Gelibolu gezilecek yerler ve Gelibolu Yarımadası’nın tarihi noktaları, Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerinin atıldığı ve dünya tarihine yön veren olayların yaşandığı çok özel bir coğrafyayı kapsar. Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı; hüzünlü şehitlikleri, heybetli anıtları, boğazı selamlayan tarihi kaleleri ve eşsiz doğasıyla ziyaretçilerine sadece bir gezi değil, zamana uzanan anlamlı bir keşif deneyimi sunar. Sadece Marmara Bölgesi’nin değil, Türkiye’nin mutlaka görülmesi gereken rotalarının başında gelen bu kutsal topraklar, hem zengin tarihi mirası hem de huzur veren atmosferiyle gezginleri büyülemektedir.
Gelibolu Neden Önemli?
Gelibolu Yarımadası, sadece Türk tarihi açısından değil, dünya harp tarihi ve diplomasisi yönünden de dönüm noktası kabul edilen stratejik bir coğrafyadır. Çanakkale Kara ve Deniz Savaşları’na ev sahipliği yapan bu topraklar, bir milletin var olma mücadelesinin yazıldığı ve Mustafa Kemal Atatürk’ün askeri dehasıyla tarih sahnesine damga vurduğu yerdir. Bunun yanı sıra Antik Çağ’dan Osmanlı dönemi geçit hatlarına kadar pek çok medeniyetin izini taşıması, yarımadayı katmanlı bir kültür ve tarih mirası haline getirmiştir.
Coğrafyanın bu denli önemli olmasının bir diğer nedeni ise bünyesinde barındırdığı abidevi yapılar ve manevi sembollerdir. Yarımadada yükselen heybetli Çanakkale Şehitler Abidesi, kahramanlığın simgesi 57. Alay Şehitliği, savaşın seyrini değiştiren Conkbayırı ve Boğaz’ın muhafızları olan Kilitbahir ile Seddülbahir Kaleleri, bu toprakların taşıdığı tarihi değerin en somut kanıtlarıdır. Her yıl binlerce yerli ve yabancı ziyaretçiyi ağırlayan Gelibolu, geçmişin izlerini yaşatırken barışın ve milli bilincin önemini bir kez daha hatırlatmaktadır. Bunlarla birlikte Gelibolu 1. Dünya Savaşı alanları ve Çanakkale, dünya tarihini etkileyen önemli noktalardan biri olarak kabul edilmiş ve 2014 yılında UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi’ne dâhil edilmiştir.
Gelibolu Kısa Bilgiler Tablosu
| Bilgi / Parametre | Detay & İstatistik |
|---|---|
| Konum | Çanakkale İli, Gelibolu Yarımadası (Doğuda Çanakkale Boğazı, Batıda Ege Denizi) |
| Deniz Savaşları Tarih Aralığı | 19 Şubat 1915 – 18 Mart 1915 (Boğazın geçilemeyip müttefik donanmasının çekildiği gün) |
| Kara Savaşları Tarih Aralığı | 25 Nisan 1915 – 9 Ocak 1916 (Müttefik kuvvetlerin yarımadayı tamamen tahliye ettiği gün) |
| Toplam Savaş Süresi | Yaklaşık 10 ay 20 gün (325 gün) |
| Savaşan Toplam Asker Sayısı | ~1.000.000+ Asker (~500.000 Osmanlı, ~500.000 Müttefik/İtilaf Kuvvetleri) |
| Resmî Şehit Sayımız | 57.263 kayıtlı şehit (Kayıp, esir ve hastalıktan ölenlerle birlikte zayiat ~250.000) |
| Müttefik (İtilaf) Toplam Zayiatı | ~252.000 asker (Ölü, yaralı, kayıp ve hasta) |
| 57. Piyade Alayı Şehit Sayısı | ~628 subay ve er (Alayın neredeyse tamamı şehit düşmüştür) |
| Deniz Savaşında Batan Zırhlı/Gemi | 3 Büyük Müttefik Zırhlısı (Ocean, Irresistible, Bouvet) ve çok sayıda ağır hasarlı savaş gemisi |
| Tarihi Milli Park Alanı | ~33.000 Hektar (330 km²) |
| Rehberdeki Gezilecek Yer Sayısı | 16+ Ana Konum (Anıtlar, tabyalar, şehitlikler ve plajlar dahil) |
| İdeal Ziyaret Süresi | Hızlı Tur: 1 Gün (4-6 saat) / Detaylı Tur: 2 Gün |
| En Önemli Dönüm Noktası | 10 Ağustos 1915 Conkbayırı Anafartalar Grup Komutanı Mustafa Kemal’in Süngü Taarruzu |
| İlginç Bilgi: Havada Çarpışan Kurşunlar | Siyasî ve askerî tarihte m² başına 6.000 merminin düştüğü ve havada birbiriyle çarpışan kurşunların görüldüğü dünyadaki tek cephedir (İhtimal: 1/160 milyon). |
| İlginç Bilgi: Nusret Mayın Gemisi | 7-8 Mart gecesi Karanlık Liman’a kıyıya paralel döktüğü 26 adet mayın, koskoca müttefik donanmasının kaderini ve Dünya Savaşı’nın seyrini değiştirmiştir. |
| Bölgeye Has Özellik | Gelibolu, hem Türk milleti hem de Avustralya ile Yeni Zelanda (ANZAK) halkları için millî kimliğin ve bilincin doğduğu yer kabul edilir. |
Gelibolu Nasıl ve Kaç Günde Gezilir?
Biraz tuhaf gelebilir ama rotamıza başlamadan önce ilk söyleyeceğimiz şey şudur: Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı’nda kendimize saygımız yoksa bile, burada yatan tarihe ve aziz hatıralara saygımızın olması gerektiğidir. Sık sık ziyaret ettiğimiz Gelibolu’da ne yazık ki en çok göze çarpan ve bizi üzen detaylardan biri etrafa saçılan çöpler oluyor. Özellikle ziyaretçi yoğunluğunun arttığı dönemlerde bu manzarayla karşılaşmak son derece üzücü. Lütfen bu kutsal toprakları gezerken çöplerimizi çöp kutularına atarak alanın temizliğine özen gösterelim.
Tarihi detaylara ve Gelibolu gezilecek yerler ve noktalara geçmeden önce, yollardan.com takipçilerinden sıkça aldığımız “Gelibolu kaç günde gezilir?” ve “Rehberle mi gezilmeli?” sorularına kısa ve pratik bir rehberle yanıt vermek istedik:
- Kaç Gün Ayırmalı? Gelibolu Yarımadası’nı hakkıyla, sindirerek ve ruhunu hissederek gezmek istiyorsanız en az 2 tam gün ayırmanızı öneririz.
- 1. Gün: Genellikle Güney Cephesi (Kilitbahir, Şehitler Abidesi, Seddülbahir, Yahya Çavuş).
- 2. Gün: Kuzey Cephesi (Kabatepe, 57. Alay Şehitliği, Conkbayırı, Anzak Koyu) şeklinde planlanabilir.
