Bakibey Konağı (Koca Oda), tarihi evler, Burdur gezilecek yerler ve Akdeniz gezilecek yerler listelerinde geleneksel Türk mimarisi ve Osmanlı sivil sanatının günümüze ulaşan en ihtişamlı örneklerinden biridir. 17. yüzyıl sivil mimarisinin zarafetini yansıtan, muhteşem kalemişi süslemeleri, Türk el sanatları örnekleri ve köklü tarihiyle büyüleyen bu yapı, günümüzde hem bir etnografya müzesi hem de yaşayan bir tarih hazinesi olarak hizmet vermektedir. Burdur merkezindeki Divan Baba Caddesi’nde yer alan ve özellikle başodasındaki tavan bezemeleriyle ünlenen Bakibey Konağı, şehrin kültürel mirasını ve geleneksel ev kültürünü derinlemesine keşfetmek isteyen tarih ve mimari meraklılarının mutlaka görmesi gereken durakların başında gelir.
Bakibey Konağı’nın Önemi
Akdeniz bölgesi genellikle antik kentleri ve sahil şeridiyle anılsa da, Bakibey Konağı geleneksel Türk mimarisinin ve 17. yüzyıl Osmanlı sivil sanatının günümüze ulaşan en ihtişamlı örneklerinden biri olarak bölgede ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Günümüzde Antalya yönüne seyahat edenlerin sıklıkla geçtiği Burdur çevreyoluna yakın bir konumda bulunan bu yapı, geleneksel Türk ev mimarisi öğelerini yansıtan nadide örneklerden biri olmasıyla öne çıkar.
Günümüzde hem bir etnografya müzesi hem de yaşayan bir tarih hazinesi olarak hizmet veren konak, Burdur merkezindeki Divan Baba Caddesi’nde yer almaktadır. Başodasındaki dikkat çekici tavan bezemeleri, el sanatları örnekleri ve köklü geçmişiyle bu yapı, şehrin kültürel mirasını ve geleneksel ev kültürünü yakından incelemek isteyen tarih ve mimari meraklıları için vazgeçilmez bir duraktır.
Tarihsel ve mimari kökenleri açısından konak, yapım tarihi 18. yüzyılın başına kadar uzanan köklü bir geçmişe ve Çelikpaşazadeler ailesine dayanmaktadır. Yapıya adını veren Hüseyin Baki Bey, Millî Mücadele yıllarında Burdur Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Burdur Heyet-i Milliye’deki faaliyetleriyle Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna katkı sunmuş, bu başarılardan ötürü 1920 yılında bizzat Mustafa Kemal Atatürk tarafından teşekkür almıştır. Mimari açıdan ise dış sofalı plan tipi, ahşap-kâgir karma yapım sistemi, zarif ahşap dolapları, davlumbazlı ocakları ve Osmanlı sivil sanatının en ince işçiliğini yansıtan zengin kalemişi tavan bezemeleriyle Türk zanaatkârlığının en seçkin temsilcilerinden biridir.
Konu Başlıkları
- Bakibey Konağı Kısa Bilgiler Tablosu
- Bakibey Konağı Giriş Ücreti ve Ziyaret Saatleri 2026
- Bakibey Konağı Nerededir ve Nasıl Gidilir?
- Ziyaretçiler İçin Pratik İpuçları ve Uyarılar
- Bakibey Konağı İsmi Nerden Gelmektedir? Baki Bey Kimdir?
- Bakibey Konağı Tarihi
- Bakibey Konağı Özellikleri ve Mimarisi
- Bakibey Konağı Yapısal Özellikleri
- Bakibey Konağı Süslemeleri ve Kalemişi Süslemeleri
- Süslemelerde Kullanılan Motifler
- Bakibey Konağı Tarihindeki Gerçek Hikayeler ve Güç Mücadeleleri
- Bakibey Konağı Hakkında İlginç Bilgiler ve Az Bilinen Sırlar
- Yakın Çevredeki Diğer Tarihi Yapılar ve Antik Kentler
- Burdur Lezzetleri: Çevrede Ne Yenir?
