular ile kışlanın plan şeması dönüştürülmüş, günümüzdeki yeni ve simetrik ana girişler binanın yan cephelerine taşınmıştır.
Prof. Dr. Nezih Eldem’in tarihi yapıyı modern müzecilik standartlarına uyarlarken kentsel dokuyla kurduğu bu dengeli mimari yaklaşım, bugün mimarlık ve tarih öğrencilerinin en çok incelediği vaka analizlerinden biri olma özelliğini taşımaktadır.
Harbiye Askeri Müzesi Hakkında Az Bilinen ve Şaşırtıcı İlginç Bilgiler
Dünyanın en köklü ve zengin askeri müzeleri arasında yer alan Harbiye Askeri Müzesi, barındırdığı paha biçilemez koleksiyonun yanı sıra tarih boyunca tanıklık ettiği sıra dışı olaylarla ve saklı detaylarla doludur. Arama motorlarında tarih meraklılarının en çok araştırdığı, okuyucuların ilgisini çekecek Harbiye Askeri Müzesi hakkında ilginç bilgiler şunlardır:
Atatürk’ün 1283 Apolet Numaralı Orijinal Sınıfı
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, 1899-1902 yılları arasında bu tarihi binada eğitim görmüş ve 1283 apolet numarasıyla Piyade Teğmen olarak mezun olmuştur. Bugün müze içinde yer alan ve “Atatürk Dershanesi” olarak anılan bu sınıf, ilk günkü dokusu ve özgün atmosferiyle titizlikle korunmaktadır.
Dünyanın En Eski Askeri Bandosu: Mehteran Birlik Komutanlığı
Dünyanın en eski askeri bandosu unvanına sahip Mehteran Birlik Komutanlığı, müzenin açık olduğu normal dönemlerde her gün saat 15.00 ile 16.00 arasında ziyaretçilere canlı konserler vererek konukları zamansız bir tarih yolculuğuna çıkarmaktadır.
55 Bin Eserlik Devasa Envanterin Sadece %10’u Sergileniyor
Müze ve Kültür Sitesi Komutanlığı bünyesinde toplam 55.000 adet tescilli askeri obje bulunmasına rağmen, çağdaş müzecilik standartları gereği bunların yalnızca yaklaşık 5.000 seçkin parçası salonlarda sergilenmekte; geri kalan 50.000 eser ise özel iklimlendirmeli depolarda titizlikle muhafaza edilmektedir.
Fethin Simgesi Efsanevi Şahi Topu Neden İngiltere’de?
İstanbul’un fethinde surları yerle bir eden Fatih Sultan Mehmed’in devasa “Şahi” toplarının aslı bugün Harbiye Askeri Müzesi’nde bulunmamaktadır. Orijinal Şahi topu, 1868 yılında Sultan Abdülaziz tarafından İngiltere’ye hediye edilmiş olup günümüzde İngiltere’deki Fort Nelson Müzesi’nde sergilenmektedir; Harbiye’de ise bu devasa topun prototipleri ve teknik maketleri yer alır.
Bizans’ın Haliç’i Kapatan Orijinal Zinciri
İstanbul’un fethi sırasında Bizanslıların Osmanlı donanması Haliç’e girmesin diye gerdiği devasa ve tarihin seyrini değiştiren o orijinal Haliç zincirinin baklaları bu müzede ziyaretçileri karşılamaktadır.
Tarihi Ana Giriş Kapısının Tamamen Kaldırılması
1967-1992 yılları arasında gerçekleştirilen çeyrek asırlık büyük restorasyon sürecinde, binanın Cumhuriyet Caddesi’ne bakan çift taraflı merdivenli meşhur ana giriş kapısı tamamen iptal edilmiş; müzenin ana girişleri yapıların yan cephelerine kaydırılmıştır.