- Eğer kısıtlı zamanınız varsa: Temel simge yapıları kapsayan yoğun bir programla 1 günde de ana noktaları görebilirsiniz; ancak bu durumda gezi biraz aceleye gelecektir.
- Rehberle mi Gezilmeli, Bireysel mi? Gelibolu sadece taş ve topraktan ibaret bir açık hava müzesi değildir; her siperinde ve anıtında ayrı bir yaşanmışlık barındırır. Bu yüzden profesyonel bir alan kılavuzu ya da kokartlı rehber eşliğinde gezmek, olayların stratejik arka planını ve insan hikayelerini anlamak açısından geziye muazzam bir derinlik katar. Bireysel gezecekseniz de gitmeden önce mutlaka cephe hatlarını ve Harita Uygulamalarını iyi incelemenizi tavsiye ederiz.
Gelibolu Yarımadası’nda Nerede Kalınır? (Konaklama ve Kamp Rehberi)
Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı sınırları içinde konaklama seçenekleri oldukça kısıtlıdır. Eğer konaklama için Çanakkale merkez tarafını tercih etmeyecekseniz, yarımadadaki en fazla otel, motel ve pansiyon seçeneği Eceabat ve Gelibolu ilçe merkezlerinde yer almaktadır.
Daha otantik ve tarihi bir atmosferde kalmak isterseniz; Seddülbahir, Kilitbahir, Alçıtepe ve Bigalı köylerinde hizmet veren butik pansiyonları veya kiralık köy evlerini tercih edebilirsiniz. Bunların dışında yerleşim yerlerinin uzağında sakin bir tatil sunan birkaç otel, bağ evi ve çiftlik evi seçeneği de mevcuttur.
Konaklama Deneyimi ve Mevsimsel Uyarılar:
- En İyi Deneyim: Yarımadadaki farklı noktaları değerlendirdiğimizde, en keyifli ve nitelikli konaklama deneyimlerinin Seddülbahir bölgesinde yoğunlaştığını söyleyebiliriz.
- Kış Sezonu Kısıtlamaları: Bölgede turizm belirli aylarda yoğunlaştığı için özellikle kış mevsiminde kalacak yer bulmak zorlaşmaktadır. Ne yazık ki kış döneminde yarımada genelindeki konaklama hizmet kalitesi beklentilerin altında kalabilmektedir.
- Erken Rezervasyon Şart: Özellikle 18 Mart Çanakkale Zaferi ve 25 Nisan Anzak Günü anma törenlerinin olduğu dönemlerde yarımadadaki yoğunluk tavan yapmaktadır. Bu tarihlerde seyahat edecekseniz kalacağınız yeri haftalar (hatta aylar) öncesinden rezerve etmeniz şarttır.
Kabatepe Orman Kampı ve Kamp Alanları
Yarımadada kamp kurmak isteyenler için en özel ve güzel alan hiç şüphesiz Kabatepe Orman Kampı‘dır. Ancak burayla ilgili önemli bir güncelleme yapmakta fayda var: Kabatepe Orman Kampı son yıllarda sadece günübirlik kullanım için açıktır, gece konaklamalı kamp yapılmasına izin verilmemektedir.
Bu eşsiz keyfi daha önce yaşamış doğaseverler olarak temennimiz, çam ağaçlarının gölgesinde ve deniz kıyısında gecelemenize imkan tanıyan bu kuralın en kısa sürede esnetilmesidir.
Bonus: Gelibolu’yu Bisiklet İle Gezeceklerin Dikkatine
Yarımadayı ve tarihi alanları bisikletle keşfetmek harika bir deneyim olsa da bölgede özel bisiklet yolları bulunmamaktadır. Ana hatların dışında kalan bazı ara güzergâhlarda yollar oldukça daraldığı için bisiklet kullanıcılarının sürüş esnasında ekstra dikkatli olmalarında büyük fayda vardır.
Gelibolu Gezilecek Yerler: Adım Adım Tarih ve Doğa
Gelibolu Yarımadası, hem tarihin akışını değiştiren epik mücadeleleri hem de büyüleyici doğal güzellikleriyle ziyaretçilerine unutulmaz bir ruh yaşatır. Çanakkale Savaşları’nın yaşandığı bu kutsal topraklar; anıtları, siperleri, müzeleri ve koylarıyla adeta devasa bir açık hava müzesidir.
Gezinizi daha kolay planlayabilmeniz adına Gelibolu gezilecek yerler başlıca noktaları öne çıkan noktalarına göre grupladık:
1. Tarihi Milli Park ve Anıtlar
- Çanakkale Şehitler Abidesi: Gelibolu’nun ve Vatan savunmasının simgesi olan bu heybetli anıt, Çanakkale Savaşları’nda şehit düşen binlerce kahramanımızın anısını yaşatır. Morto Koyu’na bakan konumuyla yarımadanın en görkemli noktasıdır.
- 57. Alay Şehitliği ve Anıtı: “Ben size taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum” emriyle destan yazan ve tamamı şehit düşen 57. Piyade Alayı kahramanları için kurgulanmış sembolik ve son derece duygu yüklü bir şehitlik.
- Conkbayırı ve Atatürk Anıtı: Kara savaşlarının en kanlı boğuşmalarına sahne olan, Mustafa Kemal Atatürk’ün göğsünden vurulduğu (saatinin parçalandığı) ve tarihi emrini verdiği stratejik tepe.
- Seyit Onbaşı Anıtı ve Rumeli Mecidiye Tabyası: 275 kiloluk mermiyi sırtlayarak Ocean zırhlısını vuran Koca Seyit’in kahramanlığını ve Boğaz savunmasının kilit tabyalarından birini burada görebilirsiniz.
- Yahya Çavuş Şehitliği ve Ertuğrul Koyu: Ertuğrul Koyu’na çıkarma yapan düşman birliklerine karşı küçük bir takımla saatlerce direnen Ezineli Yahya Çavuş ve arkadaşlarının anısını taşıyan manzarası etkileyici bir nokta.
- Anzak Koyu ve Tören Alanı: 25 Nisan 1915 sabahı Anzak birliklerinin yarımadaya ayak bastığı ikonik koy. Her yıl Anzak Günü’nde şafak ayinlerine ev sahipliği yapar.
- Lone Pine (Çamlıtepe) ve Arıburnu Mezarlığı: Müttefik kuvvetlerin en büyük anıt mezarlıklarından biri olan Lone Pine, savaşın uluslararası boyutunu ve insani dramını gözler önüne serer.
2. Kaleler, Müzeler ve Tanıtım Merkezleri
- Bigalı Köyü ve Atatürk Evi Müzesi: Mustafa Kemal Atatürk’ün 19. Tümen Karargâhı olarak kullandığı, Çanakkale Savaşları’nın karar merkezlerinden biri olan tarihi köy ve aslına uygun restore edilmiş müze ev.
- Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi: Kabatepe’de yer alan bu modern merkez, 11 farklı simülasyon odası ve interaktif gösterimleriyle Çanakkale Savaşları’nın detaylarını adeta o anı yaşatacak şekilde aktarır. Geziye başlamak için en ideal noktadır.
