Kayaköy örenyeri, Muğla ili Fethiye merkezine çok yakın olsa da ne yazık ki birçok kişi tarafından varlığı bilinmeyen gizli kalmış bir mirastır. Genelde tatil için ülkemizin güney ve güneybatı bölgelerini tercih eden insanlar, gittikleri yerlerdeki tarihi yerlerden ve antik şehirlerden habersizdir; Ege bölgesinde birçok tarihi yerleşim yeri varken sadece güneş, kum ve havuz üçlemesinde kalan insanlarımızın çoğu doğal olarak buradan da habersiz kalmaktadır.
Kayaköy ile ilgili tüm bilgileri bulacağınız gezi yazımızda; Fethiye ve Ege bölgesinde görülmesi gereken gezilecek yerler arasında çok hüzünlü bir konuma sahip olan bu hayalet şehir nerededir, nasıl gidilir ve tarihçesi nedir gibi tüm merak edilen konular detaylıca yer almaktadır. Önceleri nadir tatil yerlerinden olan ancak son yıllarda ne yazık ki biz insanların bakımsızlığından, dikkatsizliğinden ve ilgisizliğinden dolayı çöplüğe dönen Ölüdeniz’e 15 dakika (7 km) mesafede olan bu terkedilmiş köy, sadece Ege bölgesinin değil, Anadolu’nun nadir hayalet köylerindendir. Fethiye – Ölüdeniz arasında bulunan bu hayalet şehir ziyaret edenleri kesinlikle hayrete düşürmektedir; nitekim mübadele yıllarından bu yana sessiz ve kimsesiz kalmış devasa bir açık hava müzesidir Kayaköy.
Kayaköy Örenyeri ve Terk Edilmiş Köyün Önemi
Kayaköy örenyeri, sadece Ege bölgesinin değil, Anadolu’nun nadir hayalet köylerindendir. Fethiye – Ölüdeniz arasında bulunan bu hayalet şehir ziyaret edenleri kesinlikle hayrete düşürmektedir. Mübadele yıllarından bu yana sessiz, kimsesiz bir açık hava müzesidir Kayaköy.
Kayaköy’ün tarihsel ve kültürel açıdan bu kadar büyük bir önem taşımasının arkasında, binlerce yıllık insanlık mirasının yanı sıra ortak bir yaşam kültürünün sessizce ayakta kalan taş evleri ve hüzünlü anıları yatmaktadır. Ege’nin bu sembolik alanını önemli kılan başlıca unsurlar şunlardır:
- Açık Hava Müzesi Niteliği: Binlerce taş evi, kiliseleri, şapelleri ve dar sokaklarıyla ziyaretçilerine sadece bir örenyeri değil, canlı bir zaman tüneli deneyimi sunar.
- Mübadele Hafızası ve Hüzünlü Tarih: 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi’nin Anadolu’daki en somut ve bozulmamış izlerini taşıyan yerleşimidir.
- Mimari Şaheser ve Ekolojik Saygı: Birbirinin ışığını ve manzarasını kesmeyecek şekilde eğime paralel inşa edilen Rum taş evleri, dönemin sivil mimarisindeki doğaya saygılı mühendislik anlayışını gözler önüne serer.