Talat Paşa’nın Suikast Günü Üzerinde Olan Kanlı Gömleği
Müzenin yakın tarih ve Meşrutiyet/Milli Mücadele salonlarında, Türk siyasi tarihinin en dramatik olaylarından birine tanıklık eden sarsıcı bir obje yer alır. 1921 yılında Berlin’de suikasta kurban giden Osmanlı Sadrazamı Talat Paşa’nın katledildiği sırada üzerinde giymiş olduğu kanlı gömlek, o günün acı hatırasını gözler önüne seren en etkileyici tarihi tanıklardan biridir.
Selahaddin Eyyubi’nin Babasına Ait 12. Yüzyıl Kılıcı
Müzenin en eski ve en yüksek tarihsel değere sahip metal işçiliklerinden biri, İslam dünyasının efsanevi lideri Selahaddin Eyyubi’nin babası Necmeddin Eyyub’a ait olan 12. yüzyıl yapımı kılıçtır. Haçlı Seferleri dönemine ait bu nadide eser, yüzyıllar ötesinden günümüze kadar ulaşabilmiş nadir harp teknolojisi örneklerindendir.
Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi’nden Getirdiği Memlük Silahları
Müzede sergilenen bazı eşsiz silah ve zırhların kökeni, Osmanlı’nın Mısır fethine dayanmaktadır. Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı fethinden sonra İstanbul’a getirdiği, Memlükler’in Haçlılar’dan ele geçirdiği pek çok ihtişamlı kılıç, mızrak ve harp teçhizatı bugün Harbiye Askeri Müzesi’nin envanterinde yer alır.
Türk Müzeciliğinin Doğuşu: Aya İrini’deki “Darü’l Esliha” Kökleri
Bugün Harbiye binasında yer alan müzenin kurumsal kökeni, Fatih Sultan Mehmed döneminden beri silah deposu (cebehane) olarak kullanılan Aya İrini Kilisesi’ne uzanmaktadır. Ahmet Fethi Paşa’nın 1846 yılında burada eski eserleri toplatarak kurduğu koleksiyon, modern anlamda Türk müzeciliğinin ilk adımı kabul edilir ve uzun yıllar burada korunan bu arşiv daha sonra Harbiye Kışlası’na taşınmıştır.
Harbiye Kışlası ve Müzesi Hakkındaki Şehir Efsaneleri ve Gizemli Söylenceler
Tarihi 18. yüzyıl sonlarına uzanan ve Osmanlı’dan Cumhuriyet’e binlerce subayın yetiştiği Harbiye Kışlası, sadece resmi tarih kitaplarında yer alan zaferlerle değil, aynı zamanda halk arasında ve askeri tarihin gizli kulislerinde dilden dile dolaşan bazı çarpıcı şehir efsaneleriyle de anılır. Binanın geçmişine ve mimarisine dair fısıltıyla anlatılan en popüler Harbiye Kışlası söylenceleri ve gizemleri şunlardır:
Gece Yarısı Koridorlarda Yankılanan Tarihi Postal Sesleri
İstanbul’un en köklü askeri yapılarından biri olan kışlanın kalın taş duvarları hakkında uzun yıllardır güvenlik görevlileri ve nöbetçiler arasında anlatılan hikâyeler bulunur. Özellikle müzenin ziyaretçilere kapandığı gecenin ilerleyen saatlerinde, eski Mekteb-i Harbiye yatakhanelerinde ve uzun sergi koridorlarında 19. yüzyıl dönemine ait askeri postalların tok seslerinin, nizam adımlarının ve tugay yürüyüşü fısıltılarının duyulduğuna dair şehir efsaneleri dilden dile dolaşmaktadır.
1796 Hastane Kökeninden Kalan “Gölge Anılar” Söylencesi
Kışlanın temellerinin ilk olarak 1796 yılında Topçu Ocağı erlerinin tedavisi amacıyla bir hastane kompleksi olarak atıldığı bilinmektedir. Halk folkloründe ve eski İstanbulluların anlatılarında, binanın ilk yıllarındaki bu hastane işlevi ve savaş yaralılarının tedavi edildiği acı dolu dönemden kalma enerjilerin yapının bazı loş köşelerinde hâlâ hissedildiği, ani ısı düşüşleri ve gölge hareketleri yaşandığı yönünde ezoterik iddialar bulunmaktadır.