- Bakibey Konağı ve Burdur Tarihi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
- Ayrıca İlgili Linkler
Bakibey Konağı Kısa Bilgiler Tablosu
| Bakibey Konağı (Koca Oda) | Mimari Yapı & Ziyaretçi Özet Bilgileri |
|---|---|
| Bulunduğu İl / İlçe | Burdur / Merkez (Divan Baba Caddesi) |
| Mimari Dönemi & Tarzı | 17. Yüzyıl Osmanlı sivil mimarisi eseri |
| Kat ve Yapı Durumu | İki katlı, ahşap / taş işçilikli geleneksel Türk evi |
| Öne Çıkan Bölümü | Başoda (İhtişamlı tavanıyla ünlü Koca Oda alanı) |
| Süsleme Özellikleri | Altın varaklı pencereler, dolaplar ve yoğun kalemişi bezemeler |
| Giriş Ücreti & Müzekart | Ücretsiz (Müzekart / Bakanlık kontrolündedir) |
| Ziyaret Saatleri (Yaz / Kış) | Yaz: 08:30 – 19:00 / Kış: 08:30 – 17:30 |
| Ortalama Gezi Süresi | Yaklaşık 1, 1.5 saat |
Bakibey Konağı Giriş Ücreti ve Ziyaret Saatleri 2026
2003 yılından itibaren Burdur Valiliği’ne bağlı olan Bakibey Konağı’na giriş ücretsizdir. Bu anlamda tarihi yapıları seven ve merak eden kişiler için bizce bu gayet iyi haber. Çünkü restorasyon sonrası aslında uygun olarak yapılan kalemişi süslemeleri, görmek insanı gerçekten hayrete düşürmekle birlikte Türk Kültüründe zanaatkarlık teriminin önemini vurgulamaktadır.
2003 yılından itibaren Burdur Valiliği’ne bağlı olan Bakibey Konağı’na giriş ücretsizdir. Tarihi yapıları seven ve merak edenler için oldukça avantajlı olan bu durum, restorasyon sonrasında aslına uygun olarak yenilenen kalemişi süslemeleri yakından inceleme fırsatı sunar ve Türk kültüründe zanaatkârlığın önemini gözler önüne serer.
Konağın ziyaret saatleri dönemsel olarak değişiklik göstermekte olup yaz döneminde 08:30 – 19:00, kış döneminde ise 08:30 – 17:30 saatleri arasında ziyarete açıktır. İki katlı yapıyı, içindeki etnografya müzesini, bahçesini gezmek ise tahmini bir buçuk saat sürmektedir.
Bakibey Konağı Nerededir ve Nasıl Gidilir?
Bakibey Konağı, Burdur il merkezinde Değirmenler Mahallesi, Divan Baba Caddesi (Oluklaraltı mevkiinde) yer aldığı için ulaşımı oldukça kolay bir konumdadır. Bölgeye toplu taşıma veya diğer alternatiflerle ulaşım imkanları şunlardır:
- Yürüyüş: Konak şehir merkezine çok yakın bir mesafede bulunduğundan, merkezden kısa bir yürüyüşle kolayca varılabilir.
- Toplu Taşıma (Belediye Otobüsleri / Minibüsler): Burdur şehir içi hatlarında çalışan (özellikle Meydan, Oluklaraltı ve Karasenir güzergâhındaki) belediye otobüsleri ve minibüsler ile merkeze gelip kısa bir yürüyüşle konağa geçiş yapabilirsiniz.
- Özel Araç: Antalya-Burdur çevre yoluna oldukça yakın konumdadır. Şehir dışından veya özel araçla gelenler için çevre yolundan ayrılarak doğrudan merkeze ve konuma ulaşmak son derece pratiktir.
Ziyaretçiler İçin Pratik İpuçları ve Uyarılar
Tarihi ve mimari dokusuyla büyüleyen Bakibey Konağı’nı ziyaret etmeyi planlıyorsanız, hem tarihi yapıya zarar vermemek hem de konforlu bir gezi deneyimi yaşamak adına şu pratik ipuçlarına dikkat etmenizde fayda var:
- Galoş ve Ayakkabı Uygulaması: Tarihi ahşap döşemeleri, orijinal sedirleri ve el dokuması halı/kilim detaylarını korumak amacıyla konağın iç kısımlarına girerken galoş giyilmesi gerekebilir.
- Dik Ahşap Merdivenler ve Eşikler: Geleneksel Osmanlı sivil mimarisinin karakteristik bir özelliği olarak konakta dik ahşap merdivenler ve bazı odalarda alçak kapı eşikleri bulunmaktadır. Bu nedenle gezi sırasında özellikle yaşlı ziyaretçilerin ve çocuklu ailelerin dikkatli hareket etmesi önerilir.
- Flaşsız Fotoğraf Çekimi: Başodanın tavan bezemelerini, kalemişi süslemelerini ve ahşap dolap detaylarını fotoğraflamak serbesttir; ancak yüzeydeki boyaların ve tarihi pigmentlerin ışıktan/flaştan zarar görmemesi için çekim yaparken flaş kullanılmamasına özen gösterilmelidir.
- Engelli Erişilebilirlik Durumu: Yapının özgün tarihi dokusu ve koruma statüsü gereği maalesef asansör veya rampa gibi modern düzenlemeler bulunmamaktadır. Bu nedenle konak, çok katlı ve ahşap yapısı itibarıyla tekerlekli sandalye kullanan veya yürüme güçlüğü çeken ziyaretçiler için ne yazık ki tam uygun bir altyapıya sahip değildir.