Kayaköy Kısa Bilgiler Tablosu
| Bilgi Kategorisi | Detay / Açıklama |
|---|---|
| Konum / Adres | Kayaköy Mahallesi, Fethiye / Muğla (Ege – Akdeniz Kesişim Noktası) |
| Ev Sayısı | Yaklaşık 3.000 adet müstakil Rum taş evi (50-60 m² büyüklüğünde) |
| Tescil ve Koruma Durumu | T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 3. Derece Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanı olarak tescillidir. |
| Gezilecek Ana Yerler | 6 Ana Durak: Panayia Pirgiotissa (Aşağı Kilise), Taksiyarhis (Yukarı Kilise), Taş Evler & Sokaklar, Afkule Manastırı, Likya Mezarları/Lahitler ve Tarihi Çömlekhane (Ayrıca mahalle aralarında 9 adet şapel bulunur). |
| En Önemli Özelliği | 1923 Türkiye-Yunanistan Nüfus Mübadelesi sonrası terk edilip günümüze kadar ulaşan Anadolu’nun en büyük “Hayalet Şehri” olması ve hiçbir evin diğerinin güneşini/kuzey manzarasını kesmediği özel mimari düzenidir. |
| Uzaklıklar & Mesafeler |
• Ölüdeniz: 7 km (Araçla ~15 dk / Bisiklet için çok uygundur) • Fethiye İlçe Merkezi: 13 km (Araçla ~20 dk) • Dalaman Havalimanı: 60 km (Araçla ~1 saat 10 dk) • Gemiler Koyu: 6 km |
| Sana İlginç Gelebilecek Bilgiler |
• Su Mühendisliği: Evlerde çeşme altyapısı yoktur; su ihtiyacı çatılardan akan yağmur sularının tuvaletlerin yanındaki özel sarnıçlara dolmasıyla karşılanırdı. • Deprem Gerçeği: Evlerin harabe kalmasında sadece terk edilme değil, 1957 yılındaki büyük Fethiye Depremi de etkili olmuştur. • Hollywood ve Oscar: Oscar ödüllü aktör Russell Crowe’un Son Umut (The Water Diviner) filminin final sahneleri bu köyde çekilmiştir. • Kayı Boyu İzleri: Köyün bilinen ilk ismi 16. yüzyıl Osmanlı tahrir kayıtlarında geçen “Kayı Köyü”dür. |
Kayaköy Örenyeri Giriş Ücreti 2026 ve Ziyaret Bilgileri
Kayaköy giriş ücreti 2026 yılı itibarıyla 60 TL olarak uygulanmaktadır. Bu tarihi açık hava müzesinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için Müzekart geçerlidir. 2026 yılı Müzekart satış fiyatı ise 200 TL‘dir. Ayrıca yazının sonundaki ‘Fethiye Kayaköy Açık Hava Müzesi Gezi Tavsiyeleri‘ bölümünde Kayaköy’e giriş ile ilgili oldukça ilgi çekici ve sürpriz bir bilgiyi de bulabilirsiniz!
Müze alanını ziyaret etmeyi planlayanlar için güncel ziyaret saatleri, iletişim ve adres detayları şu şekildedir:
Ziyaret Saatleri ve Günleri
- Açılış Saati: 08:30
- Kapanış Saati: 18:00
- Gişe Kapanış Saati: 17:30
- Kapalı Günler: Haftanın her günü açıktır (Kapalı günü bulunmamaktadır).
Adres ve İletişim Bilgileri
Kayaköy’e gitmeden önce resmi makamlara sormak istediğiniz herhangi bir bilgi veya güncel bir detay olursa müzenin iletişim numaralarından ulaşabilirsiniz:
Müze Telefon 1: 0252 614 95 48
Müze Telefon 2: 0252 614 11 50
Adres: Kayaköy Mahallesi, 48300 Fethiye / Muğla
Kayaköy’de Neler Var?
Kayaköy örenyeri, yamaca yayılmış binlerce tarihi yapısıyla ziyaretçilerine sıradan bir örenyerinden çok daha fazlasını sunan devasa bir kültür ve tarih kompleksidir. Mübadele döneminden bu yana korunan bu hüzünlü hayalet şehirde, dönemin zengin sosyal ve ticari yaşamına tanıklık eden pek çok yapı ve doğal güzellik bir arada yer almaktadır.
Kayaköy örenyeri alanı ve yakın çevresinde keşfedebileceğiniz başlıca yapılar ve öğeler şunlardır:
- Tarihi Rum Taş Evleri: Birbirinin ışığını ve manzarasını kesmeyecek şekilde yamaca inşa edilmiş, yaklaşık 3.000 adet iki katlı müstakil taş ev.
- Tarihi Kiliseler ve Şapeller: Köyün en görkemli sembolleri olan 2 büyük ana kilise (Panayia Pirgiotissa ve Taksiyarhis) ile mahalle aralarına serpiştirilmiş 9 adet küçük şapel.
- Kamusal ve Ticari Yapılar: Dönemin canlı sosyal hayatını yansıtan eski okul binaları, eczane, hastane, postane, zanaat atölyeleri ve fırın kalıntıları.