Maçka Kışlası ve Yıldız’a Çıkan Gizli Askeri Tüneller Efsanesi
İstanbul’un tarihi yapılarıyla ünlü semtlerinde sıklıkla konuşulan yeraltı tüneli mitleri Harbiye için de oldukça aktiftir. Söylencelere göre, olası bir ayaklanma, savaş veya saray baskını durumunda komuta kademesinin güvenli tahliyesi için Harbiye Kışlası’nı Maçka Kışlası’na ve dönemin merkezi askeri hatlarına bağlayan devasa gizli yeraltı tünelleri mevcuttur. Bu tünellerin girişlerinin kışlanın derin bodrumlarında ve kazamatlarında mühürlü bir şekilde hâlâ durduğu halk arasında sıkça konuşulur.
1927 Yılında Sökülen Tuğraların Ardından Konuşulan “Hafıza” Söylenceleri
Cumhuriyetin ilk yıllarında, 1927 kanunu sonrasında binadaki orijinal Osmanlı tuğralarının ve armalarının kazınarak sökülmesi işlemi, o dönemin halkı ve muhafızları arasında büyük bir hüzün yaratmıştır. Bu ani mimari müdahalenin binanın asırlık ruhunda derin izler bıraktığı, sökülen kitabelerin yerindeki boşlukların kışlanın geçmişiyle olan bağını simgesel olarak dondurduğuna dair halk arasında hüzünlü bir kültürel hassasiyet oluşmuştur.
Osmanlı Padişahlarının Savaş Sırları, Stratejik Dehası ve Efsaneleri
Osmanlı İmparatorluğu’nun yüzyıllara yayılan ihtişamlı askeri tarihi, sadece kılıçlar, zırhlar ve top maketlerinden ibaret değildir; aynı zamanda dilden dile dolaşan, düşman ordularına korku salan stratejik hamlelerle ve destansı efsanelerle doludur. Harbiye Askeri Müzesi’nin koridorlarında sergilenen o paha biçilemez objelerin ardında yatan, tarihin akışını değiştiren en popüler Osmanlı padişahlarının savaş sırları ve efsaneleri şunlardır:
Osman Gazi’nin Koyunhisar Zaferi ve Tarihin Akışını Değiştiren “Çınar Ağacı” Rüyası
Osman Gazi denildiğinde akla gelen en büyük efsane, devletin kuruluş müjdesini veren o ünlü rüyadır. İslam alimi Şeyh Edebali’nin dergâhında konuk olduğu sırada gördüğü rüyada; göğsünden çıkıp büyüyen, dalları tüm dünyayı gölgelendiren, kökleri ulu nehirlere ve dağlara uzanan devasa bir çınar ağacı görmüştür. Uykusundan uyanıp rüyasını anlattığı Şeyh Edebali, bunun padişahlık ve cihan imparatorluğu müjdesi olduğunu söyler. Siyasi ve manevi temelleri bu efsaneyle atılan bu vizyon, Osmanlı’nın askeri stratejisini de yönlendirmiştir. Savaş meydanındaki en büyük dönüm noktası ise 1302 yılında Bizans İmparatorluğu’nun düzenli ordusuna karşı kazandığı Koyunhisar (Bapheus) Zaferi‘dir. Bu ilk büyük meydan savaşı, Osmanlı’nın artık sadece yerel bir aşiret değil, Bizans’ı korkutan bölgesel bir güç haline geldiğini tescillemiştir.
Yavuz Sultan Selim’in “Geçilemez” Denilen Sina Çölü’nü Rekor Sürede Geçiş Efsanesi
Tarihçilerin “imkansız” gözüyle baktığı, su kaynaklarının bulunmadığı ve hiçbir ordunun girmemeye cesaret edemediği devasa Sina Çölü, Yavuz Sultan Selim’in askeri dehası karşısında boyun eğmiştir. 1516 yılındaki Mısır Seferi sırasında çölü 13 gün gibi rekor bir sürede geçen padişah, ordunun moralini yüksek tutmak ve askerlerin yükünü hafifletmek için kendi zırhını çıkarıp develere yüklemiş, en sıcak saatlerde bile askerleriyle birlikte yaya olarak yürümüştür. Düşmanların hiç beklemediği bir yönden aniden çölü geçerek Mısır kapılarında belirmesi, askeri tarihin en büyük sürpriz stratejilerinden biri olarak efsaneleşmiştir.