- Kilitbahir Kalesi: Fatih Sultan Mehmet tarafından Boğaz’ın en dar yerine, “Denizin Kilidi” olması amacıyla yaptırılan yonca yaprağı mimarisindeki tarihi kale.
- Seddülbahir Kalesi ve Köyü: Yarımadanın en güney ucunda yer alan, Seddülbahir Köyü içinde, Boğaz’ın girişini korumak için inşa edilmiş ve yakın zamanda restore edilerek ziyarete açılmış tarihi savunma noktası.
- Gelibolu Savaş Müzesi: İlçe merkezinde yer alan ve savaş dönemine ait kişisel eşyaların, mühimmatların ve belgelerin sergilendiği zengin bir müze.
- Çimpe Kalesi: Osmanlı’nın Rumeli’ye ve Avrupa topraklarına ilk ayak bastığı stratejik kale kalıntısı.
3. Kültür, Doğa ve Dinlenme Noktaları
- Mehmetçik Feneri (Cape Helles Feneri): Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda, Seddülbahir yakınlarında yer alan tarihi deniz feneri. Morto Koyu’na ve Ege ile Çanakkale Boğazı’nın birleştiği noktaya hakim büyüleyici manzarasıyla hem fotoğraf severlerin hem de tarih meraklılarının mutlaka uğraması gereken ikonik bir duraktır.
- Gelibolu Feneri: Fener Meydanı’nda yer alan, Boğaz girişine hakim manzarasıyla gün batımını izlemek için harika bir durak.
- Gelibolu Mevlevihanesi: Dünyanın en büyük Mevlevihanesi olma özelliğini taşıyan, mimarisi ve huzur veren atmosferiyle öne çıkan tarihi bir yapı.
- Kömür Limanı ve Bebek Kayalıkları: Saros Körfezi’nin kristal berraklığındaki sularına sahip, özellikle tüplü dalış (scuba diving) meraklılarının ve kampçıların gözdesi olan doğal bir liman.
4. Gelibolu Şehitlikleri
- Soğanlıdere Şehitliği: Güney Cephesi’nin en büyük sahra hastanelerinden birinin kurulduğu, tedavi görürken şehit düşen binlerce askerimizin yattığı gerçek bir şehitlik vadisi.
- Şahindere (Sargıyeri) Şehitliği: Gerçek şehit naaşlarının bulunduğu, etrafı servilerle çevrili, mimarisi ve hüznüyle Güney Cephesi’nin en etkileyici hastane şehitliklerinden biri.
- Kesikdere (Karayürek) Şehitliği: Bombasırtı ve Conkbayırı hattında göğüs göğüse çarpışmaların yaşandığı, sıhhiye tahliyelerinin yapıldığı vadide yer alan şehitlik.
- Kireçtepe Jandarma Şehitliği: Anafartalar hattının en kuzeyinde yer alan, mermi kovanlarından yapılmış orijinal anıtı ve Bursa Jandarma Taburu’nun direnişiyle bilinen tepe şehitliği.
- Akbaş Şehitliği: Eceabat-Gelibolu yolu üzerinde, savaş döneminde ana sevkiyat ve hastane merkezi olan Akbaş mevkisinde şehit düşen Mehmetçiklerimizin anısını yaşatan nokta.
- Çamburnu Şehitliği: Kilitbahir’in hemen çıkışında, boğazın en dar noktasını savunan ve deniz savaşlarında şehit düşen askerlerimizin yattığı alan.
Gelibolu Gezilecek Yerler Detaylı Gezi Rehberi
Yukarıda belirttiğimiz sıralı listenin Gelibolu gezilecek yerler olarak biraz daha detaylı bölümlerı aşağıdadır.
Çanakkale Şehitler Abidesi
Gelibolu gezilecek yerler denilince ilk sırada yer alan Şehitler Abidesi, Gelibolu Yarımadası’nın ve Vatan savunmasının sembolü olan bu heybetli anıt, Morto Koyu’na hakim Hisarlık Tepe üzerinde yükselir. Çanakkale Savaşları’nda canlarını feda eden kahraman Türk askerlerinin anısını yaşatan abide, sadeliği ve ihtişamıyla yarımadayı ziyaret eden herkesin ilk durağı durumundadır.
57. Alay Şehitliği ve Anıtı
Gelibolu gezilecek yerler listesinde ikinci sıradaki önemli nokta, Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ben size taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum” emriyle tereddüt etmeden ölüme koşan ve tamamı şehit düşen 57. Piyade Alayı kahramanları için kurgulanmış sembolik bir şehitliktir. Alan içerisindeki rölyefler, şehit isimlikleri ve Türkiye’nin en yaşlı Çanakkale gazisi Hüseyin Kaçmaz’ın heykeli derin bir duygu yoğunluğu sunar.
Conkbayırı ve Atatürk Anıtı
Kara savaşlarının en kanlı çarpışmalarına sahne olan Conkbayırı, savaşın kaderinin değiştiği stratejik bir tepedir. Mustafa Kemal Atatürk’ün göğsünden vurulduğu (cebindeki saatinin parçalandığı) nokta, tarihi siperler ve muazzam deniz manzarası burayı gezi rotasının en önemli noktalarından biri yapar.
Seyit Onbaşı Anıtı ve Rumeli Mecidiye Tabyası
18 Mart Deniz Zaferi’nin seyrini değiştiren Koca Seyit’in 275 kiloluk mermiyi tek başına sırtlayarak Ocean zırhlısını batırdığı tarihi tabyadır. Boğaz’ın hemen kıyısında yer alan alanda hem Seyit Onbaşı’nın görkemli heykelini hem de dönemin orijinal tabyalarını ve şehitliğini ziyaret edebilirsiniz.
Yahya Çavuş Şehitliği ve Ertuğrul Koyu
Ertuğrul Koyu’na çıkarma yapan devasa düşman birliklerine karşı sadece 67 kişilik takımıyla saatlerce direnen Ezineli Yahya Çavuş ve silah arkadaşlarının anısına yapılmıştır. Ege Denizi’ne hakim manzarası ve hemen aşağısındaki tarihi koy ile yarımadanın en etkileyici noktalarından biridir.
Seddülbahir Köyü ve Kalesi
Gelibolu gezilecek yerler listesinin en önemli noktalarından birisi de Seddülbahir köyü ve Seddülbahir Kalesi’dir. Yarımadanın en güney ucunda yer alan Seddülbahir, hem tarihi kalesi hem de samimi köy atmosferiyle öne çıkar. Boğaz’ın girişini korumak amacıyla inşa edilen ve kapsayıcı bir restorasyon sürecinden geçerek müze-kale olarak ziyarete açılan Seddülbahir Kalesi, savunma mimarisini ve savaşın izlerini yakından görmek isteyenler için kaçırılmayacak bir duraktır.