- İdeal Ziyaret Süresi: Konağın odalarını, etnografya müzesi koleksiyonunu ve avlusunu acele etmeden, tavan işçiliklerini inceleyerek gezmek için ortalama 1 ila 1,5 saatlik bir süre ayırmanız fazlasıyla yeterli olacaktır.
Bakibey Konağı İsmi Nereden Gelmektedir? Baki Bey Kimdir?
Konağa ismini veren Hüseyin Baki Bey, 1881 yılında doğmuş ve genç Cumhuriyet’te milletvekilliği gibi görevler üstlenmiş bir Cumhuriyet insanıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasında etkin rol alarak Burdur Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti, Burdur Heyet-i Milliye gibi oluşumlarda görev almıştır. Her iki oluşumun Türkiye Cumhuriyeti kuruluşuna giden yoldaki başarılarından dolayı 13 Temmuz 1920 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine ayrıca teşekkür edilmiştir. Baki Bey ticaret ve ziraat ile uğraşırken 1949 yılında vefat etmiştir.
Ancak konağın tarihi Baki Bey’den çok daha eskilere dayanmaktadır. Bakibey Konağı’nın tapu kaydı 1830 yılına ve Baki Bey’in babası Reşit Bey üzerine ait olsa da konağın yapıldığı tarihin çok daha eski olduğu düşünülmektedir. Öyle ki konağın tam olarak ne zaman yapıldığı bilinmese de Reşit Bey’in dedesi Ahmet Paşa veya Ahmet Paşa’nın babası Çelik Mehmet Paşa tarafından yaptırıldığı var sayılmaktadır.
Bakibey Konağı Tarihi
Geleneksel Türk mimarisi veya Osmanlı mimarisi özellikleri taşıyan Boğaziçi yalıları gibi konakların da mimarlık tarihindeki ve hatta tarihteki önemi büyüktür. Öyle ki Anadolu’da bazı konaklarda ülkenin kaderini belirleyen Kurtuluş Savaşı hareketleri başlatılmış, destek bulmuş veya tarihin değiştirilmesine ön ayak olmuştur. Birçok nedenden dolayı tarihi bir konağın mimari önemi kadar tarihçesi de önemlidir.
1973 yılındaki Burdur İl Yıllığı’na göre konağın tapu kaydı olan 1830 yılından çok önce yapıldığı aşikârdır. Çelik Mehmet Paşa veya sonraki isimlendirilen Çelikpaşazadeler nesline bölgede rakip olarak bir de Çiloğulları ailesi bulunmaktadır. 1839 yılında Çiloğulları ailesinden Mustafa Ağa’nın, yıllardır Çelik Paşa ailesinin yaptığı idari amirliğe getirilmesi neticesinde Burdur’da gerginlik başlamış ve sonraki yıllarda her iki aile de sürgüne gönderilmiştir. Böylece konak gözden düşmüş duruma gelmiştir. 1881 yılında Hüseyin Baki Bey Burdur’da doğmuştur. 1949 yılında vefat ettiğinde aile üyeleri olarak Reşit, İbrahim, Hüseyin Bey ve Ali Bey’in oğlu Rıza Bey bulunmaktadır. Tüm aile 1950 yılına kadar konakta kalmaya devam etmiştir.
1970 yılına kadar terkedildiği için kullanılmamaktan harabe haline gelmeye başlayan konağın, 1970 yılında bir kısmı yıkılarak Burdur Ticaret Listesi olarak hizmet vermiştir. Ancak 1974 yılında restore edilmeye başlanmış ve bu yenileme ve onarma çalışmaları 14 yıl sürmüştür. 1987 yılında ise koruma altına alınmıştır. 2003 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Burdur Valiliği arasında yapılan protokole göre bakım ve teşhiri Burdur Valiliği tarafından yapılmaya başlanmıştır. Aynı yıl konağın üst katında Burdur ve çevresinden toplanan etnografik eşyalarla bir de etnografya müze bölümü yapılmıştır.
Bakibey Konağı Özellikleri ve Mimarisi
Bakibey Konağı’nın bir sonraki bölümde belirtilen kalemişi süsmeleri öncesinde mimari ve yapısal olarak bazı özelliklerini belirtmek gerekmektedir. Öncelikle Bakibey Konağı iki katlı olmakla birlikte ‘hayat’ denilen büyük bir iç avlu ve bahçenin içindedir. Giriş kapısı, birinci katın sofasına çıkan merdiven aksındadır. Bu kısım sahanlığı da oluşturmaktadır. Solda zemin kat avlusuna, sağda ise bahçeye inişi sağlayan merdivenler bulunmaktadır.