- Çeşmeler ve Sarnıçlar: Yağmur sularını toplamak üzere evlerin dışına yapılan tarihi sarnıçlar ve köy halkının ortak su ihtiyacını karşılayan çeşmeler.
- Zamanın Durduğu Sokaklar ve Meydanlar: Arnavut kaldırımlı dar sokaklar, taş merdivenler ve köy halkının bir zamanlar toplandığı tarihi meydanlar.
- Antik Likya Mirası: Karymlassos antik kentinden günümüze ulaşabilmiş az sayıda antik kaya mezarı ve lahit.
- Geleneksel Çömlekhane: Günümüzde halen varlığını sürdüren ve geleneksel el sanatlarını yaşatan tarihi çömlek atölyesi.
Kayaköy; taş evlerinden kiliselerine, dar sokaklarından hüzünlü atmosferine kadar her köşesinde 19. ve 20. yüzyıl başındaki ortak yaşam kültürünün izlerini barındırmaktadır.
Kayaköy’de Gezilecek Yerler
Fethiye Kayaköy örenyeri ve yakın çevresinde gezip görebileceğiniz, tarihi ve mimari açıdan öne çıkan başlıca noktalar şunlardır:
- Panayia Pirgiotissa Kilisesi (Aşağı Kilise)
- Taksiyarhis Kilisesi (Yukarı Kilise)
- Kayaköy Taş Evleri ve Sokakları
- Afkule Manastırı (Hagios Elefterios)
- Likya Kaya Mezarları ve Lahitler
- Geleneksel Çömlekhane
Panayia Pirgiotissa Kilisesi (Aşağı Kilise)
Köyün alt kısmında, giriş alanına yakın bir konumda yer alan Panayia Pirgiotissa, Kayaköy’ün günümüze en sağlam ulaşmış en büyük yapılarından biridir. 19. yüzyılda inşa edilen kilise, yüksek çevre duvarları, mermer işçilikleri, avlusundaki mozaik döşemeleri ve iç mekândaki fresk kalıntılarıyla dönemin dini mimarisinin görkemini gözler önüne sermektedir.
Taksiyarhis Kilisesi (Yukarı Kilise)
Köyün üst kısmındaki tepede, hakim bir noktada yükselen Taksiyarhis Kilisesi, büyüleyici mimarisi ve sunduğu panoramik Kayaköy manzarasıyla öne çıkar. Akustik yapısı son derece güçlü olan bu tarihi kilisenin avlusundan tüm hayalet şehri ve vadiyi kuşbakışı fotoğraflamak mümkündür.
Kayaköy Taş Evleri ve Sokakları
Eğime paralel olarak inşa edilen ve büyüklüğü 50-60 metrekareyi geçmeyen yaklaşık 3.000 adet Rum taş evi, Kayaköy’ün ana karakterini oluşturur. Hiçbir evin diğerinin ışığını ve manzarasını kesmediği bu dar, arnavut kaldırımlı sokaklarda yürümek; ahşap kapı ve pencere doğramaları zamana yenik düşmüş olsa da ocakları halen ayakta duran evlerin arasında benzersiz bir tarihsel atmosfer yaşatır.
Afkule Manastırı (Hagios Elefterios)
Kayaköy’e birkaç kilometre mesafede, Gemiler Koyu yönünde ve denizden yaklaşık 400 metre yükseklikte yer alan Afkule Manastırı, kayalıklara oyulmuş muazzam bir yapıdır. Asıl adı Hagios Elefterios olan manastır, bulunduğu dik sarp kayalık konum itibarıyla ziyaretçilerine ve fotoğraf tutkunlarına Fethiye körfezine bakan eşsiz bir manzara şöleni sunmaktadır.
Likya Kaya Mezarları ve Lahitler
Kayaköy, antik dönemde Likya medeniyetinin Karymlassos kenti üzerine kurulduğu için köy sınırları içerisinde antikten günümüze ulaşabilmiş Likya kaya mezarları ve üç adet lahit mezar yer almaktadır. (Not: İnternette sıklıkla Fethiye merkezde yer alan Amintas Kaya Mezarları fotoğrafları Kayaköy adıyla paylaşılmaktadır; ancak Kayaköy’ün kendi bünyesindeki Likya kalıntıları köyün içindeki özgün noktalardadır).