Kanuni Sultan Süleyman’ın Szigetvár Kuşatması’nda Ölümünün Günlerce Saklanması Sırrı
Muhteşem Süleyman olarak bilinen Kanuni Sultan Süleyman, son seferi olan Szigetvár Kuşatması sırasında, 7 Eylül 1566 tarihinde çadırında vefat etmiştir. Ancak kalenin fethine anlar kala padişahın ölümünün duyulması orduda büyük bir paniğe yol açabilir ve moral bozukluğu nedeniyle zafer tehlikeye girebilirdi. Sadrazam Sokullu Mehmed Paşa’nın tarihe geçen büyük stratejik dehasıyla, padişahın naaşı mumyalanarak gizlenmiş; çadırda tahta oturmuş gibi gösterilerek emirler verilmeye devam edilmiştir. Kale fethedilip zafer kesinleşene kadar ordudan saklanan bu ölüm, askeri psikolojinin ve devlet aklının en büyük sırlarından biri olarak tarihe geçmiştir.
Yıldırım Bayezid’in Adını Hak Etmesine Neden Olan Şaşırtıcı Askeri Sürat Efsaneleri
Osmanlı’nın en agresif ve hızlı sultanlarından biri olan I. Bayezid, ordusunu aniden bir cepheden diğerine o kadar inanılmaz bir hızla sevk ederdi ki, rakipleri onun adeta havada uçtuğunu veya “yıldırım” gibi bir anda gökten indiğini düşünürdü. Niğbolu Muharebesi öncesinde Edirne’den yola çıkıp çok kısa bir sürede Tuna Nehri kıyısına vararak Haçlı ordusunu şoke etmesi, çağın askeri lojistik anlayışını altüst eden bir efsane olarak anılmıştır.
Fatih Sultan Mehmed’in Gemileri Karadan Haliç’e İndirme Stratejik Dehası
İstanbul’un fethini imkansız kılan en büyük engellerden biri, Bizans’ın Haliç’e gerdiği o devasa demir zincirlerdi. Denizden geçişin kapalı olması üzerine Fatih Sultan Mehmed, tarihin seyrini değiştiren o dahi emrini vermiş; 70’ten fazla geminin bir gecede kızaklar üzerinde Galata tepelerinden yürütülerek Haliç’e indirilmesini sağlamıştır. Sabah uykusundan uyanıp Haliç surlarında Osmanlı donanmasını gören Bizanslıların yaşadığı şok, askeri dehanın efsaneleştiği en net tablodur.
IV. Murad’ın Efsanevi Fiziki Gücü ve Dev Gürz Söylenceleri
Bağdat Fatihi Sultan IV. Murad, sadece padişahlığıyla değil, dillere destan olan olağanüstü fiziksel gücüyle de Osmanlı efsanelerinde özel bir yer tutar. Savaş meydanlarında normal bir insanın kılıç gibi bile kaldıramayacağı devasa demir gürzleri tek eliyle savurduğu, tek vuruşta düşman zırhlarını paramparça ettiği ve Topkapı Sarayı’nda hala sergilenen okçuluk rekorlarıyla bilinen padişahın bu gücü, halk arasında zamanla yenilmezlik mitine dönüşmüştür.