Ana girişe ‘bey girişi’ de denilmektedir. Bu tür konaklarda genellikle bahçeye açılan bir başka çift kanatlı kapı daha bulunmaktadır. Bu kapı ise daha çok hayvanların konağa giriş ve çıkışları için yapılmaktadır ki Bakibey Konağı’nda da böyle bir çift kanatlı kapı bulunmaktadır. Taş döşemeli olan müştemilat kısımları yani ek bölümler ahır, samanlık, ambar, kilere açılmaktadır. Bu özellik klasik Türk mimarisi evlerinin en belirgin özelliklerinden biridir. Kilerde bulunan arka kapıdan arka bahçeye çıkılmaktadır. Arka bahçe haremlik olarak kullanılmakta olduğu için kadınlara ayrılmıştır.
Merdivenlerden sofaya çıkıldığında sofanın bir tarafı bahçeye bakarken diğer tarafında odalar bulunmaktadır. Sofadaki başoda önünde Bursa kemerleri ile örülmüş köşk mevcuttur. Başoda denilen kısım evin beyinin oturup halkı dinlediği, misafir ağırladığı sedir makamıdır ve gerek mimari gerekse süsleme açısından önemli yer teşkil etmektedir. Bu tür odalara ‘selamlık’ da denilmektedir. Özellikle başoda bölümünün yüklük panolarındaki saksı ve çiçek demetleri tasvirlerinden yapının 18. Yüzyılın başında yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bakibey Konağı Yapısal Özellikleri
Sedad Hakkı Eldem’e göre konak dış sofalı plan tipinde yapılmıştır. Ayrıca yapı dikdörtgen planlıdır. Bakibey Konağı’nın ana cephesi kuzeybatı yönündedir. Odalar sofanın doğusunda olmakla birlikte bir başoda ve iki yan oda olarak sıralanmaktadır. Etnografya müzesi de bu bölümdedir. Konak kışın güneşten fazla yararlanılması için bahçenin doğusuna yerleştirilmiştir. Konağın toplam alanı 212,80 metrekare, avlu 98,10 metrekare, sofa da 94,40 metrekaredir.
Tipik Türk evi yapısal özelliklerine sahip olan konak ahşap-kagir malzeme ile karma sistemde yapılmıştır. Zemin katta masif olan duvarlar üst katta ahşap taşıyıcılı iskeletle birçok pencere açıklığına sahiptir. İç mekandaki ahşap kaplamalar kalemişi bezemeler için altlık oluşturmuştur. Dolgu olarak kullanılan kerpiç malzeme çıplak bırakılmayıp sıva ile örtülmüştür.
Bakibey Konağı Odaları
Öncelikle belirtmek gerekir ki bir evin veya konağın yüksekliği oda sayısını doğal olarak artırmaktadır. Aynı zamanda bu odalara farklı anlam ve görevler de yüklenmiştir. Klasik Türk mimarisindeki yapıların en önemli özelliklerinden biri de odaların ve odaları tamamlayan unsurların gayet pratik ve efektif olmasıdır. Örneğin bazı odalarda bulunan sedir sabit bir eleman olmakla birlikte üzerinde oturulabilir, yatılabilir. Ancak yemek yenilen sofra, yemek sonrası kaldırılabilir ve odanın içinde bir duvar boyunca yapılmış olan ve çeşitli bölümleri olan yüklük de denilen dolaplara konulabilir. İşte Bakibey Konağı da bu şekilde tasarlanmıştır. Özellikle başoda denilen odada enfes işlemeleri ile sedirler ve yüklük denilen bu dolaplar göz önünde bulunduğu gibi süslemelerin ardına gizlenmiştir de.
Yukarıda açıklanan başoda haricinde bir de sofanın bir tarafında döşemeden yükseltilerek oluşturulan odaya ‘köşk odası’ ya da ‘eyvan odası’ denilmektedir. Aslında bu oda iki bölümden oluşmaktadır: kapı açılınca girilen odaya ‘seki altı’ denilmektedir. Burası sekiden basamakla ayrılmaktadır. Zaman zaman bu ayrımda bir de trabzan bulunmaktadır. Başoda içinde bulunan yüklük kapakları ve musandıra (yüklük) üzerindeki ahşap dolapları klasik taksimatlı ve zengin nakışlarla süslenmiş durumdadır. Odanın bir duvarında ocak bulunmaktadır. Bir duvarı ise komple gömme dolaplarla oluşmuştur. Bu gömme dolaplara genel olarak yüklük denilmektedir. Ancak pencereye yakın olan kısma ‘yunmalık’ bölümü, kapıya en yakın olan kısma da ‘lambalık’ denilmektedir. Yunmalık denilen bölüm içinde gusülhane bulunmaktadır. Odanın tavanı ise ahşap kaplama üzerine çıtalarla ve değişik desenlerle bezelidir. Kısaca başoda hem seki üstü hem de seki altı olarak bölümlenmiştir.