Geleneksel Çömlekhane
Kayaköy’ün tarihi dokusu içerisinde varlığını sürdüren çömlekhane, köydeki geleneksel zanaat kültürünün günümüzdeki yaşayan temsilcisidir. Örenyeri gezisi sırasında bu atölyeyi ziyaret edebilir, çömlek yapım süreçlerini yakından inceleyebilirsiniz.
Kayaköy Tarihçesi: Karymlassos’tan Levissi’ye
Bir hayalet şehir olan bu yerleşim yeri, 5.000 yıllık antik Likya medeniyetinin Karymlassos kentinin üzerine kurulmuştur. Antik kentten günümüze gelen belirgin bir yapı bulunmamakla birlikte az sayıda lahit günümüze kadar ulaşmayı başarmıştır.
Ancak Kayaköy, 16. yüzyılın başında Osmanlı kayıtlarına ilk olarak Kayı Köyü ismiyle girmiştir. İlk yerleşim birimini oluşturanlar, Oğuz Türklerinin Kayı boyuna mensup Türkmenleridir. Osmanlı Devleti’nin tahrir kayıtlarına göre köydeki o yıllarda yer alan medrese ve mescitler resmi olarak kayıt altına alınmıştır.
Rum Yerleşimi ve Levissi Kasabası
Daha sonrasında 1800’lü yılların başında Rum aileler de mevcut olan köyün bir başka kısmına yerleşmiş ve 1900’lü yıllara gelindiğinde nüfusun neredeyse tamamının Rumların oluşturduğu, yaklaşık 25.000 kişinin yaşadığı Levissi isimli canlı bir kasaba haline gelmiştir. Kayaköy, bugün turistik beldemiz Fethiye’ye sadece 13 km uzaklıktadır. Ayrıca yerleşim biriminin yakınında Gemiler isimli keşfedilmiş ama sit alanı olduğu için el sürülememiş çok güzel ve küçük bir koy bulunmaktadır.
1900’lü yılların başında Kayaköy örenyeri; yerleşim biriminin kiliseleri, şapelleri, hastanesi, postanesi, okulları ve zanaat atölyeleri ile civarın önemli bir ticaret ve sosyal merkezi haline gelmiştir. Rumlar, Osmanlı zamanında ticarete yatkındır ve genelde ticaretle uğraşmışlardır; zaten Osmanlılar zamanında Türklerin ticaretle uğraşması da çeşitli sebeplerle zordur. Bundan dolayı sizin de sahada göreceğiniz üzere Kayaköy ve etrafı tarıma elverişli olmadığından, burada yaşayan halk daha ziyadesiyle ticaretle uğraşmıştır. Ayrıca buradaki evlerin bir kısmının harabeye dönmesinin en önemli sebeplerinden biri de 1957 yılında meydana gelen büyük depremdir.
Mübadele Yılları ve Kayaköy’ün Terk Edilişi
24 Temmuz 1923 yılında imzalanan Lozan Antlaşması maddelerine ek olarak konulan Türkiye – Yunanistan Nüfus Mübadelesi (değişimi) uyarınca, burada yaşayan Rumlar 1923 – 1924 yılları arasında, din esası üzerine kurulan zorunlu göç kapsamında Yunanistan’a göç etmek zorunda kalmıştır.
Mübadele kapsamında Yunanistan’da yaşayan bir kısım Türk muhacirler de buraya gönderilmiştir. Ancak Yunanistan’dan buraya göç ettirilen Türkler çevreye ve iklime uyum sağlayamayıp, ziraat yapacak biçimde toprak olmadığından tarım yapamamış ve Ege bölgesinde çeşitli yerlere birkaç yıl içinde tekrar göç etmek zorunda kalmışlardır. Bu ikinci göç dalgasıyla birlikte köy tamamen boşalmış ve hüzünlü bir hayalet şehre dönüşmüştür.