Mustafa Kemal Atatürk’ün Askeri Dehası, Conkbayırı’ndaki Saat Mucizesi ve Taktik Sırları
Osmanlı İmparatorluğu’nun küllerinden modern bir ulus ve kudretli bir ordu çıkaran, Harbiye Kışlası’nın okul sıralarında eğitim görüp 1283 apolet numarasıyla mezun olan Mustafa Kemal Atatürk, askeri dehası, sezgileri ve savaş meydanlarındaki destansı duruşuyla tarihin akışını değiştiren en büyük komutanlardan biridir. Harbiye Askeri Müzesi’nde sergilenen şahsi eşyaları, ıslak imzalı şapkası ve tarihi dershanesiyle anısı yaşatılan Atatürk’ün askeri kariyerinde dilden dile dolaşan, stratejik dehasını ve kaderin akışını simgeleyen en büyük efsane ve anları şunlardır:
Conkbayırı’nda Şarapnel Parçasını Durduran ve Hayatını Kurtaran Saat Efsanesi
Çanakkale Savaşları’nın en kritik anlarından biri, 10 Ağustos 1915 sabahı Conkbayırı’nda yaşandı. İngilizlerin ani süngü hücumu karşısında Türk birliklerinin geri çekilmek zorunda kaldığı o saniyelerde, 19. Tümen Komutanı Mustafa Kemal ön saflara atıldı. Düşmanın attığı bir şarapnel parçası, doğrudan göğsünün sol orta kısmına çarptı. O an herkesin yüreği ağzına gelmişti ki, şarapnel parçası cebindeki cep saatine çarparak durdu ve Mustafa Kemal’in hayatını mucizevi bir şekilde kurtardı. Hayatını borçlu olduğu o saati, zaferin ardından o dönemki en büyük destekçisi olan Liman von Sanders’e hediye etmiş, Sanders de karşılığında kendi aile armalı altın saatini Atatürk’e armağan etmiştir. Bu olay, cephedeki askerlerin gözünde onun “ölümsüz bir lider” olduğu inancını perçinleyen en büyük efsaneye dönüşmüştür.
“Ben Size Taarruz değil, Ölmeyi Emrediyorum!” Emrinin Askeri Psikoloji Sırrı
25 Nisan 1915 sabahı Arıburnu’nda düşman çıkarma yaptığında, 57. Alay’ın cephanesi tükenmek üzereydi ve askerler geri çekilmeye hazırlanıyordu. Tam o sırada yetişen Mustafa Kemal, süngü taktırıp yere yatmalarını emretti. Askerin “Cephanemiz kalmadı” çığlığına karşılık o tarihi emrini verdi: “Cephaneniz yoksa süngünüz var! Ben size taarruz etmeyi değil, ölmeyi emrediyorum. Biz ölünceye kadar geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve başka komutanlar geçebilir.” Bu emir, sadece askeri bir taktik değil; psikolojik harp tarihinin en büyük kırılma noktası olmuş, tükenmek üzere olan bir orduya feda ruhu aşılayarak Çanakkale’nin kaderini mühürlemiştir.
“Hatt-ı Müdafaa Yoktur, Sath-ı Müdafaa Vardır” Taktik Dehası
Sakarya Meydan Muharebesi sırasında Atatürk’ün ortaya koyduğu bu harp stratejisi, dünya askeri akademilerinde hala ders olarak okutulmaktadır. Geleneksel askeri akıl, bir hat savunulamaz hale geldiğinde geri çekilmeyi emrederken; Atatürk, “Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz” diyerek tüm cepheyi dinamik bir savunma alanına çevirmiştir. Düşmanın ikmal hatlarını ve stratejik derinliğini tüketen bu dahi taktik, Kurtuluş Savaşı’nın zaferle taçlanmasını sağlamıştır.
I. Dünya Savaşı’nın Başında Almanya’ya Karşı Yaptığı O Keskin “Stratejik Öngörü” Uyarıları
Savaş henüz başlamadan önce, Osmanlı İmpartorluğu’nun Almanlar’ın yanında savaşa girmesini kesin bir dille eleştiren ilk subay Mustafa Kemal’di. Sofya’da ateşe militerken Harbiye Nezareti’ne yazdığı raporlarda ve Alman generallerle yaptığı tartışmalarda, Almanya’nın bu savaşı kesinlikle kaybedeceğini, Osmanlı’nın ise bu ateşe atılmaması gerektiğini savunmuştu. Hatta Enver Paşa’ya yazdığı mektuplarda “Eğer Almanlar kazanırsa biz onların sömürgesi oluruz, kaybederlerse ortada devlet kalmaz” diyerek tarihin akışını yıllar öncesinden okuyan o müthiş jeopolitik ve askeri öngörüsünü ortaya koymuştur.