Gusülhane
Zaman zaman bu yüklük denilen dolapların içine ev ahalisinin kişisel bakımı, arınması, banyo yapması için gusülhane denilen bir bölüm yapılmaktadır. Fiziksel olarak gusülhaneler çok dar bir alanda bulundukları için küçüktür. Böylelikle içinde bulunduğu mekân su buharı ile de kolaylıkla ısınmaktadır. Bu bölümde kullanılmış olan sular eğimli olarak yapılan oluklarla bahçeye veya avluya akıtılır.
Üst katta başoda haricinde mutfak, yan oda ve mabeyn denilen orta oda da bulunmaktadır. Konağın alt katında ise üç oda bulunmaktadır. Bunlar açıklandığı gibi kiler olarak kullanılmıştır. Ayrıca bazı kaynaklara göre Osmanlı dönemi vergilerinin toplandığı hazine odası olarak da kullanılmıştır. Odanın dışında ise iç avlu denilen bir yanı bahçeye bakan bölüm bulunmaktadır.
Bakibey Konağı Başodası Ocak Bölümü
Mutfak haricinde ısınma amaçlı olarak yapılan ve geleneksel Türk mimarisinde oda içinde çıkıntı yapan tek öğe ocaktır. Konak gibi gösterişli olan yapılarda ocak, davlumbazla birlikte yapılmaktadır. Burdur ve çevresindeki geleneksel mimaride olduğu gibi Bakibey Konağı başoda ocağı da külahlıdır.
Sofalar ve Hizmet Alanları
Sofalar, Klasik Türk mimarisinde ve Osmanlı mimarisinde önemli alanlardır. Bakibey Konağı’nda da hem üst katta hem alt katta bulunmaktadır. Konaktaki üst kattaki sofanın bir yanı odalara açılırken bir yanı da hayat adı verilen iç avluya bakmaktadır. Sofalar genel tabir ile ortak kullanım alanıdır. Buradaki sofanın kullanım amacı da aynı şekilde olup konağın girişindeki taş merdiven sonrasında ulaşılmaktadır.
Hizmet alanları ise genel olarak geçitleri, merdivenleri, tuvaletleri ve bazen mutfak, depo ve hamam gibi yapı öğelerini kapsamaktadır. Geçitler genel anlamda iki odayı birbirine bağlayan koridorumsu yapılardır. Bakibey Konağı’nda merdiven yapı cephesi boyunca devam etmektedir. Merdiven korkulukları ahşap olmakla birlikte, taş merdiven sonrası da ahşap merdiven olarak devam etmektedir. Hemen bir bilgi verelim; merdiven kolunun bir kısmı günümüzde yoktur. Buna göre konağın bir kısmının günümüze kadar gelmediği veya yan tarafında yapılan okula verildiği düşünülmektedir.
Üst kattaki sofanın hemen yanında bir basamakla çıkılan ve ‘köşk’ denilen bir bölüm bulunmaktadır. Köşk denilen bölüm de evin beyinin misafirlerini ağırladığı bir bölümdür. Başodadaki gibi ayrıca korkuluklara sahip olabilir.
Bakibey Konağı Süslemeleri ve Kalemişi Süslemeleri
Bakibey Konağı özellikle kalemişi süslemeleri ile bölgedeki en önemli konaklardandır. Ayrıca Bakibey Konağı yine bölgenin en eski iç dekorunu taşımaktadır. Sofada bulunan başoda önündeki köşkü ayıran Bursa kemerleri üzerinde vazo içinden çıkan çiçek demetleri ile süslenmiştir. Başoda veya selamlık tavanı ahşap kaplama ve çıtalarla bezenmiştir. Konağın başoda bölümündeki direklikler veya sütunçeler yapı elemanında da çeşitli süslemeler mevcuttur.
Başoda denilen bölümün tavanı ayrıca altın yaldız başta olmak üzere çeşitli renklerle bezenmiştir. Başodanın bölümleri olan seki üstü ve seki altı denilen bölümler Bakibey Konağı’nda farklı temalarda ve biçimde süslenmiştir. Tavan kaplamasında özel çıtalar kullanılmış ve geometrik şekillerle süslemeler oluşturulmuştur. Yine her iki bölümde de tavan yüzeyinden çıkıntılı olacak şekilde yine geometrik formda göbekler yer almaktadır.
Yine üst kattaki mutfak bölümündeki tavan ise giriş bölümündeki tavan bezemeleri ile aynı kare formlardan oluşmaktadır. Kenar peyzaj bordüründe de kalemişi bezemeler görülebilir. Mabeyn odası ile sofa tavan süslemeleri veya bezemeleri aynıdır. Sadece mabeyn odasındaki yıldız formları biraz daha küçüktür.
Başoda Ocağı Süslemeleri
Bakibey Konağı içinde iki adet ocak bulunmaktadır. Başodada bulunan davlumbaz yedi yüzlü olup odadaki diğer süslemelere uygun kalemişi ile süslenmiştir. Mutfaktaki ocak ise iki pencere arasında piramidal külahlı beş yüzlüdür. Her iki ocak da ahşaptır. Ancak ısıdan etkilenmemeleri için iç tarafları farklı malzemeden yapılmıştır.