“Barış ve Dostluk Köyü” İlanı ve Sit Alanı Kararı
Yakın tarih olan 1988 yılında, Türk Yunan Dostluk Derneği ile Mimarlar Odası burası ile ilgili anlamlı bir proje oluşturmuştur. Üç bine yakın harap olmuş taş evi, biri aşağı kilise (Panayia Pirgiotissa Kilisesi), biri yukarı kilise (Taksiyarhis Kilisesi) olmak üzere iki büyük kilisesi, harap haldeki dokuz şapeli ve meydanı ile Kayaköy hayalet köyünü “Barış ve Dostluk Köyü” olarak ilan etmişlerdir.
Bu proje kapsamında köydeki iki ana kilise için restorasyon çalışması başlatılmıştır. Devlet tarafından desteklenen bu proje çerçevesinde bu özel yerleşim birimi, 3. Derece Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilerek koruma altına alınmıştır.
Fethiye Kayaköy’e Otel Projesi ve Son Durum
2014 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kayaköy’ü 49 yıllığına kiraya açmak, taş Rum evlerinin %30’unu restore ettirmek ve 220 dönümlük alan üzerine 300 yataklı, 30 milyon TL maliyetli bir otel yapılması için ihaleye çıkmıştır. Aynı yılın aralık ayında “Kayaköy Savunması” isimli çevreci grup, mahalle sakinleri ve gönüllü avukatlar, koruma ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle söz konusu durumu yargıya taşıyarak iptal davası açmıştır.
Örenyeri sınırları içerisinde günümüze kadar ulaşabilmiş Likya medeniyetine ait kaya mezarları ve üç adet lahit mezar yer almaktadır. O dönem kiralama işleminden sonra burada nelerin olabileceğini tahmin etmek zor değildi.
GÜNCEL NOT (Otel Yapıldı mı?):
Bölge halkının, çevrecilerin açtığı iptal davaları ve kamuoyunun sert tepkisi sonucunda 300 yataklı dev otel projesi iptal edilmiş ve hayata geçirilememiştir. Kayaköy’ün tarihi dokusu ve açık hava müzesi statüsü korunmuş olup günümüzde örenyeri içerisinde böyle devasa bir betonlaşma bulunmamaktadır.
Günümüzde Kayaköy Örenyeri ve Yaşam
Zamanda yolculuk hissi sunan Kayaköy örenyeri, günümüzde hüzünlü ve mistik atmosferiyle her yıl binlerce yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlayan aktif bir açık hava müzesidir. Köyün tarihi dokusu içerisinde gezerken fark edileceği üzere Kayaköy’de bulunan geleneksel çömlekhane günümüzde halen işletilmektedir.
Köyde yer alan taş evler, tıpkı Safranbolu evleri gibi birbirinin güneş ışığını kesmeyecek ve kuzeydeki manzarayı kapatmayacak özel bir konumlandırmayla inşa edilmiştir. Bugün evlerin çoğu geçen yılların etkisiyle harap halde olsa bile taş ocak kısımları halen sapasağlam ayaktadır. Yapılan restorasyon çalışmaları ve koruma kararları sayesinde günümüzde Kayaköy, geçmişin izlerini günümüz turizmiyle buluşturan canlı bir kültür alanı olarak varlığını sürdürmektedir.
Kayaköy Örenyeri Taş Evleri Mimarisi
Kayaköy’ün yamaç boyunca uzanan mistik görüntüsünü oluşturan yapılar, 19. ve 20. yüzyıl başı sivil mimarisinin en özgün örneklerini sunar. Köyde bulunan evler tipik Rum evleri özelliklerini göstermektedir. Alanı gezerken göreceğiniz taş yapıların öne çıkan başlıca mimari özellikleri şunlardır:
- Devşirme Taş Kullanımı: Ahşap malzemenin yanı sıra, terk edilmiş evlerin kesme taşlarının da civarda inşa edilen bazı otel ve yapılarda kullanıldığı görülmektedir.
- Müstakil ve İşlevsel Boyutlar: En büyüğü 50 – 60 metrekare olan evler tamamen kesme taşlardan inşa edilmiştir. İki katlı olarak tasarlanan evlerin alt kısımları genellikle ahır veya kiler olarak kullanılmıştır.
- Düz Çatı ve Sarnıç Sistemi: Evlerin çatıları düz bir mimariye sahiptir. Bölgede su kaynağı kısıtlı olduğundan su ihtiyacı, yağan yağmur sularının tuvaletler gibi evlerin dışında yer alan özel sarnıçlara dolmasıyla karşılanmıştır.