Daha fazla bilgi ve fotoğraf için Seddülbahir Kalesi ile ilgili gezi rehberi sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Bigalı Köyü ve Atatürk Evi Müzesi
Gelibolu gezilecek yerler rotasının tarihi açıdan en sembolik noktalarından biri olan Bigalı Köyü, Çanakkale Savaşları sırasında gösterdiği lojistik ve manevi destekle tarihe adını yazdırmıştır. Kurmay Yarbay Mustafa Kemal, 25 Nisan 1915 kara çıkarmasının hemen ardından 19. Tümen Karargâhı’nı bu köye kurmuş ve Anafartalar ile Conkbayırı taarruzlarının stratejik planlarını burada hazırlamıştır.
Köyün merkezinde yer alan ve savaştan sonra aslına uygun olarak restore edilerek müzeye dönüştürülen Atatürk Evi Müzesi, Atatürk’ün çalışma odasını, kullandığı kişisel eşyaları, döneme ait askeri haritaları ve fotoğrafları sergilemektedir. Çanakkale Ruhu’nu hissetmek ve tarihi kararların alındığı atmosferi solumak isteyen ziyaretçilerin mutlaka uğraması gereken bu şirin köy, aynı zamanda özgün sivil mimarisi ve bayraklarla süslü temiz sokaklarıyla da dikkat çekmektedir.
Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi
Gelibolu gezilecek yerler listesinin merkezi konumunda Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi yer almaktadır. Kabatepe mevkiinde yer alan bu modern merkez, yarımada gezisine başlamak için en ideal noktadır. İçerisinde yer alan 11 farklı simülasyon odası, dokunmatik ekranlar, tarihi objeler ve anlatımlarla Çanakkale Savaşları’nın tüm detaylarını interaktif bir şekilde ziyaretçilere aktarır.
Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi Ziyaret Bilgileri
- Açılış Saati: 09:00
- Kapanış Saati: 17:00
- Gişe Kapanış Saati: 16:15
- Kapalı Günler: Salı
- Adres: Kemalpaşa, 17900 Eceabat/Çanakkale
- Giriş Ücretleri (T.C. Vatandaşları):
- Sinevizyon: Tam Bilet 250 ₺ | İndirimli Bilet 125 ₺
- Sergi Müzesi: Tam Bilet 100 ₺ | İndirimli Bilet 50 ₺
Anzak Koyu ve Tören Alanı
25 Nisan 1915 sabahı Müttefik kuvvetlerinin (Anzaklar) yarımadaya ilk ayak bastığı ikonik koydur. Dik yarları ve dingin deniziyle dikkat çeken koy, her yıl 25 Nisan’da düzenlenen uluslararası Anzak Şafak Ayini’ne ev sahipliği yapmaktadır.
Lone Pine (Çamlıtepe) ve Arıburnu Mezarlığı
Müttefik kuvvetlerin yarımadadaki en büyük anıt mezarlıklarından biri olan Lone Pine, savaşın uluslararası boyutunu ve insani dramını gözler önüne serer. Tek bir çam ağacının simgelediği bu tepe, Arıburnu Cephesi’nin en sıcak çarpışmalarının yaşandığı noktadır.
Kilitbahir Kalesi
Fatih Sultan Mehmet tarafından 1462 yılında, Çanakkale Boğazı’nın en dar yerine “Denizin Kilidi” olması amacıyla yaptırılmıştır. Yukarıdan bakıldığında üç yapraklı yonca şeklindeki özgün mimarisi, iç kulesi ve sergileme alanlarıyla Boğaz’ın en görkemli savunma yapıları arasındadır.
Gelibolu Savaş Müzesi
Gelibolu ilçe merkezinde yer alan bu müze, Çanakkale Savaşları’na ait kişisel eşyaları, belgeleri, mühimmatları ve dönemin askeri teçhizatlarını sergileyerek savaşın insani ve askeri boyutunu gözler önüne seren zengin bir koleksiyona sahiptir.
Mehmetçik Feneri (Cape Helles Feneri)
Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda, Seddülbahir yakınlarında yer alan tarihi deniz feneridir. Morto Koyu’na ve Çanakkale Boğazı’nın Ege’ye açılan kapısına hakim büyüleyici manzarasıyla hem fotoğraf meraklılarının hem de tarih severlerin uğrak noktasıdır.
Gelibolu Mevlevihanesi
Dünyanın en geniş alana kurulmuş Mevlevihanesi olma özelliğini taşıyan yapı, ilçe merkezinde yer almaktadır. Görkemli semahanesi, huzur veren bahçesi ve tarihi dokusuyla Gelibolu’nun manevi ve kültürel zenginliğini temsil eder.
Kömür Limanı ve Bebek Kayalıkları
Saros Körfezi’nin eşsiz ve berrak sularına sahip olan Kömür Limanı, özellikle tüplü dalış (scuba diving) tutkunlarının ve doğaseverlerin vazgeçilmez rotasıdır. Sualtı canlılığı ve zengin ekosistemiyle Türkiye’nin en önemli dalış noktalarından biridir.
Gelibolu Feneri ve Fener Meydanı
Gelibolu ilçe merkezindeki Fener Meydanı’nda yer alan ve 1856 yılından beri denizcilere yol gösteren tarihi fenerdir. Çevresindeki çay bahçeleri ve Boğaz girişine hakim konumuyla gün batımında soluklanmak için harika bir yerdir.
Çimpe Kalesi
Osmanlı Devleti’nin 1353 yılında Rumeli’ye ve Avrupa topraklarına ilk adımını attığı stratejik kale kalıntısıdır. Türk tarihinin Avrupa’daki ilk durağı olması bakımından sembolik ve tarihi değeri oldukça yüksektir.
Gelibolu Şehitlikleri
Buradaki şehitlikler de anıt biçiminde olsa da gerçek şehit mezarları bu anıtların çok yakınında yer almaktadır.
Soğanlıdere Şehitliği
Güney Cephesi’nin en büyük sahra hastanelerinden birinin kurulduğu Soğanlıdere Vadisi, tedavi görürken şehit düşen binlerce askerimizin yattığı gerçek bir şehitlik alanıdır. Vadinin doğal dokusu ve sessizliği, dönemin ağır koşullarını ve yaşanan insani dramı derinden hissettirir.
Şahindere Şehitliği
Gerçek şehit naaşlarının bulunduğu, etrafı servilerle çevrili mimarisi ve hüznüyle Güney Cephesi’nin en etkileyici hastane şehitliklerinden biridir. Savaş sırasında cephe gerisindeki ana sargı yeri olarak kullanılan bu alan, mimari düzenlemesiyle de ziyaretçilere huzurlu ve saygı dolu bir atmosfer sunar.
Kesikdere (Karayürek) Şehitliği
Bombasırtı ve Conkbayırı hattında göğüs göğüse çarpışmaların yaşandığı, sarp vadiler arasında sıhhiye tahliyelerinin yapıldığı noktada yer alır. Çatışmaların en yoğun olduğu hatlara yakınlığı sebebiyle savaşın acımasız yüzünü gösteren en sembolik vadi şehitliklerindendir.
Kireçtepe Jandarma Şehitliği
Anafartalar hattının en kuzey noktasında yer alan şehitlik, Bursa Jandarma Taburu’nun kahramanca direnişine tanıklık etmiştir. Savaş devam ederken bizzat askerler tarafından mermi kovanları ve taşlar kullanılarak yapılan orijinal anıtı, bölgedeki en özgün ve tarihi yapılardan biridir.