Çatı ve Saçak Süslemeleri
Çatı, ahşap bir yapıyı koruyan en önemli öğedir. Geleneksel Türk ahşap mimarisinde çatı her zaman yatay saçak oluşturacak düzende ve kırma çatı biçimindedir. Çatı örtüsü olarak daima kiremit kullanılmaktadır. Saçaklar, geleneksel mimaride daima geniş yer tutmaktadır. Ayrıca oluklu kiremit, alaturka kiremit olarak da bilinmektedir. Saçaklar, dışarıya doğru taşan kirişlerin üzerine yerleştirilen bir taban ile ve merteklerin desteklenmesi ile yapılmıştır. Bakibey Konağı’nda da saçakların altları ahşap ile kapatılmış ve kalemişi bezeme tekniği ile süslenmiştir. Bu şekli ile konağa ayrı bir güzellik ve estetik sağlanmıştır.
Süslemelerde Kullanılan Motifler
17.yy sivil mimari örneklerinde sıkça görülen kalemişi bezeme veya süsleme tekniği Bakibey Konağı içinde yoğun olarak kullanılmıştır. Kalemişi süslemeler en yoğun olarak da başoda bölümünde görülmektedir. Konağın diğer bölümlerinde kullanılan kalemişi veya bezemeler ise daha az yoğunlukta olmasına rağmen yine de göz alıcı güzelliktedir.
Konağın kalemişi bezemelerinde simetriye büyük bir önem verilmiş ve kompozisyonlar toplamda beş ana motif başlığı altında toplanmıştır:
- Nesneli Motifler: İçerisinde zarif çiçek aranjmanlarının yer aldığı kalemişi vazo tasvirleri.
- Bitkisel Motifler: Dönemin natüralist anlayışını yansıtan lale, gül, karanfil, zambak, yıldız çiçeği gibi çiçeklerin yanı sıra bereket simgesi olan üzüm ve nar figürleri.
- Hayvansal Motifler: Türk-İslam bezeme sanatının en köklü ögelerinden biri olan soyutlanmış Rumi desenleri.
- Geometrik Motifler: Kusursuz bir simetriyle işlenmiş altıgenler, yıldız formları ve baklava dilimi kompozisyonları.
- Sembolik Motifler: Gücü ve koruyuculuğu simgeleyen geleneksel koç boynuzu desenleri.
Bakibey Konağı süslemelerindeki kompozisyonlar kenar ve yüzey bezemeleri biçimindedir. Kenar bezemesi herhangi bir yüzeye işlenecek konunun üstüne, altına, yanlarına ya da çevresine yapılmaktadır. Genelde konuya uygun ve göze hoş gelen biçim ve renkler kullanılmıştır. Yüzey bezemelerinde ise tüm yüzey kullanılmıştır. Birbirini tekrar eden kompozisyonlarda ise durağan bir görünüm oluşmaması için kalemişi veya bezeme unsurları bazen ters düz bazen de birer atlamalı olarak uygulanmıştır. Bakibey Konağı’nda süslemelerde desen oluşturulurken simetriye ayrıca dikkat edildiği görülmektedir.
Bakibey Konağı Tarihindeki Gerçek Hikayeler ve Güç Mücadeleleri
Bakibey Konağı hakkında mitolojik veya doğaüstü masalsı bir efsane bulunmamaktadır; ancak konağın ve içinde yaşadığı ailenin geçmişi, dramatik ve gerçek tarihi olaylarıyla adeta yerel bir hikaye niteliği taşımaktadır. Kayıtlara geçen bu dikkat çekici olaylar şunlardır:
- Çelikpaşazadeler ve Çiloğulları Arasındaki Büyük Çekişme: Konağın kökeninin dayandığı Çelikpaşazadeler ailesi ile bölgedeki diğer güçlü aile olan Çiloğulları arasında uzun süre idari yetki rekabeti yaşanmıştır. 1839 yılında Çiloğulları’ndan Mustafa Ağa’nın idari amirliğe getirilmesiyle Burdur’da gerginlik tırmanmış, olayların ardından her iki ailenin de sürgüne gönderilmesiyle konak uzun süre terk edilmiş ve gözden düşmüştür.
- Millî Mücadele ve Atatürk’ün Teşekkür Ettiği İsim: Konağa ismini veren Hüseyin Baki Bey, Cumhuriyet’in kuruluşuna giden yolda Burdur Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Burdur Heyet-i Milliye gibi kritik oluşumlarda aktif görevler üstlenmiştir. Bu yapılanmaların ulusal düzeydeki başarısından ötürü 13 Temmuz 1920 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk tarafından kendisine bizzat teşekkür edilmiştir.