Anafartalar’da Emir Beklemeden İnisiyatif Alma ve Süngü Hücumu Kararı
Çanakkale’de Anafartalar Grubu Komutanlığı’na getirildiğinde, İngiliz kuvvetleri Suvla Körfezi’ne çıkarma yapmış ve Türk birlikleri zor durumda kalmıştı. Üst komutanlığın tereddüt ettiği ve emirlerin geciktiği o kritik saniyede Mustafa Kemal, sorumluluğu bizzat üzerine alarak tüm birliklere taarruz emri vermiştir. Kendi elleriyle hat kurup askerlerinin önünde en önde yürüyerek gerçekleştirdiği o süngü hücumu, İngiliz taarruzunu tamamen kırmış ve Anafartalar zaferini müjdelemiştir. Savaş tarihinde bir komutanın inisiyatif alarak ordunun kaderini tek başına değiştirdiği en büyük derslerden biri olarak kayda geçmiştir.
Dumlupınar (Başkomutanlık) Meydan Muharebesi ve “İlk Hedefiniz Akdeniz’dir, İleri!” Stratejik Kuşatması
26 Ağustos 1922 sabahı Kocatepe’den başlayan Büyük Taarruz, dünya harp tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir “imha ve kuşatma” manevrasıdır. Mustafa Kemal Paşa, düşmanın asla beklemediği bir yönden ve rekor bir sürede orduyu dağlardan aşırarak Yunan hatlarını darmadağın etmiştir. 30 Ağustos’taki Başkomutanlık Meydan Muharebesi’nde düşman ordusunun ana gövdesini tamamen çembere alıp imha eden bu dahi plan, zaferin ardından o tarihe geçen efsanevi emri doğurmuştur: “Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri!”
İstanbul’daki Diğer Askeri ve Tarihi Müzeler (Alternatif Rotalar)
Harbiye Askeri Müzesi’ni ziyaret eden veya Türk askeri tarihinin izini sürmek isteyen tarih meraklıları için İstanbul, barındırdığı diğer köklü müzelerle adeta bir açık hava ve hafıza merkezidir. Harbiye rotasından sonra keşfedebileceğiniz en önemli alternatif askeri müzeler şunlardır:
Beşiktaş İstanbul Deniz Müzesi: Osmanlı Donanmasının İhtişamlı Hafızası
Beşiktaş’ta sahilde yer alan ve Türkiye’nin ilk askeri müzesi olma unvanını taşıyan İstanbul Deniz Müzesi, Türk denizcilik tarihine ışık tutar. Padişahların görkemli saltanat kayıkları, donanma sancakları, denizcilik haritaları ve ulu önder Atatürk’ün denizcilikle ilgili hatıralarının sergilendiği bu zengin müze, Harbiye turunun hemen ardından deniz kültürünü keşfetmek için kusursuz bir rotadır.
Yeşilköy Hava Kuvvetleri Müzesi: Gökyüzünün ve Havacılığın Tarihi
Bakırköy Yeşilköy’de askeri havaalanının bitişiğinde yer alan İstanbul Hava Kuvvetleri Müzesi, geniş kapalı ve açık sergileme alanlarıyla devasa bir komplekstir. Tarihi uçak modelleri, gerçek savaş uçakları, helikopterler, hava savunma silahları, pilotların şahsi eşyaları ve havacılık üniformalarıyla özellikle teknoloji ve uçuş meraklıları için İstanbul’un en büyüleyici duraklarından biridir.