Akbaş Şehitliği
Eceabat-Gelibolu yolu üzerinde, savaş döneminde deniz yoluyla yaralı sevkiyatının ve ana hastane merkezlerinin bulunduğu Akbaş mevkisinde yer alır. Cephe gerisinde tedavi görürken şehit olan Mehmetçiklerimizin anısını yaşatan önemli bir durak noktasıdır.
Çamburnu Şehitliği
Kilitbahir’in hemen çıkışında, Çanakkale Boğazı’nın en dar noktasına hakim bir konumda bulunur. Deniz savaşları ve boğaz savunması sırasında şehit düşen askerlerimizin anısına düzenlenmiş, boğaz manzarasına karşı konumlanan tarihi bir şehitliktir.
18 Mart Zaferi, 25 Nisan Anzak Yürüyüşü ve Doğal Yaşam
18 Mart Deniz Muharebeleri Zaferi günü yarımadanın en önemli günüdür. Bu özel günde özellikle Şehitler Abidesi’nde görkemli törenler düzenlenir ve bazı yollar trafiğe kapatılır. Şahsi aracınızla 18 Mart’ta yarımadaya gelecekseniz güzergâhlarınızı çok dikkatli seçmelisiniz; aksi halde saatlerce yolların açılmasını bekleyebilirsiniz. Abide’ye, Seddülbahir’e ve Kilitbahir’e uğrayıp törenleri izlemenizi ve bu büyülü atmosferin tadını çıkarmanızı tavsiye ederiz.
Her yıl 25 Nisan’da sabaha karşı yapılan Anzak Anma Töreni ise Anzakların karaya çıktığı Arıburnu ve Anzak Koyu’nda gerçekleştirilmektedir. Önceden Jandarma’ya isminizi bildirerek Anzak törenine ve sonrasında yapılan Anzak Yürüyüşü’ne katılabilirsiniz. Araçla gidecekler için yollar trafiğe kapatılmakta, ancak Kabatepe Limanı yakınına kadar ulaşım sağlanabilmektedir. Bölgedeki trafik keşmekeşine girmemek adına servis alternatiflerini değerlendirmek en mantıklı yoldur. Aynı gün Yahya Çavuş ve Seddülbahir tarafında düzenlenen Türk Yürüyüşü’ne katılmak içinse herhangi bir ön bildirim yapmanıza gerek yoktur.
Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı’nı anıtlar, şehitlikler ve tarihi mekanlar kapsamında gezmenin yanı sıra, şehrin keşmekeşinden kaçıp dinlenebileceğiniz bir huzur noktası olarak da görebilirsiniz. Özellikle yaz aylarında Tekke Koyu, Seddülbahir, Kum Limanı ve Kabatepe bölgesi denize girmek ve dinlenmek için son derece uygundur. Kitabınızı okuyabileceğiniz, bilgisayarınızı alıp çalışabileceğiniz veya sadece ufka bakarak dinlenebileceğiniz pek çok alan mevcuttur. Gelibolu ruhu insanı sıcacık sarmalar ve döndüğünüzde tekrar gideceğiniz günü iple çekersiniz.
Lütfen Dikkat: Bu eşsiz coğrafyayı ve tarihi mirası olduğu gibi korumak hepimizin sorumluluğudur. Lütfen çöplerimizi çöp kutularına atalım ve doğayı temiz tutalım!
İlk Çağlardan Günümüze Gelibolu Tarihçesi (Kallipolis)
Gelibolu Yarımadası, stratejik konumu itibarıyla çağlar boyunca Anadolu ile Trakya arasındaki en önemli geçiş noktası olmuştur. Antik Yunan döneminde Khersonesos olarak bilinen yarımada, adını Yunanca “güzel şehir” anlamına gelen Kallipolis‘ten (veya Galat yerleşimlerinden türeyen Galliopolis kelimesinden) almıştır.
- Antik Kentler ve Mitoslar: Miletos, Foça ve Midilli’den gelen halklara ev sahipliği yapan Gelibolu coğrafyası; Sestos, Madytus, Elaeus ve Protesilaion gibi çok önemli antik kentleri barındırır. Mitolojideki ünlü Hero ile Leandros efsanesi Sestos ve Abydos kentlerinde geçer.
- Medeniyetler Geçidi: M.Ö. 334 yılında Büyük İskender’in Asya seferine çıkarken kullandığı bu rota; Pers, Makedonya, Bergama, Roma, Venedik ve Bizans egemenliklerinin ardından 1311 yılında Osmanlı Devleti’nin kontrolüne geçmiştir.
- Fransız Kazıları ve Arkeoloji: Morto Koyu yakınlarındaki Karaağaçtepe Höyüğü (Protesilaos Tümülüsü) ve Elaeus antik kentinde 1915 Çanakkale Savaşları sırasında Fransız arkeologlarca kazılar yapılmış, çıkarılan nadide eserler Louvre Müzesi’ne götürülmüştür.
Çanakkale Savaşı ve Gelibolu’nun Tarihi Önemi
1914 yılında başlayan I. Dünya Savaşı’nda İtilaf Devletleri; Osmanlı’nın başkenti İstanbul’u işgal etmek, boğazların denetimini ele geçirmek ve Çarlık Rusyası’na güvenli bir ikmal yolu açmak amacıyla ilk hedef olarak Çanakkale Boğazı’nı seçmiştir.
18 Mart Deniz Muharebeleri Zaferi
19 Şubat 1915’te başlayan deniz harekâtı, 18 Mart 1915 tarihinde zirve noktasına ulaşmıştır. Amiral de Robeck komutasındaki en az 16 dev savaş gemisinden oluşan donanma boğazı geçmeye çalışsa da, Nusret Mayın Gemisi’nin boğazın Asya tarafına döşediği mayınlar ve sahil bataryalarının inançlı direnişi kaderi değiştirmiştir. HMS Ocean, HMS Irresistible ve Bouvet zırhlıları batırılmış; çok sayıda savaş gemisi ise ağır hasar alarak geri çekilmek zorunda kalmıştır.
Kara Harekâtı ve Mustafa Kemal Atatürk
Denizden geçemeyen müttefik kuvvetleri 25 Nisan 1915 şafağında Seddülbahir ve Arıburnu (Anzak Koyu) kıyılarından karaya çıkarma yapmıştır. Dünyanın dört bir yanından (İngiliz, Fransız, Anzak, Hint, Cezayir vb.) getirilen askerlere karşı Türk ordusu destansı bir savunma göstermiştir.
- Anafartalar Zaferleri: Kurmay Albay Mustafa Kemal; 9 Ağustos’ta 1. Anafartalar Muharebesi’nde düşmanı durdurmuş, 10 Ağustos’ta ise Conkbayırı’nda gerçekleştirdiği tarihi karşı taarruzla Anzak birliklerini püskürtmüştür.
- Tahliye: İkinci Anafartalar Muharebesi’nde de sonuç alamayan müttefik orduları, 1915 Aralık ayı itibarıyla yarımadayı tamamen terk etmek zorunda kalmıştır.