Bakibey Konağı Hakkında İlginç Bilgiler ve Az Bilinen Sırlar
Geleneksel Türk mimarisinin Akdeniz’deki en görkemli simgelerinden biri olan Bakibey Konağı, mimari detayları ve geçmişiyle ilgili pek çok şaşırtıcı gerçek barındırmaktadır:
- “Koca Oda” İsminin Kaynağı: Konak, halk arasında ve yerel kaynaklarda sıklıkla “Koca Oda” adıyla anılır. Bu ismin verilmesinin temel sebebi, yapının üst katında yer alan ve dönemin estetik anlayışını zirveye taşıyan devasa başodanın mimari boyutu ve ihtişamıdır.
- Osmanlı Vergilerinin Toplandığı Hazine Odası: Konağın zemin katındaki kalın taş duvarlarla örülü bazı odaların, ailenin Osmanlı dönemindeki idari görevlerine ve bölgedeki vergi toplama yetkilerine (Çelik Mehmed Paşa soyu) dayanarak bir dönem geçici “hazine odası” olarak kullanıldığı bilinmektedir.
- Dönemi İçin Lüks Sayılan Altın ve Gümüş Varaklar: Anadolu’daki sivil mimari örneklerinde genellikle daha sade toprak boyalar tercih edilirken; Bakibey Konağı’nın başodasındaki tavan göbeklerinde, yüklük kapaklarında ve ocak davlumbazında altın-gümüş varak kaplamaların kalem işi sanatıyla harmanlanması yapıya adeta bir saray estetiği kazandırmıştır.
- Kayıp Merdivenler ve Küçülen Kompleks: Konağın ana girişindeki taş merdivenlerin günümüzde tek taraflı simetrik olmayan bir yapıda olması, orijinalinde binanın çok daha büyük bir avlu ve ek yapılara sahip bir kompleks olduğunu kanıtlamaktadır. Tarih süreç içerisindeki yıkımlar ve çevre düzenlemeleri (yanındaki okul alanına verilen kısımlar) sonucunda yapı bugünkü formuna daralarak ulaşmıştır.
Yakın Çevredeki Diğer Tarihi Yapılar ve Antik Kentler
Bakibey Konağı’nı ziyaret ettikten sonra Burdur merkezde ve yakın çevrede rotanıza ekleyebileceğiniz, bölgenin zengin tarihini tamamlayan en önemli tarihi yapılar ve dünya çapındaki antik kentler şunlardır:
- Taşoda Konağı: Bakibey Konağı ile birlikte Burdur’un geleneksel sivil mimarisinin ve Osmanlı ahşap işçiliğinin ayakta kalan en önemli iki temsilcisinden biridir. Şehir merkezinde yer alan bu yapı da etnografya müzesi konseptiyle ziyaretçilerini ağırlar.
- Burdur Arkeoloji Müzesi: Türkiye’nin en zengin müzelerinden biri olan bu merkez; özellikle Sagalassos ve Kibyra antik kentlerinden çıkarılan paha biçilemez heykelleri, Roma dönemine ait mermer eserleri ve Hacılar Höyük buluntularını barındırır. Bakibey Konağı gezisi sonrası mutlaka rota üzerinde yer almalıdır.
- Sagalassos Antik Kenti (Ağlasun): Burdur merkezine yaklaşık 30-35 kilometre mesafede, Toros Dağları’nın yamacında kurulu olan bu büyüleyici Pisidya antik kenti; binlerce yıldır suyu akmaya devam eden görkemli Antoninler Çeşmesi, Anadolu’nun en yüksek rakımlı tiyatrosu ve devasa yapı kalıntılarıyla dünya çapında bir cazibe merkezidir.
- Kibyra Antik Kenti (Gölhisar): Gölhisar ilçesinde yer alan Kibyra; dünyanın tek parça merdivenli odeionu (müzik salonu), gladyatör frizleri ve renkli mermerlerden oluşan eşsiz Medusa mozaiği ile antik Roma tarihine ilgi duyanların mutlaka görmesi gereken gizli bir hazinedir.
Burdur Lezzetleri: Çevrede Ne Yenir?
Tarihi ve mimari keşiflerle dolu bir Burdur seyahatini tamamlarken, yörenin tescilli lezzetleriyle mola vermek gezi deneyimini unutulmaz kılacaktır. Burdur’a yolunuz düştüğünde mutlaka tatmanız gereken özel lezzetler şunlardır:
- Burdur Şiş: Şehrin adıyla özdeşleşmiş coğrafi işaretli en meşhur lezzetidir. Yalnızca kıyma, tuz ve çok az karbonatla yoğurulan etin uzun şişlere dizilerek odun ateşinde pişirilmesiyle hazırlanır ve yanında özel pidelerle servis edilir. Klasik İnegöl köftesinden farklı olarak daha sade, etin özünü koruyan bir lezzete sahiptir.