- İçme Suyu Kaynakları: Günlük kullanım suyu sarnıçlardan sağlanırken, içme suyu ihtiyacı ise köyün çevresinde bulunan iki adet ortak çeşmeden karşılanmıştır.
- Ahşap İşçiliği ve Tahribat: Evlerin tavan ve taban döşemeleri ile kapı ve pencere doğramaları kaliteli ahşaptan yapılmıştır. Ancak köyün boşalmasının ardından bu ahşap aksamlar, civardaki köylüler tarafından ya kendi evlerinde kullanılmak üzere ya da yakacak olarak alınmıştır.
Fethiye Kayaköy Açık Hava Müzesi Gezi Tavsiyeleri
Tamamen devasa bir açık hava müzesi gibi olan Kayaköy’de, köy içine girişte gişede Müzekart geçmektedir. Ayrıca biraz araştırıldığı takdirde, örenyerinin geniş yamaç arazisinde normal gişe dışındaki patika yollardan da köye ulaşılabilmektedir.
Tatil için Fethiye ve Ölüdeniz’e giden herkesin deniz ve kumsaldan biraz ayrılıp, buranın hafif iyotlu, dağ havasıyla harmanlanmış serin havasını içine çekmesi gereken bir yer olduğunu düşünmekteyiz. Birkaç tanıtım yazımızda da vurguladığımız üzere ülkemizde tarihi alanlar çokça mevcut olsa da ne yazık ki ilgisizlikten, zamana ve fiziksel zorluklara karşı tek başına baş edememektedir. Yok olmadan gidip burayı mutlaka görmenizde büyük fayda var. Bir hayalet kasaba olarak Kayaköy, dünyadaki sayılı ve eşsiz örneklerden biridir. Ölüdeniz’e sadece 7 km mesafede olan bu tarihi yerleşim birimine keyifli bir rota olarak bisiklet ile gidilmesini de ayrıca tavsiye etmekteyiz.
Yılda ortalama 70.000 yerli ve yabancı turist çeken bu hüzünlü köy, şansınıza denk geldiğinizde üzerine çöken mistik sis ile daha da hüzünlü hale gelip ziyaretçilerin önünde derin suskunluğunu korumaktadır. Buraya yapılacak büyük otel veya oteller buranın tüm büyüsünü bozacaktır. Gerek mübadele yıllarını ve toplumsal hafızayı hatırlatması açısından gerekse bölgede görülecek yerlerin en başında gelmesi sebebiyle bu özel alan hassasiyetle korunmalıdır.
Fethiye Kayaköy Şenliği ve Amintas Uyarısı
Son yıllarda kültür ve sanat anlamında ülkemiz geriye gitse de sevindirici gelişmeler de yaşanmıyor değil. İşte Fethiye Kayaköy Şenliği de bu güzel gelişmelerden biridir. Çeşitli sanat dallarında sanatçılar ile sanatseverleri bir araya getiren bu etkinliğin güncel takvimini seyahatiniz öncesinde internetten araştırarak öğrenebilirsiniz. Son yıllarda düzenlenen bu şenliğin başlangıç ve bitiş tarihleri yıldan yıla değişebileceğinden, gitmeden önce tarihleri kontrol etmenizde fayda var.
Önemli Bilgi uyarısı (Amintas Kaya Mezarları Yanılgısı): Birçok internet sitesinde ve sosyal medya hesabında Amintas Kaya Mezarları fotoğrafları, Kayaköy’ün adı verilerek paylaşılmaktadır. Bu ünlü kaya mezarlarının Fethiye ilçe merkezinde yer aldığını ve Kayaköy örenyeri ile doğrudan bir alakasının olmadığını belirtelim. Kayaköy’ün bünyesindeki Likya kalıntıları köyün kendi sınırları içindeki lahitlerdir.
Sinema, Edebiyat ve Popüler Kültürde Kayaköy
Kayaköy’ün sahip olduğu benzersiz mistik atmosfer, hüzünlü tarihi ve büyüleyici mimarisi; yıllar boyunca pek çok belgesele, Hollywood yapımı filmlere, romanlara, müzik kliplerine ve hatta korku filmlerine ilham kaynağı olmuştur.