18 Mart ve 25 Nisan Tören Günlerinde Gelibolu Ziyaret Rehberi
Yarımadayı yılın her dönemi gezebilirsiniz ancak milli ve uluslararası törenlerin yapıldığı tarihlerde özel bir trafik ve ziyaret rejimi uygulanmaktadır:
18 Mart Deniz Muharebeleri Zaferi Törenleri
Yarımadanın en hareketli ve gururlu günüdür. Özellikle Çanakkale Şehitler Abidesi’nde devlet erkanının katılımıyla resmi törenler düzenlenir.
- Trafik Uyarısı: 18 Mart günü Abide, Seddülbahir ve Kilitbahir hatlarındaki yolların büyük kısmı trafiğe kapatılır. Şahsi aracınızla gelecekseniz güzergâhınızı çok iyi planlamalısınız; aksi takdirde saatlerce yolun açılmasını bekleyebilirsiniz. Törenlerin coşkusuna ortak olmak için Kilitbahir, Seddülbahir ve Abide bölgesine erken saatlerde geçmeniz tavsiye edilir.
25 Nisan Anzak Günü ve Törenleri
Her yıl 25 Nisan’da sabaha karşı Arıburnu ve Anzak Koyu’nda uluslararası Şafak Ayini düzenlenmektedir.
- Anzak Yürüyüşü Katılımı: Törenlere ve sonrasında düzenlenen Anzak Yürüyüşü’ne katılabilmek için önceden Jandarma’ya isim bildirimi (kayıt) yapılması zorunludur.
- Ulaşım Kısıtlaması: Araç trafiği Kabatepe Limanı civarında kesilmektedir. Bölgede yoğun bir keşmekeş yaşandığı için resmi servis araçlarını tercih etmek en mantıklı alternatiftir.
- Türk Yürüyüşü: Aynı gün Seddülbahir ve Yahya Çavuş tarafında düzenlenen Türk Yürüyüşü için herhangi bir izin veya bildirim şartı yoktur, dileyen herkes serbestçe katılabilir.
Adım Adım Çanakkale Savaşları Kronolojisi (1914 – 1916)
- 3 Kasım 1914: İtilaf Devletleri donanması, Çanakkale Boğazı’nın dış tabyalarını (Seddülbahir ve Kumkale) ilk kez bombaladı.
- 28 Ocak 1915: Müttefik Savaş Konseyi, Çanakkale Boğazı’nın sadece denizden geçilmesi kararlarını resmi olarak aldı.
- 19 Şubat 1915: İtilaf Donanması, Çanakkale Boğazı’nı geçmek için geniş çaplı deniz harekatını başlattı.
- 7-8 Mart 1915: Nusret Mayın Gemisi, Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey ve Müstahkem Mevki Mayın Grup Komutanı Hafız Nazmi Bey yönetiminde Karanlık Liman’a 26 adet deniz mayınını gizlice döşedi.
- 18 Mart 1915 (Deniz Zaferi): Amiral de Robeck komutasındaki dev armada boğazı geçmek için büyük taarruzu başlattı. Türk topçusu ve Nusret’in mayınları sayesinde Bouvet, HMS Irresistible ve HMS Ocean zırhlıları batırıldı; düşman donanması ağır kayıplarla geri çekildi.
- 25 Nisan 1915 (Kara Çıkarması): Denizden geçemeyen müttefikler, Seddülbahir ve Arıburnu (Anzak Koyu) kıyılarından karaya çıkarma başlattı.
- 25 Nisan 1915: Yarbay Mustafa Kemal, 57. Piyade Alayı’na “Ben size taarruz emretmiyorum, ölmeyi emrediyorum” tarihi emrini vererek Anzak ilerleyişini Conkbayırı’nda durdurdu.
- 6 Ağustos 1915: Müttefikler kilitlenmeyi kırmak için Suvla Koyu’na (Anafartalar) yeni bir çıkarma yaptı.
- 9-10 Ağustos 1915 (Anafartalar ve Conkbayırı Taarruzu): Anafartalar Grup Komutanlığına getirilen Kurmay Albay Mustafa Kemal, 1. Anafartalar Zaferi’ni kazandı ve 10 Ağustos’ta Conkbayırı süngü hücumuyla düşmanı tepeden geri attı.
- 21 Ağustos 1915: Çanakkale Kara Savaşları’nın en büyük çarpışması olan 2. Anafartalar Muharebesi gerçekleşti ve Türk savunması aşılamadı.
- 7-8 Aralık 1915: İtilaf Devletleri Anzak ve Suvla bölgesindeki kuvvetlerini tahliye etme kararı aldı.
- 9 Ocak 1916: Seddülbahir bölgesindeki son düşman birliklerinin de çekilmesiyle Çanakkale Savaşları, Türk ordusunun kesin zaferiyle sona erdi.
Sonsöz ve Doğa Bilinci: Gelibolu’nun sıcacık ruhu sizi bir kez sarmaladığında, evinize döndüğünüzde tekrar geleceğiniz günü iple çekmeye başlarsınız. Her karış toprağı tarihe ve canlara tanıklık etmiş bu eşsiz coğrafyayı bir mabet hassasiyetiyle korumak hepimizin görevidir. Lütfen ziyaretleriniz esnasında çöplerinizi çöp kutularına atalım ve doğayı bulduğumuz gibi temiz bırakalım!
Gelibolu Çanakkale Savaşı Efsaneleri ve Yaşanmış Hikayeler
Çanakkale Savaşları sadece askeri stratejiler, devasa donanmalar ve kanlı çarpışmalardan ibaret değildir. Siperlerin birkaç metreye kadar düştüğü bu kutsal topraklarda; insanlık derslerinden manevi mucizelere, teknolojiye meydan okuyan anlardan hafızalara kazınan dostluklara kadar pek çok sıra dışı olay yaşanmıştır. Gelibolu Yarımadası’nı gezerken adım attığınız her tepede ve ziyaret ettiğiniz her şehitlikte ruhunu hissedeceğiniz, nesilden nesile aktarılan en bilinen Gelibolu efsaneleri ve yaşanmış hikayeleri şunlardır:
Norfolk Alayı ve Kayıp Tabur Efsanesi
12 Ağustos 1915 tarihinde Anafartalar Cephesi’nde yaşanan bu olay, savaş tarihinin en gizemli anlatılarından biridir. İngiliz Royal Norfolk Rejiment’ine bağlı 5. Tabur, İsmailoğlu Tepe’ye doğru ilerlerken tepenin üzerine doğru inen kayısı renginde, yoğun ve garip bir bulutun içine girmiştir. Görgü tanığı Anzak askerlerinin anlatımına göre; tüm tabur bulutun içinde kaybolmuş, ardından bulut rüzgarın aksine hareket ederek göğe doğru yükselmiştir. Savaş sonrasında İngilizlerin tüm aramalarına rağmen bu taburdan tek bir askerin dahi izine rastlanamamıştır.