- Ceviz Ezmesi: Burdur’un en eski tatlı geleneklerinden biridir. Ceviz, irmik ve toz şekerden yapılan bu yoğun ve enerji veren tatlı, coğrafi işaret tesciline sahip olup hem yerinde yemek hem de sevdiklerinize hediyelik olarak götürmek için idealdir.
- Haşhaşlı ve Tahinli Hamur İşleri: Yöre mutfağında haşhaş ezmesi ve tahin hamur işlerinde çok yoğun olarak kullanılır. Çıtır dokusu ve mis kokusuyla kahvaltılarda veya çay saatlerinde sunulan haşhaşlı pideler bölgenin vazgeçilmezidir.
- Kenevir Helvası: Burdur’un geleneksel tatlı kültüründe önemli bir yere sahip olan, kenevir tohumunun pekmez veya şekerle harmanlanmasıyla yapılan kendine has aromalı yöresel bir helvadır.
Bakibey Konağı ve Burdur Tarihi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Burdur sivil mimarisinin en zarif örneklerinden biri olan Bakibey Konağı (Koca Oda) ve çevresindeki tarihi zenginlikler, kültür turlarının en merak edilen konuları arasında yer almaktadır. Sadece bu muhteşem konağı değil, Burdur’un genel tarihi dokusunu da keşfetmek isteyen seyahat severlerin arama motorlarında en çok arattığı popüler soruları ve yanıtlarını sizler için bir araya getirdik.
Bakibey Konağı, Burdur il merkezinde, Değirmenler Mahallesi sınırları içerisindeki Divan Baba Caddesi üzerinde yer almaktadır. Şehir merkezine oldukça yakın bir konumda bulunan konağa yürüyerek rahatça ulaşılabileceği gibi, Antalya-Burdur çevreyoluna olan yakınlığı sayesinde özel araçla seyahat edenler için de son derece zahmetsiz bir ulaşım rotasına sahiptir.
Bakibey Konağı, adını Osmanlı Dönemi’nde Burdur’un ileri gelen, nüfuzlu ve varlıklı ailelerinden biri olan Baki Bey‘den (bazen Bakibey şeklinde de anılır) almaktadır. Konak, 17. yüzyıl Osmanlı sivil mimari tarzında inşa edilmiş olup, Baki Bey ve ailesinin o dönemdeki sosyal ve ekonomik gücünü, konağın başodasındaki (Koca Oda) o muazzam kalemişi süslemeler ve ahşap işçiliği üzerinden açıkça göstermektedir.
Burdur denildiğinde akla ilk olarak binlerce yıldır suyu aralıksız akan çeşmeleriyle ünlü Sagalassos ve Hacılar gibi dünya çapında öneme sahip antik kentler gelir. Sivil mimaride Bakibey ve Taşoda konakları öne çıkarken; doğal güzelliklerde Türkiye’nin Maldivleri olarak bilinen Salda Gölü ve İnsuyu Mağarası meşhurdur. Gastronomide ise tescilli Burdur Şiş, Ceviz Ezmesi ve Kenevir Helvası şehrin en bilinen lezzetleridir.
Burdur, binlerce yıllık köklü geçmişiyle adeta bir açık hava müzesidir. Şehirde mutlaka görülmesi gereken başlıca tarihi yerler şunlardır:
Sagalassos Antik Kenti (Ağlasun)
Kbyra Antik Kenti (Gölhisar)
Burdur Arkeoloji Müzesi (Kent Merkezi)
Bakibey Konağı ve Taşoda Konağı (Osmanlı sivil mimarisi örnekleri)
Hacılar Höyüğü (Neolitik Dönem yerleşimi)
Ulu Camii ve Saat Kulesi (Kent Merkezi)
Bakibey Konağı, günümüzde Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı bir etnografya müzesi / anı evi olarak hizmet vermektedir. Ziyaret saatleri dönemlik olarak (yaz ve kış tarifesi) değişiklik gösterebilmekle birlikte, genellikle mesai saatleri içinde ziyarete açıktır. Güncel giriş ücreti politikaları ve Müzekart geçerlilik durumunu gitmeden önce Burdur Müze Müdürlüğü’nün resmi duyurularından kontrol etmeniz tavsiye edilir.
Ayrıca İlgili Linkler:
- Akdeniz Bölgesi Gezilecek Yerleri
- Akdeniz Bölgesi Fotoğrafları
- Cumalıkızık Köyü Evleri Özellikleri
- Safranbolu Evleri Özellikleri
- Türkiye Gezi Rehberi
- Geleneksel Mimari Kategorisi
- Burdur Valiliği
- Burdur Bakibey Konağı Süslemeleri, Fatma Nilhan / Filiz Nurhan Özaltın, BAKA Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı Yayınları, 2012