Kayaköy Belgeselleri ve Edebiyat
- TRT Belgeseli (“Zamanın Durduğu Yer: Kayaköyü”): 1995 yılında TRT Belgesel Programlar Müdürü olarak görev yapan Mihriban Tanık, burada “Zamanın Durduğu Yer: Kayaköyü” isimli ödüllü bir belgesel çekmiştir. Bu başarılı yapım, kendisine bir yıl sonra iki adet birincilik ödülü kazandırmıştır.
- Kanatsız Kuşlar Romanı: Dünyaca ünlü yazar Louis De Bernières’in kaleme aldığı ve mübadele dönemindeki Türk-Yunan dostluğunu ile aşkı anlatan efsanevi “Kanatsız Kuşlar” (Birds Without Wings) romanı Kayaköy’de geçmektedir.
- Müzik Klibi: Pop müziğin sevilen isimlerinden Ufuk Yıldırım’ın 90’lı yıllara damga vuran “Tutkunum” şarkısının klibi de Kayaköy’ün tarihi sokaklarında çekilmiştir.
Kayaköy’de Çekilen Filmler
- Son Umut (The Water Diviner): Dünyaca ünlü aktör Russell Crowe, yönettiği ve başrolünde yer aldığı Oscar ödüllü “Son Umut” (The Water Diviner) filminin final sahnelerini Kayaköy’ün tarihi taş evleri ve atmosferinde çekmiştir.
- Ezan Filmi: Gişede büyük bir başarı sağlayamamış olan “Ezan” isimli sinema filmi de burada çekilmiş olup konusu, Kayaköy’ün terk edilmiş sokaklarında yaşandığı iddia edilen korku hikayelerinden oluşmaktadır.
- 666 Cin Musallatı: 2016 yılında vizyona giren “666 Cin Musallatı” isimli korku filmi yine burada çekilmiştir. Filmin, Kayaköy’de geçmişte gerçekleştiği rivayet edilen gerçek bir olayı anlattığı iddia edilmektedir. Fakat bu konu yerel köylülere sorulduğunda, köylüler ser verip sır vermemekte ve hiçbir şey anlatmamaktadır.
Kayaköy Efsaneleri ve Gizemli Hikâyeler
Yıllardır insansız kalan, pencereleri ve kapıları rüzgârda fısıldayan binlerce harabe taş ev, doğal olarak zaman içerisinde pek çok Kayaköy efsanesi ve gizemli anlatının doğmasına neden olmuştur. Bölge halkı arasında ve ziyaretçiler tarafından dile getirilen başlıca efsaneler ve gizemler şunlardır:
Gece Gelen Ayak Sesleri ve Fısıltılar
Mübadele döneminde evlerini terk etmek zorunda kalan Rumların, bir gün geri dönme umuduyla ziynet eşyalarını ve anılarını evlerin duvarlarına veya sarnıçlara gizlediklerine inanılır. Köyde gece vakti rüzgârın taş kovuklarından geçerken çıkardığı sesler, yöre halkı ve gece örenyeri yakınından geçenler tarafından hâlâ “eski ev sahiplerinin fısıltıları ve ayak sesleri” olarak yorumlanmaktadır.
Köylülerin Konuşmadığı Gizem: “Musallat” Rivayeti
Kayaköy’de çekilen korku filmlerine (666 Cin Musallatı ve Ezan) da ilham kaynağı olan en yaygın efsane, köyün terk edilişinden sonra bazı terk edilmiş taş evlerde yaşanan gizemli olaylardır. Söylentilere göre, mübadelenin ardından boş kalan bazı evlerde mantıkla açıklanamayan olaylar yaşanmış ve bu durum köyde bir “musallat” rivayetinin yayılmasına neden olmuştur. Ancak daha önce de belirttiğimiz gibi, bu konular yerel köylülere veya yaşlılara sorulduğunda genellikle sessiz kalmayı tercih etmekte ve hiçbir şey anlatmamaktadırlar.