Siperler Arası Tütün ve Süt Paylaşımı
Arıburnu ve Seddülbahir cephelerinde siperler arasındaki mesafe yer yer 7-8 metreye kadar düşmüştü. Çatışmaların durduğu kısa molalarda bu inanılmaz yakınlık, tarihin en centilmence sahnelerine ev sahipliği yaptı. Türk askerleri kendi kıt imkanlarına rağmen karşı siperdeki düşman askerlerine kurutulmuş incir, üzüm ve Türk tütünü atarken; Anzak ve İngiliz askerleri de buna karşılık kendi konservelerini, bisküvilerini ve süt tozlarını fırlatırdı. Savaşın acımasızlığı ortasında yaşanan bu insani paylaşım, Gelibolu’yu “Centilmenler Savaşı” olarak tarihe kazımıştır.
Havada Çarpışan Kurşunlar
Gelibolu Yarımadası’nda metrekareye yaklaşık 6.000 merminin düştüğü hesaplanmaktadır. Matematiğe ve fiziğe göre iki merminin havada birbiriyle çarpışma ihtimali milyonda bir olarak değerlendirilir. Ancak Gelibolu topraklarında, havada birbiriyle çarpışarak birbirine kaynamış ve kenetlenmiş yüzlerce mermi bulunmuştur. Günümüzde Çanakkale müzelerinde sergilenen bu çarpışmış mermiler, siperlerdeki mermi yağmurunun ve savaşın şiddetinin dünyada eşi benzeri görülmemiş bir boyutta olduğunun en somut kanıtıdır.
Seyit Onbaşı ve Merminin Mucizesi
18 Mart Deniz Muharebesi sırasında Rumeli Mecidiye Tabyası ağır bombardment altına kalmış ve tabyadaki hemen herkes şehit düşmüştür. Ayakta kalan Niğdeli Seyit Onbaşı, tabyadaki vinç bozulunca imkansızı başarmıştır. Yaklaşık 275 kilogram ağırlığındaki dev top mermisini tek başına sırtlayarak basamakları tırmanmış, topun namlusuna sürmüş ve müttefik donanmasının en güçlü gemilerinden HMS Ocean zırhlısını dümen donanımından vurarak batırmıştır. Savaştan sonra Seyit Onbaşı’dan aynı mermiyi fotoğraf için tekrar kaldırması istendiğinde mermiyi yerinden bile oynatamamış ve “Yine savaş çıksın, yine kaldırırım; fakat şu an kaldırmam imkansız” diyerek o anki gücün iman ve maneviyatla geldiğini ifade etmiştir.
Şehit Olurken Ödenen Helallik Borcu
Çanakkale siperlerinde yaşanan en duygu yüklü anlatılardan biri de aynı Anadolu köyünden savaşa gelen iki hemşehri Mehmetçik arasında geçer. Memleketten kalma küçük bir borç yüzünden helalleşmek isteyen iki askerden biri, vurulup son nefesini vermeden hemen önce cebindeki son eşyasını çıkarıp arkadaşına uzatarak “Üzerimde hakkın kalmasın, helal et” der. Arkadaşı hakkını helal ettikten dakikalar sonra kendisi de bir şarapnel parçasıyla şehit düşer. İki hemşehri, aralarındaki kul hakkını cephede temizlemiş olarak yan yana toprağa kavuşurlar.
Nusret Mayın Gemisi ve Yüzbaşı Hakkı Bey’in Kalbi
7-8 Mart gecesi Karanlık Liman’a mayın dökme görevi, savaşın kaderini belirleyen en kritik hamleydi. Nusret Mayın Gemisi Komutanı Yüzbaşı Tophaneli Hakkı Bey, ağır kalp hastası olmasına rağmen bu hayati görevi reddetmeyerek geminin başına geçti. Düşman projektörleri tam gemiyi yakalayacakken aniden çöken mucizevi bir sis kaplaması sayesinde Nusret, 26 deniz mayınını sessizce boğaza dökmeyi başardı. Ancak yaşadığı büyük stres ve heyecana kalbi dayanmayan Yüzbaşı Hakkı Bey, görev tamamlandığı anda gemide güverteye yığılarak şehit oldu.
Gelibolu Gezilecek Yerler: Türk Şehitlikleri, Anıtları ve Mevzileri Eksiksiz Liste
- Çimenlik Kalesi – Çanakkale
- Kilye Koyu – Gelibolu Milli Parkı Ana Merkezi
- Çamburnu Kalesi – Eceabat (Gelibolu Milli Park Yönetimi)
- Eceabat Yüzbaşı Şehitliği
- Çamburnu Şehitler Anıtı
- İstihkam Yüzbaşı Tahir Bey Anıtı
- Değirmen Burnu Tabyası
- Dur Yolcu Yazısı
- Kilitbahir Kalesi
- Damat İbrahim Paşa Çeşmesi
- Kilitbahir Cahidi Sultan Camii
- Namazgah Tabyası
- Rumeli Hamidiye Tabyası
- Rumeli Mecidiye Tabyası
- Seyit Onbaşı Anıtı ve Rumeli Mecidiye Şehitliği
- Feyzullah Efendi Mezarı
- Havuzlar Şehitliği Anıtı
- Soğanlıdere Eski Şehitlik
- Soğanlıdere Hastane Şehitliği
- Şahindere Sargı Yeri ve Teğmen Mustafa Efendi Mezarı
- Son Ok Anıtı
- Zığındere Sargı Yeri Şehitliği
- Zığındere Nuri Yamut Anıtı
- Yarbay Hasan Bey Anıtı
- Çanakkale Şehitler Abidesi
- Alçıtepe Mülazımsani Mustafa Efendi Mezarı
- Alçıtepe Salim Mutlu Müzesi
- Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı
- Kanlı Çeşme
- Seddülbahir Kalesi
- Seddülbahir Cephanelik Şehitliği
- İlk Şehitler Anıtı
- Ertuğrul Tabyası
- Yahya Çavuş Şehitliği ve Anıtı
- Gözetleme Tepe Şehitlik Anıtı
- Kabatepe Tanıtma Merkezi
- Yarbay Hüseyin Avni Şehitliği
- Çataldere Şehitliği ve Anıtı
- Bomba Sırtı Yüzbaşı Mehmet Şehitliği
- 57. Piyade Alayı Şehitliği
- Kesikdere Şehitliği
- Mehmet Çavuş Anıtı (Cesarettepe)
- Mesudiye Zırhlısından Karaya Çıkarılan Mesudiye Topu
- Karayörükdere Şehitliği
- Conkbayırı Mehmetçik Parkı Yazıtları
- Conkbayırı Atatürk Anıtı
- Gelibolu Conkbayırı Üsteğmen Nazif Çakmak Şehitliği ve Anıtı
- Conkbayırı Atatürk’ün Saatinin Parçalandığı Yer
- Conkbayırı Atatürk’ün Savaş Gözetleme Yeri
- Kocaçimentepe
- Kemal Yeri Anıtı
- Kocadere Hastane Şehitliği
- Bigalı Köyü Atatürk Evi
- Büyük Anafarta Köyü Özay Gündoğan Müzesi
- Gelibolu Büyük Anafarta Köyü Yarbay Halit Bey ve Yarbay Ziya Bey Şehitliği