Harbiye Askeri Müzesi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Harbiye Askeri Müzesi ve Kültür Sitesi Komutanlığı’na gerçekleştireceğiniz ziyaret öncesinde, seyahat planınızı pürüzsüz hale getirecek ve internette en çok aratılan en popüler soruların kısa ve net yanıtlarını burada bulabilirsiniz:
Evet, Harbiye Askeri Müzesi girişi ücretlidir. 2026 yılı güncel fiyat tarifesine göre sivil (tam) bilet ücreti 160,00 TL, yabancı ziyaretçi bilet ücreti ise 750,00 TL olarak belirlenmiştir. Her hafta çarşamba günlerine denk gelen “Halk Günü” uygulamasında ise tam bilet %50 indirimle 80,00 TL’ye düşmektedir. Ayrıca müze içerisinde fotoğraf ve kamera ile çekim yapmak normal bilet ücretinden tamamen bağımsız olarak 480,00 TL’lik ayrı bir ücrete tabidir.
Harbiye Askeri Müzesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na değil, Genelkurmay ATASE Başkanlığı’na (Milli Savunma Bakanlığı) bağlı askeri bir müze statüsündedir. Bu nedenle standart Bakanlık MüzeKart’ı ile ücretsiz giriş imkanı bulunmamaktadır; ancak geçerli bir MüzeKart sahiplerine özel olarak indirimli bilet kategorisi tanımlanmıştır. MüzeKart ibraz eden ziyaretçiler 2026 yılı yönergesine göre indirimli olarak 125,00 TL karşılığında giriş bileti alabilmektedir.
Harbiye Askeri Müzesi haftalık çalışma takvimine göre pazartesi günleri ziyarete tamamen kapalıdır. Bunun yanı sıra her yıl 1 Ocak resmi tatilinde ve dini bayramların (Ramazan ve Kurban Bayramı) ilk günlerinde de kapılarını kapatmaktadır. Müze, açık olduğu diğer tüm günlerde 09.00 ile 16.00 saatleri arasında ziyarete uygundur.
Dünyanın en köklü askeri bandosu olan Mehteran Birlik Komutanlığı tarafından icra edilen canlı mehteran gösterileri, müzenin açık olduğu (restorasyon dışındaki normal dönemde) her gün gerçekleştirilmektedir. Ziyaretçilerin yoğun ilgi gösterdiği bu asil konserler, müze yerleşkesi içerisinde saat 15.00 ile 16.00 arasında düzenlenmektedir.
İstanbul’un fethinin simgesi olan efsanevi devasa Şahi topunun aslı günümüzde Harbiye Askeri Müzesi’nde bulunmamaktadır. Harbiye’de bu topların maketleri, döküm planları ve dönemsel diğer büyük Osmanlı topları sergilenmektedir. 1464 yapımı orijinal büyük parça top, 1868 yılında Sultan Abdülaziz tarafından İngilizlere hediye edilmiş olup günümüzde İngiltere’deki Fort Nelson Müzesi (Fort Nelson Military Museum) envanterinde sergilenmektedir.
Hayır, Harbiye Askeri Müzesi tarihi dokusunun korunması, gelecek nesillere aktarılması ve kapsamlı güçlendirme/restorasyon çalışmaları yapılması amacıyla 1 Haziran 2026 tarihi itibarıyla geçici olarak ziyarete kapatılmıştır. Restorasyon süreci boyunca komplekse ziyaretçi kabul edilmemektedir; güncel açılış tarihi resmi makamlarca duyurulduğunda takvimler yeniden güncellenecektir.
Askeri Müzesi Eserleri İle İlgili Linkler:
- Askeri Müze Fotoğrafları
- İstanbul Tarihi – Genel
- Aya İrini Bilgileri
- İstanbul Müzeleri
- Marmara Bölgesi Diğer Gezilecek Önemli Yerler
- Marmara Bölgesi Müzeler, Antik Şehir ve Tarihi Yer Fotoğrafları
- Türkiye Müzeler, Antik Şehir ve Tarihi Kentler
- 19.yy’da İstanbul’da İnşa Edilen Askeri Yapıların Koruma Sorunları
- Milli Savunma Üniversitesi Kara Harp Okulu Mustafa Kemal Atatürk Künye Bilgileri