Kayıp Hazine ve Sarnıç Efsanesi
Kayaköy’ün altında birbirine bağlanan gizli tüneller ve su sarnıçlarında saklı mübadele defineleri olduğuna dair anlatılar yıllardır definicilerin ilgisini çekmektedir. Ancak bölgenin Sit Alanı olması ve koruma altında bulunması, bu efsanelerin sadece birer kent efsanesi olarak kalmasını sağlamıştır.
Şifalı Sarnıç Suları
Eski dönemlerde Kayaköy’deki evlerin dışına inşa edilen sarnıçlarda toplanan yağmur sularının, belirli dualarla bereketlendiğine ve bazı hastalıklara iyi geldiğine inanılırdı. Günümüzde bu sarnıçların çoğu kurumuş olsa da mistik havası korunmaktadır.
Kayaköy Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kayaköy ziyaretiniz öncesinde merak edebileceğiniz tüm pratik bilgileri, köyün gizemli geçmişini ve en çok sorulan soruları sizler için derledik.
Kayaköy, antik dönemdeki adı Karmylassos olan ve 19. yüzyılda Likya kalıntıları üzerine kurulan tarihi bir yerleşimdir. Yıllarca Rumlar ve Türklerin komşuluk ilişkileri içinde barındığı köy, 1923 Türkiye-Yunanistan nüfus mübadelesi sonrasında boşaltılmış ve bugünkü “Hayalet Köy” görünümünü almıştır.
Köyün terk edilmesinin ana nedeni 1923 yılındaki Nüfus Mübadelesi’dir. Mübadele kapsamında köyde yaşayan Hristiyan Rum nüfus Yunanistan’a göç etmiş; yerlerine Selanik’ten getirilen Müslüman Türkler yerleştirilmiştir. Ancak Türkler buradaki yamaç araziye alışamayıp çevre düzlüklere taşınınca köy tamamen boş kalmıştır. 1957 Fethiye depremi de yapılara ek zarar vererek terk edilmişliği kesinleştirmiştir.
Mübadele öncesinde Kayaköy’de (eski adıyla Levissi) çoğunlukla zanaat, ticaret ve tarımla uğraşan Osmanlı vatandaşı Rumlar yaşamıştır. Köyde aynı zamanda alt ovada tarımla uğraşan Türk aileler de yer almaktaydı.
Kayaköy, yamaca kurulmuş yaklaşık 3000’i aşkın müstakil taş ev, kiliseler, şapeller ve okul binalarından oluşan açık hava müzesi niteliğinde tarihi bir köydür. Evlerin hiçbiri birbirinin ışığını kapatmayacak şekilde inşa edilmiştir. Günümüzde hem tarihi dokusu hem de etrafındaki doğal güzellikler ve kamp alanlarıyla huzurlu ve mistik bir atmosfere sahiptir.
Kayaköy Ören Yeri, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı resmi bir ören yeridir. Giriş ücreti sezonsal olarak güncellenmektedir ancak Müze Kart geçerlidir. Müze Kart sahibi ziyaretçiler alanı ücretsiz gezebilirler.
Sokaklarında kimsenin yaşamadığı ve geceleri sessizliğe bürünen yapısı nedeniyle Kayaköy etrafında birçok şehir efsanesi ve “esrarengiz olay” hikayesi türetilmiştir. Ancak bunlar tamamen köyün “Hayalet Köy” olarak anılmasından ve rüzgarın boş taş evler arasında çıkardığı seslerden kaynaklanan anlatılardır; bilimsel ya da tarihi bir gizem taşımamaktadır.
Köyün dik ve taşlı patikalarında rahat bir yürüyüş yapmak, Yukarı ve Aşağı Kilise’yi ziyaret edip tepedeki seyir noktasına çıkmak ortalama 1.5 – 2 saat sürmektedir.
Köyün yolları engebeli ve taşlık olduğu için mutlaka yürüyüşe uygun, tabanı kaymayan spor ayakkabılar tercih edilmelidir. Yaz aylarında ziyaret ediyorsanız şapka, güneş gözlüğü ve yanınızda su bulundurmanız önerilir.
Ayrıca İlgili Kaynaklar:
Kayaköy Fethiye görselleri ve fotoğraf albümü
Ege bölgesi antik kent ve tarihi şehirleri
Ege bölgesi gezilecek yer fotoğrafları
Türkiye müzeler, antik şehir ve tarihi kentler