- Büyük Anafarta Köyü Üsteğmen Halit Efendi-Asteğmen Rıza Efendi Şehitliği
- Küçük Anafarta Topları
- Üsteğmen Hasan Tahsin ve Alay Müftüsü Şehitliği
- Yusufçuk Tepe Kitabesi
- Kireçtepe Jandarma Şehitliği, Anıtı ve Kitabesi
- Kanlısırt Kitabesi
- Mehmetçiğe Saygı Anıtı (1992)
- Lala Baba Mezarlığı
- Damakçılık Bayırı Kitabeleri
- Büyük Kemikli Burnu Kitabesi
- Mehmet Çavuş Anıtı
- Piyade Alayı Şehitliği ve Anıtı
- Yüzbaşı Mehmet Şehitliği
- Yarbay Hüseyin Avni Bey Mezarı
- Tümen Kanlısırt Kitabesi
- Alay Arıburnu Kitabesi
İngiliz, Anzak ve Fransız Şehitlik, Anıt ve Mevzileri
- Conkbayırı Yeni Zelanda Anıtı ve Mezarlığı
- The Farm
- Düztepe – Battleship Hill – Big 700 Siperleri
- Baby 700 – Kılıçbayırı
- Korku Dere – Monash Valley
- Arıburnu Yarları
- Walkers Ridge – Serçetepe
- The Nek – Cesarettepe
- Quinn’s Post – Bombasırtı
- Dead Man’s Ridge – Ölü Adam Sırtı
- Courtney’s ve Steel’s Post Mezarlığı
- Johnston’s Jolly Mezarlığı – Kırmızısırt (Lağım Ağzı)
- Kesik Dere – Mule Valley
- Shell Green – Keltepe
- Lone Pine – Kanlısırt
- Küçük Arıburnu – Hell Spit
- Şarapnel Vadisi
- Plugge’s Plateau – Haintepe
- Anzak Koyu
- Arıburnu Mezarlığı
- 2nd Outpost – Mahmuzsırt
- Embarkation Pier Mezarlığı
- 7th Field Ambulance Mezarlığı
- Hill 60 Mezarlığı – Bombatepe
- Green Hill – Yeşiltepe
- Hill 10 – Softatepe
- Azmak Mezarlığı
- Skew Bridge Mezarlığı
- Redoubt Mezarlığı
- Doughty-Wylie Mezarı
- Cape Helles İngiliz Anıtı – Gözcübaba Tepesi
- V Beach Mezarlığı
- Lancashire Landing Mezarlığı
- Pink Farm Mezarlığı – Sotiri Çiftliği
- Twelve Tree Corpse Mezarlığı ve Anıtı
- Çanakkale Şehitler Abidesi Yanındaki Fransız Topları
- Morto Koyu Fransız Mezarlığı ve Anıtı
Gelibolu Yarımadası Ziyaret Rehberi: Sıkça Sorulan Sorular
Gelibolu Şehitliği ve Tarihi Milli Parkı’na yapacağınız gezide zamanınızı en verimli şekilde değerlendirmeniz, giriş kurallarını öğrenmeniz ve bölgeye ulaşımı sorunsuz planlamanız için en çok merak edilen soruları ve yanıtlarını bir araya getirdik.
Yarımadadaki tarihi milli park alanına, şehitliklere, anıtlara ve siperlerin bulunduğu açık hava müze sahalarına giriş tamamen ücretsizdir. Yalnızca kapalı müze statüsünde olan Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi gibi özel alanlarda ve özel işletmeli plaj/kamp tesislerinde giriş veya aktivite ücreti uygulanmaktadır.
Evet, yarımadayı tam anlamıyla gezebilmek için şahsi araç, kiralık araç veya organize turlara katılmak neredeyse şarttır. Ziyaret noktaları Güney ve Kuzey cepheleri olmak üzere geniş bir coğrafyaya yayılmıştır ve noktalar arası toplu taşıma imkânları son derece kısıtlıdır.
Belirli alt rotalar (örneğin sadece Arıburnu ve Anzak Koyu çevresi) yürüyerek gezilebilir; ancak tüm yarımadayı yürüyerek tamamlamak aşırı mesafe ve dik yokuşlar nedeniyle oldukça zordur. Profesyonel bisikletçiler için harika bir rota olsa da, yaz aylarındaki aşırı sıcaklar ve dar/virajlı yollardaki otobüs trafiği dikkate alınmalıdır.
Bireysel gezilerde alan kılavuzu tutma zorunluluğu yoktur. Ancak tur otobüsleri ve grup organizasyonlarında yasal olarak alan kılavuzu bulundurulması gerekmektedir. Bölgenin askeri stratejisini, siper hatlarını ve yaşanmış insan hikayelerini derinlemesine kavramak için bireysel gezilerde de lisanslı bir rehberle çalışmanız önerilir.
Tarihi milli park sınırları içerisinde, şehitlik ve anıt çevrelerinde piknik yapmak, mangal yakmak veya çöp bırakmak kesinlikle yasaktır. Yiyecek/içecek ihtiyaçlarınızı Eceabat ilçe merkezinde, Alçıtepe veya Kilitbahir köylerindeki restoranlarda karşılayabilir; piknik için ise Kabatepe gibi belirlenmiş mesire alanlarını tercih edebilirsiniz.
Yapılabilir ancak bu tarihlerde ciddi bir yoğunluk ve trafik kısıtlamaları yaşanır. 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve 25 Nisan Anzak Günü (Şafak Ayini) dönemlerinde bazı yollar resmi törenler nedeniyle sivil araç trafiğine kapatılır. Bu özel günlerde ziyaret planlıyorsanız tören programlarını önceden kontrol etmeniz ve erken saatlerde yola çıkmanız gerekir.
Çanakkale Şehitler Abidesi, 57. Alay Şehitliği ve Çanakkale Destanı Tanıtım Merkezi gibi ana ziyaret alanları engelli rampalarına, düzgün yürüyüş yollarına ve geniş otoparklara sahiptir. Ancak Conkbayırı siperleri veya Kireçtepe gibi doğal tepe noktaları engebeli, merdivenli ve dik patikalardan oluştuğu için puset ve tekerlekli sandalye kullanımına pek uygun değildir.
Hızlı bir turla ana noktaları (Abide, 57. Alay, Conkbayırı, Seyit Onbaşı) görmek yaklaşık 4-5 saat sürer. Ancak hem Güney hem Kuzey cephelerini, müzeleri ve şehitlikleri sindirerek detaylıca gezmek isterseniz en az 2 tam gün ayırmanız tavsiye edilir.
Gelibolu Yarımadası Gezilecek Yerler ile İlgili Ayrıca Linkler:
Türkiye UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi
Marmara bölgesi tarihi yerler ve antik kentler
Marmara bölgesi güzergahı ve rota bilgileri
Marmara bölgesi gezilecek yer antik kent ve tarihi şehir fotoğrafları
Türkiye müzeler, antik şehir ve tarihi kentler
